Ο κορυφαίος φωτογράφος πορτραίτων μάς ξεναγεί στην έκθεσή του «People Power Platon» (Μπενάκη – Πειραιώς 138) και μας καλεί να έρθουμε αντιμέτωποι με τους εαυτούς και την εποχή μας
Βρέθηκα στο Μουσείο Μπενάκη λίγες μόλις ώρες πριν γίνουν τα εγκαίνια της έκθεσης με τίτλο PEOPLE POWER PLATON. Πρόκειται για την πρώτη παρουσίαση στην Ελλάδα της σαραντάχρονης δημιουργικής πορείας του κορυφαίου φωτογράφου πορτραίτων της εποχής μας, Platon.
Η έκθεση συνδιοργανώνεται από το Μουσείο Μπενάκη και το STUDIO PLATON με την επιμέλεια του ίδιου του δημιουργού και θα διαρκέσει από τις 5 Νοεμβρίου 2026 έως τις 31 Ιανουαρίου 2027.
Είχαμε την μοναδική εμπειρία να μας ξεναγήσει στην έκθεση του ο Platon, οποίος έχει πραγματικό χάρισμα στην αφήγηση ιστοριών. Εξαιρετικά επικοινωνιακός, δε σταματούσε να μιλά με πάθος μπροστά στα πορτραίτα του και ξεκαθάρισε από την πρώτη στιγμή τον ρόλο του ως δημιουργό: «Καθώς περιηγείστε στον χώρο, ίσως αναγνωρίσετε κάποιους από τους ήρωές σας, σημαντικές προσωπικότητες του πολιτισμού, ηθοποιούς που θεωρείτε εξαιρετικούς, ή ακόμα και ανθρώπους με πολυτάραχη ζωή. Υπάρχουν, μάλιστα, και δικτάτορες. Δεν προσπαθώ να σας “πουλήσω” κανέναν από αυτούς. Δεν είμαι τόσο ικανός ώστε να κρίνω αν έπραξαν σωστά ή λάθος· αυτό είναι κάτι που καλείστε να αποφασίσετε εσείς. Κρατώ έναν καθρέφτη μπροστά σας και σας λέω: κοιτάξτε το είδωλό σας και κάντε μια ουσιαστική, γεμάτη σεβασμό συζήτηση για την εποχή που διανύουμε».
Αναφερόμενος στο όνομά του, ο ίδιος αυτοσαρκάστηκε, συνδέοντας την καταγωγή του με τον αρχαίο φιλόσοφο: «Το όνομά μου είναι Πλάτων — και επειδή δεν πρόκειται ποτέ να ανταποκριθώ στις προσδοκίες που δημιουργεί αυτό το όνομα, θα περάσω τη ζωή μου ως αποτυχημένος υπό αυτή την οπτική. Ο Πλάτωνας, ο αρχαίος φιλόσοφος, έθετε διαρκώς ερωτήματα μέσα από το έργο του. Κι εγώ, με τη σειρά μου, δεν έχω απαντήσεις· δεν είναι δουλειά μου να δίνω λύσεις. Εγώ έχω ερωτήσεις».
Τα αποκαλυπτικά πορτρέτα του Platon έχουν κοσμήσει περισσότερα από 30 εξώφυλλα του περιοδικού TIME, ενώ εδώ και τέσσερις δεκαετίες οι φωτογραφίες του δημοσιεύονται σε διεθνή μέσα ενημέρωσης, όπως τα The New Yorker, Rolling Stone, Vogue και Vanity Fair.
Γνωστός για τη μοναδική του ικανότητα να συνδέεται με τα πρόσωπα που φωτογραφίζει, ο Platon έχει απαθανατίσει περισσότερους παγκόσμιους ηγέτες από οποιονδήποτε άλλον στην ιστορία, μεταξύ των οποίων οι Barack Obama, Bill Clinton, Donald Trump, Vladimir Putin, Muammar Gaddafi, Tony Blair, Silvio Berlusconi και Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο Platon έχει επίσης ιδρύσει το The People’s Portfolio, έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό αφιερωμένο στην ανάδειξη όσων υπερασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα σε όλο τον κόσμο.
Η έκθεση PEOPLE POWER PLATON απαρτίζεται από δύο θεματικές ενότητες. Στην πρώτη ενότητα παρουσιάζονται τα εμβληματικά πορτραίτα του Platon. Άνθρωποι που διαμόρφωσαν την ιστορία, διασημότητες, κορυφαίες μορφές του πολιτισμού, ανατρεπτικές προσωπικότητες, περιθωριακοί χαρακτήρες, καλλιτέχνες, κολοσσοί της τεχνολογίας, σχεδιαστές μόδας, παγκόσμιοι ηγέτες και ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα, αποτυπώνονται στις φωτογραφίες της έκθεσης.
«Δουλειά μου δεν είναι να κρίνω ούτε να προωθήσω κανέναν», είπε ο φωτογράφος απαντώντας στο εάν υπάρχουν όρια στον ποιον θα φωτογραφήσει. Δεν κρίνει, δεν προωθεί και δεν αφαιρεί τις εικόνες του όταν η ιστορία αλλάζει. Στην έκθεση ο επισκέπτης θα δει πορτραίτα μερικών από των πιο αμφιλεγόμενων προσωπικοτήτων της εποχής μας, όπως οι Benjamin Netanyahu, Muammar Gaddafi, Vladimir Putin. Τα πορτρέτα τους έρχονται αντιμέτωπα με πορτρέτα ακτιβιστών που βρίσκονται ακριβώς στον απέναντι τοίχο. Ο Platon δεν δίνει απαντήσεις, προσφέρει την ίδια θέση σε όλους και τοποθετεί έναν καθρέφτη απέναντι στην επισκέπτη, καλώντας εκείνον να κοιτάξει την αλήθεια και να επιλέξει πλευρά.
Σχολιάζοντας την σημερινή ψηφιακή εποχή, μοιράστηκε τις ανησυχίες του για την εξέλιξη της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης: «Πλέον αντιμετωπίζουμε και μια επείγουσα κατάσταση: εξετάζουμε σοβαρά το ενδεχόμενο να ανταλλάξουμε την αυθεντική συναισθηματική μας νοημοσύνη με κάτι τεχνητό. Ζούμε σε καιρούς ασταθείς και επικίνδυνους, ωστόσο παραμένω αισιόδοξος. Πιστεύω στην ανθρώπινη φύση. Έχω αφιερώσει ολόκληρη τη ζωή μου στη μελέτη, τον εορτασμό και τη διερεύνησή της».
Παρά τις προκλήσεις, ο Platon υπογράμμισε την ακλόνητη πίστη του στον άνθρωπο, όπως την έχει βιώσει πίσω από τον φακό: «Έχοντας δει τόσους πολλούς ανθρώπους —ανάμεσά τους και πολλούς υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων— στις πιο ευάλωτες στιγμές της ζωής τους, να επιδεικνύουν τέτοιο θάρρος και τέτοια αισιοδοξία παρόλο που έχουν χάσει τα πάντα, νιώθω βαθιά πίστη στην ανθρώπινη φύση και στην ικανότητά μας για αυτοδιόρθωση.
Πιστεύω πως αυτό ακριβώς πραγματεύεται η παρούσα έκθεση: αποτελεί μια πρόκληση προς την κοινωνία, θέτοντας ερωτήματα όπως: Βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο; Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις που συναντάμε; Και πώς πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η τέχνη δεν θα συγχέεται ποτέ με την προώθηση;»
Στη δεύτερη ενότητα της έκθεσης παρουσιάζεται μια επιλογή φωτογραφιών από την Πάρο, μέσω των οποίων ο Platon αποτίνει φόρο τιμής στην ελληνική του καταγωγή και τον ελληνικό πολιτισμό.
Σε αυτό το κομμάτι της ξενάγησης, στάθηκε μπροστά στα πιο προσωπικά του εκθέματα: «Στη μέση της έκθεσης υπάρχουν φωτογραφίες από την Πάρο που με πάνε πίσω 40 χρόνια. Ανάμεσά τους θα δείτε τις πρώτες φωτογραφίες που τράβηξα ποτέ, το 1985 — την πρώτη φορά που κράτησα φωτογραφική μηχανή, προσπαθώντας να βελτιώσω τόσο τις κοινωνικές μου δεξιότητες όσο και τις ικανότητές μου στη φωτογραφία».
Η παραπάνω φωτογραφία είναι μια από τις πρώτες που τράβηξε ο Platon και από τις πιο αγαπημένες του. Απ’ ότι είπε λάτρεψε το αθώο βλέμμα αυτού του κοριτσιού. Η ματιά του κοριτσιού, η δική του “Μόνα Λίζα” όπως την χαρακτήρισε ο φωτογράφος, συναντά ένα κορίτσι στην ακριβώς παρακάτω φωτογραφία με άλλους πρόσφυγες. Ο Platon τις τοποθέτησε επίτηδες απέναντι, σαν να αντικρίζει το ένα κορίτσι το άλλο. Το κοριτσάκι από την Πάρο είχε μια ευτυχισμένη ζωή, σήμερα είναι μια γυναίκα περίπου 30 ετών, μάλιστα θα παραβρισκόταν στην έκθεση με την οικογένεια της. Ο Platon είπε ότι το κοριτσάκι πρόσφυγας δε ξέρει αν μπόρεσε να μεγαλώσει και να ζήσει.
Παράλληλα μας μίλησε για τα παιδικά του χρόνια στην Ελλάδα, συνδέοντας τις αναμνήσεις του με το σήμερα: «Κατάγομαι από την Πάρο και μεγάλωσα σε ένα μικρό χωριό, τις Λεύκες. Στο χωριό μας δεν υπήρχε ηλεκτρικό ρεύμα, παρά μόνο στο ταχυδρομείο, όπου εργάζονταν όλες οι γιαγιάδες του τόπου. Έτσι, όταν ερχόταν κάποιο σημαντικό τηλεφώνημα —μία φορά τον μήνα— και γύριζες σπίτι σου, όλοι στο χωριό γνώριζαν τι ακριβώς είπες και τι έκανες. Αυτά ήταν τα αυθεντικά social media! Μπορείτε λοιπόν να φανταστείτε τι σημαίνει για μένα, που μεγάλωσα σε αυτό το περιβάλλον, να έχω σήμερα το προνόμιο να συνομιλώ με τον Έλον Μασκ και με ανθρώπους που δημιουργούν την τεχνολογία και κρατούν το μέλλον μας στα χέρια τους;»
«Είμαστε εδώ όλοι μαζί, αλλά διχασμένοι από το φυλετισμό. Είμαστε εδώ όλοι μαζί, παραπλανημένοι από τους μαζικούς μύθους. Είμαστε εδώ όλοι μαζί, σε μια τεχνολογική έκσταση. Θα μείνουμε στην ιστορία ως η γενιά της συνδεσιμότητας που αποσυνδέθηκε από τον εαυτό της ή θα ξεσηκωθούμε, θα αναζωπυρώσουμε το πνεύμα της αισιοδοξίας και θα κερδίσουμε τον σεβασμό των επόμενων γενιών;» – Platon
Η έκθεση είναι εξαιρετική. Ο Platon δεν είναι μονάχα ένας από τους κορυφαίους φωτογράφους της εποχής μας, αλλά είναι και ένας εξαιρετικός αφηγητής ιστοριών. Ένας ταλαντούχος, φιλοσοφημένος άνθρωπος. Χάρηκα πολύ που είδα την εκπληκτική έκθεση του, αλλά και που συνάντησα τον ίδιο.
ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Αθήνα
210 3453111 – Ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη, Κυριακή: 10:00-18:00, Παρασκευή, Σάββατο: 10:00-22:00, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: ΚΛΕΙΣΤΑ – Τιμή εισιτηρίου: 9, 7 ευρώ
Λίγα λόγια για τον καλλιτέχνη
Ο Platon, με ελληνικές ρίζες και στενούς δεσμούς με την Ελλάδα, γεννήθηκε στο Λονδίνο το 1968, σπούδασε στο Saint Martin’s School of Art και στο Royal College of Art του Λονδίνου και είναι διεθνώς αναγνωρισμένος φωτογράφος, γνωστός για τα δυναμικά πορτραίτα πολιτικών ηγετών, προσωπικοτήτων και ανθρώπων που διαμορφώνουν τη σύγχρονη ιστορία.
Το έργο του έχει δημοσιευθεί σε κορυφαία διεθνή έντυπα και έχει φωτογραφίσει περισσότερους ηγέτες κρατών από οποιονδήποτε άλλον στην ιστορία, μεταξύ των οποίων και έξι Προέδρους των Ηνωμένων Πολιτειών. Έχει δημιουργήσει περισσότερα από 30 εξώφυλλα για το περιοδικό TIME, συμπεριλαμβανομένου του εξωφύλλου του 2008 με τον Vladimir Putin, ο οποίος είχε ανακηρυχθεί τότε σε Πρόσωπο της Χρονιάς. Η φωτογραφία αυτή απέσπασε το πρώτο βραβείο στον διαγωνισμό World Press Photo. Πιο πρόσφατα, φιλοτέχνησε το εξώφυλλο του TIME για το Πρόσωπο της Χρονιάς του 2024 με το πορτραίτο του Donald Trump.
Το 2008, ο Platon εντάχθηκε στο δυναμικό του περιοδικού The New Yorker ως φωτογράφος, αποσπώντας ένα βραβείο Peabody και δύο National Magazine Awards για τα φωτογραφικά του δοκίμια.
Το 2013 ίδρυσε τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό The People’s Portfolio, αφιερωμένο στην ανάδειξη ανερχόμενων ηγετικών προσωπικοτήτων στον χώρο των ανθρωπίνων και πολιτικών δικαιωμάτων σε όλο τον κόσμο. Το The People’s Portfolio δημιουργεί μια οπτική γλώσσα που καταρρίπτει φραγμούς, προάγει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, καταπολεμά τις διακρίσεις και κινητοποιεί το κοινό να στηρίξει τα ανθρώπινα δικαιώματα διεθνώς.
Έχει προσκληθεί ως κεντρικός ομιλητής για θέματα ηγεσίας σε σημαντικούς οργανισμούς και θεσμούς, όπως το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, τα Πανεπιστήμια Yale και Οξφόρδης, το Wharton School, σε εταιρείες όπως η Chanel και η Nike αλλά και στη National Portrait Gallery του Λονδίνου και στο International Center of Photography στη Νέα Υόρκη.
Έχει επίσης εμφανιστεί σε πλήθος τηλεοπτικών εκπομπών και ειδησεογραφικών μέσων, μεταξύ των οποίων τα Charlie Rose (PBS), Morning Joe (MSNBC), GPS του Fareed Zakaria (CNN) και το BBC World News. Το 2022 ήταν κεντρικός ομιλητής στο TED Vancouver, προωθώντας την περιέργεια και την αναζήτηση της κατανόησης αντί της κριτικής και της προκατάληψης.
Παράλληλα, ο Platon έχει εκδώσει έξι βιβλία με το έργο του. Το έργο και η ζωή του Platon αποτελεί το θέμα του ντοκιμαντέρ του Netflix Abstract: The Art of Design. Η πρώτη του ταινία, My Body Is Not A Weapon, παρουσιάζει επιζώντες σεξουαλικής βίας σε καιρό πολέμου και τον Dr. Denis Mukwege, βραβευμένο με το Νόμπελ Ειρήνης το 2018. Η δεύτερη ταινία του, Portrait of a Stranger, δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και τιμά τις φωνές προσφύγων από όλο τον κόσμο.
Το 2020, το Smithsonian Institution απέκτησε το φωτογραφικό αρχείο του Platon με πορτραίτα σημαντικών Αφροαμερικανών ηγετών του κινήματος για τα πολιτικά δικαιώματα καθώς και προσωπικοτήτων του πολιτισμού.
Αυτή την περίοδο στο Μουσείο Μπενάκη παρουσιάζεται και η μεγάλη αναδρομική έκθεση «Αλέκος Βλ. Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Δια βίου παιχνίδι». Επίσης αξίζει να την δείτε, απολαύσετε!
