Λίγες μόλις ώρες πριν ανοίξουν οι πόρτες για το κοινό και η μεγάλη αίθουσα της Πειραιώς 138 υποδεχθεί τους πρώτους επισκέπτες στη μεγάλη αναδρομική έκθεση του Αλέκου Λεβίδη, βρέθηκα στη συνέντευξη τύπου στο Μουσείο Μπενάκη. Η αίσθηση στην ατμόσφαιρα γεμάτη αναμονή για μια από τις πιο σημαντικές εικαστικές στιγμές της φετινής χρονιάς. Η πρώτη μεγάλη αναδρομική έκθεση του Αλέκου Βλ. Λεβίδη είναι γεγονός, συγκεντρώνοντας έξι και πλέον δεκαετίες αδιάλειπτης δημιουργίας (1961-2026).

Η Συνέντευξη Τύπου & η Φιλοσοφία της Έκθεσης

Στη συνέντευξη Τύπου για την μεγάλη αναδρομική έκθεση «Αλέκος Βλ. Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Δια βίου παιχνίδι» την Τρίτη 6 Οκτωβρίου, την οποία συντόνισε ο επιστημονικός διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, Γιώργης Μαγγίνης, η κοινωνική ανθρωπολόγος, Μαρίκα Ρόμπου–Λεβίδη, σύντροφος του καλλιτέχνη, μας περιέγραψε τις ενότητες της έκθεσης, την ζωή και πορεία του Αλέκου Λεβίδη αλλά και την δουλειά πίσω από κάθε έργο. Δουλειά που όμως υπήρξε στη ζωή του Λεβίδη σαν ένα ατελείωτο παιχνίδι, εξού και ο τίτλος της έκθεσης «Δια βίου παιχνίδι».

Ο ζωγράφος οραματιζόταν και προγραμμάτιζε την έκθεση επί πολλά χρόνια, η υλοποίησή της αποτελεί την ολοκλήρωση ενός απαιτητικού εγχειρήματος, το οποίο ο ίδιος βίωσε ως μεγάλη πρόκληση. Την επιμέλεια της έχει ο ίδιος ο καλλιτέχνης σε συνεργασία με τη Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη. Η έκθεση διαρκεί από τις 08 Οκτωβρίου 2026 έως τις 14 Φεβρουαρίου 2027.

Η έκδοση-σταθμός

Ξεχωριστό βάρος δόθηκε στην παρουσίαση του ομώνυμου πολυτελούς τόμου σε ελληνική και αγγλική γλώσσα. Την επιμέλεια υπογράφουν ο Αλέκος Βλ. Λεβίδης και η Μαρίκα Ρόμπου-Λεβίδη, με εκδότες την Ακαδημία Αθηνών και τις Εκδόσεις Άγρα και με την εκδοτική επιμέλεια του Σταύρου Πετσόπουλου. Ο γραφιστικός σχεδιασμός έγινε από την Έλλη Οικονομίδη σε συνεργασία με τους δύο συνεπιμελητές.

Ο κ. Σταύρος Πετσόπουλος αποκάλυψε στη συνέντευξη ότι το 1985 παρήγγειλε στον καλλιτέχνη το πρώτο του εξώφυλλο. Έκτοτε, ο Λεβίδης σχεδίασε για τις Εκδόσεις Άγρα περίπου 40 εξώφυλλα, ενώ το 1994 υπήρξε η μεγάλη στιγμή της έκδοσης του μοναδικού βιβλίου “Πλίνιος ο Πρεσβύτερος, Περί της Αρχαίας Ελληνικής Ζωγραφικής, 35ο Βιβλίο της Φυσικής Ιστορίας”. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε, ο τόμος που συνοδεύει την έκθεση ξεκίνησε για να είναι 200 με 250 σελίδες και… «αυγάτισε» στην πορεία!

Η έκδοση περιλαμβάνει πάνω από 500 έργα, κείμενα του Καθηγητή Ιστορίας της Τέχνης Ευγένιου Ματθιόπουλου και του συγγραφέα Διονύση Καψάλη, κριτικές για το έργο του, καθώς και αποσπάσματα από τα εικαστικά σημειωματάρια του Λεβίδη από το ’70 μέχρι σήμερα.

Η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη περιλαμβάνει συνολικά περισσότερα από 500 έργα: πίνακες, σχέδια, τοιχογραφίες, σκηνογραφίες, εικονογραφήσεις βιβλίων, εγκαταστάσεις και εικαστικά σημειωματάρια. Η διάρθωσή της βασίζεται σε θεματικές ενότητες, λαμβάνοντας παράλληλα υπόψη τη χρονολόγηση όπου κρίνεται απαραίτητο, ενώ τα κριτήρια επιλογής είναι συγχρόνως «αντικειμενικά» και υποκειμενικά ή συναισθηματικά.

Οι Ενότητες της Έκθεσης

• Τα Νεανικά Χρόνια (1961): Η πρώτη ενότητα φέρνει στο φως τα πολύ νεανικά έργα του δημιουργού, με αφετηρία το 1961, όταν ο ζωγράφος ήταν μόλις 17 ετών. Τα έργα της δεκαετίας του ’60 και του ’70 είναι σχεδόν αποκλειστικά σχέδια, πολλά εκ των οποίων φέρουν έντονο πολιτικό περιεχόμενο. Επηρεασμένος από τη Χούντα, τον Μάη του ’68 και τις παγκόσμιες κοινωνικές εξεγέρσεις, ο έφηβος και αργότερα νεαρός Λεβίδης υπογράφει έργα βαθιάς διαμαρτυρίας.

• Τα Πρώιμα Πορτρέτα: Η δεύτερη ενότητα περιλαμβάνει έξι πρώιμα πορτρέτα, ζωγραφισμένα στη στροφή της δεκαετίας του ’70 προς το ’80, με μοντέλα συνήθως στο ατελιέ του. Με μικτή τεχνική, παστέλ, χρωματιστά μολύβια ή κάρβουνο.

• Νεκρές Φύσεις, Τοπία & η Μεγάλη Ελλάδα: Στην τρίτη ενότητα συναντούμε νεκρές φύσεις και τοπία των δεκαετιών ’80 και ’90, πλαισιωμένα από προθήκες με εικαστικά σημειωματάρια. Ο επισκέπτης διασχίζει μια μεγάλη διπλή «πύλη», τμήμα τοιχογραφίας από κατοικία που αποτοιχίστηκε από το Μουσείο Μπενάκη όταν άλλαξε ιδιοκτησία και ανασυσταθεί ειδικά για την έκθεση. Ακολουθούν τα έργα για τη Μεγάλη Ελλάδα, τα οποία φιλοτέχνησε το 2000 με αφορμή την είσοδο στη νέα χιλιετία, κατόπιν παραγγελίας της ΑΓΕΤ Ηρακλής (λίγο πριν η εταιρεία περάσει σε ιταλικά χέρια).

• Τα «ΜυθΙστορικά»: Στη μεγάλη αίθουσα του ισογείου δεσπόζουν τα έργα της ενότητας ΜυθΙστορικά, όπου η προσωπική ιστορία συναντά τη μεγάλη Ιστορία και ο μύθος την πραγματικότητα. Περιλαμβάνονται έργα από τις εκθέσεις Λουόμενοι (1991), Δώδεκα πίνακες (2004) και ΜυθΙστορικά (Πινακοθήκη Χατζηκυριάκου-Γκίκα, 2020). Σε κοντινό, διακριτά οριοθετημένο χώρο εκτίθενται πάνω από τριάντα μικρά τετράγωνα έργα (Εικονογραφίες, 1990 και Ζωγραφικά δοκίμια, 2018), το φυτώριο των «μυθιστορικών» που εκτείνεται από το ’80 μέχρι σήμερα.

• Η Τέχνη του Εξωφύλλου: Στο τέλος του κεντρικού εκθεσιακού χώρου παρουσιάζεται ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα από μακέτες εξωφύλλων, αναδεικνύοντας τη διαχρονική πρόθεση του Λεβίδη να αντιμετωπίζει κάθε εξώφυλλο σαν ένα αυτόνομο ζωγραφικό έργο. Συνεργασίες με τις Εκδόσεις Άγρα, τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, τον Κέδρο, την Εστία, την Αλεξάνδρεια, τις εκδόσεις François Maspero, το Μέγαρο Μουσικής, τον Σύλλογο «Οι Φίλοι της Μουσικής», το ΜΙΕΤ κ.ά.

• Εγκαταστάσεις & Σκηνογραφίες: Η έκθεση συμπληρώνεται από σημαντικές εγκαταστάσεις, όπως η συγκλονιστική Μνήμη Παλμύρας (που είχε στηθεί στην Κουμπάρη το 2016 μετά τη λεηλασία της Παλμύρας και τον αποκεφαλισμό του αρχαιολόγου Khaled Al Asaad από το ISIS). Τέλος, σε ξεχωριστή αίθουσα του ισογείου εκτίθενται σκηνογραφίες, με κεντρική εκείνη για την Αντιγόνη του Σοφοκλή σε σκηνοθεσία Λευτέρη Βογιατζή (Θέατρο Οδού Κυκλάδων, 1992).

Η αίσθηση μιας μοναδικής έκθεσης

Το Μουσείο Μπενάκη αναδεικνύεται για ακόμη μία φορά σε ζωντανό κύτταρο πολιτισμού, προσφέροντας το ιδανικό πλαίσιο για έργα που απαιτούν χρόνο, προσοχή και εσωτερική διάθεση. Μετά την αναδρομική έκθεση για τον Αλέξη Ακριθάκη, η νέα έκθεση του Αλέκου Λεβίδη δεν είναι απλώς μια εικαστική παρουσίαση, αλλά μια πρόσκληση σε έναν βαθύ διάλογο με την τέχνη και τον πολιτισμό. Ένα must-see πολιτιστικό γεγονός της σεζόν που αξίζει να επισκεφθεί κάθε φιλότεχνος.

Info & Πληροφορίες Έκθεσης

ΜΟΥΣΕΙΟ ΜΠΕΝΑΚΗ / ΠΕΙΡΑΙΩΣ 138
Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, Αθήνα
210 3453111
Ωράριο λειτουργίας: Πέμπτη, Κυριακή: 10:00-18:00, Παρασκευή, Σάββατο: 10:00-22:00, Δευτέρα, Τρίτη, Τετάρτη: ΚΛΕΙΣΤΑ
Τιμή εισιτηρίου έκθεσης: 9, 7 ευρώ.
08 Οκτωβρίου 2026 έως τις 14 Φεβρουαρίου 2027

Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση άνοιξε τα χαρτιά της για τη σεζόν 2026-2027 με ένα πρόγραμμα πραγματικά τεράστιο και γεμάτο εκπλήξεις. Είχα την τύχη και τη χαρά να παραβρεθώ στην παρουσίαση του καλλιτεχνικού προγράμματος και να ακούσω μερικούς από τους ίδιους τους καλλιτέχνες να μιλούν για τα νέα τους έργα, μαζί με τους ανθρώπους της Στέγης που στήνουν όλο αυτό το όραμα.

Με κεντρικό σύνθημα τη φράση του Brian Eno, “The only product of art is feelings” η Στέγη μας καλεί να αφεθούμε και να νιώσουμε. Το πρόγραμμα της σεζόν περιλαμβάνει παραγωγές θεάτρου, χορού και μουσικής, συζητήσεις, ταινίες, εκθέσεις και φεστιβάλ στη φυσική σκηνή και στον ψηφιακό κόσμο, αλλά και πολλές πρωτοβουλίες εκτός Στέγης.

Η προπώληση αρχίζει στις 21 Σεπτεμβρίου για τους Φίλους της Στέγης και στις 25 Σεπτεμβρίου για το Γενικό Κοινό, ενώ για τρίτη χρονιά οι σκηνές την Κυριακή «παίζουν ματινέ», στις 14:00 στην Κεντρική Σκηνή και στις 17:00 στη Μικρή Σκηνή.

Επειδή οι επιλογές είναι αμέτρητες και η έμπνευση περισσεύει, έκανα μια επιλογή στα δικά μου απόλυτα highlights — αυτά που με έκαναν να ανυπομονώ περισσότερο και μπήκαν με κλειστά μάτια στην ατζέντα μου.

1. Η εικαστική επιστροφή του Δημήτρη Παπαϊωάννου

Ο Δημήτρης Παπαϊωάννου επιστρέφει στη Στέγη στην πρώτη μονογραφική έκθεσή του, στο Onassis Ready (4 Απριλίου – 13 Ιουνίου 2027), και αυτό είναι, δικαίως, το πιο ηχηρό, πολυαναμενόμενο και καλλιτεχνικά φορτισμένο γεγονός της σεζόν. Κάθε φορά που ο Παπαϊωάννου πιάνει έναν χώρο στα χέρια του, ξέρουμε ότι θα συμβεί κάτι το εικαστικά καθηλωτικό, μια εμπειρία που ξεπερνάει τα στενά όρια της σκηνής. Μιλάμε για το απόλυτο highlight που μπήκε με κλειστά μάτια στην κορυφή της ατζέντας μου.

2. Θέατρο: Ο Νίκος Καραθάνος, ο «Οιδίποδας» και ο Ρομέο Καστελούτσι

Στο θεατρικό πεδίο, η φετινή χρονιά στη Στέγη είναι απογειωτική. Από τη μία, ο Νίκος Καραθάνος επιστρέφει με τη δική του μοναδική ματιά, αποδεικνύοντας πόσο ζωντανό και ποιητικό μπορεί να γίνει το κλασικό, μετατρέποντας την Κεντρική Σκηνή σε γήπεδο και πεδίο μάχης και την ταπεινή μας ύπαρξη σε μύθο με το Έπος (προσωρινός τίτλος) (10 Απριλίου – 30 Μαΐου 2027). Η Μαρία Καβογιάννη και η Αμαλία Μουτούση, ως προπονήτριες και παίκτριες και χωριάτισσες και τη μουσική του Άγγελου Τριανταφύλλου.

Παράλληλα, ενδιαφέρον έχει η επανάληψη του Οιδίποδα, αν θυμάστε είχα απολαύσει τη συγκεκριμένη παράσταση πέρσι. Φέτος με νέα πρωταγωνίστρια στον κεντρικό ρόλο. Με τους Νίκο Κουρή και Μαρία Κεχαγιόγλου στους ρόλους του Οιδίποδα και της Ιοκάστης, αντίστοιχα. Και σαν να μην έφταναν αυτά, η Στέγη υποδέχεται τον ασυμβίβαστο Ρομέο Καστελούτσι με τον πολυαναμενόμενο ΦΑΟΥΣΤ (3 έως τις 7 Μαρτίου 2027).

3. Συζητήσεις: Gillian Anderson, Bella Freud, Slavoj Žižek 

Από τις φετινές συζητήσεις και τα masterclasses πουλάνε από μόνα τους «εισιτήριο», η εμφάνιση και η συζήτηση της μοναδικής Gillian Anderson με την Αφροδίτη Παναγιωτάκου στη Στέγη (16 Ιανουαρίου 2027) είναι σίγουρα ένα από τα πιο δυνατά pop-culture & intellectual events της χρονιάς. Μια γυναίκα-σύμβολο που γεφυρώνει την υποκριτική με τον ακτιβισμό και τη σύγχρονη σκέψη. Παράλληλα, η Στέγη διοργανώνει κινηματογραφικό αφιέρωμα στην πολυσχιδή καριέρα της.

Η Βρετανίδα σχεδιάστρια μόδας Bella Freud, που στο podcast της, Fashion Neurosis, ξαπλώνει τη μόδα στο ντιβάνι με ένα κλείσιμο του ματιού στον διάσημο προπάππο της, Sigmund Freud, και μιλά για το σινεμά, το στιλ και όλα όσα λένε τα ρούχα μας για εμάς, έρχεται στη Στέγη στις 15 Δεκεμβρίου 2026. Ενώ στις 11 Φεβρουαρίου 2027, o διεθνούς φήμης φιλόσοφος, ψυχαναλυτής και διανοούμενος Slavoj Žižek έρχεται στη Στέγη για μια συζήτηση από την οποία κανείς δεν ξέρει τι να περιμένει.

4. Φεστιβάλ, Χορός και Μουσική

Φυσικά, από το πρόγραμμα δεν λείπουν οι μουσικές συναντήσεις, τα κινηματογραφικά αφιερώματα και τα αγαπημένα φεστιβάλ που δίνουν τον τόνο στη φετινή σεζόν. Η Στέγη συνεχίζει να φέρνει πρωτοποριακά μουσικά σχήματα και κινηματογραφικές προβολές που μας βγάζουν από τα συνηθισμένα, κάνοντας το φετινό ταξίδι των συναισθημάτων ακόμα πιο πλούσιο.

Το Εθνικό Μπαλέτο της Μασσαλίας και οι (LA)HORDE μαζί, για πρώτη φορά στην Ελλάδα με το Age οf Content (23 & 24 Ιανουαρίου 2027). Δεκαέξι χορευτές σύγχρονου χορού που αλλάζουν τα δεδομένα. Για 14η χρονιά, το Onassis Dance Days (3–7 Φεβρουαρίου 2027) επιστρέφει και μας καλεί να κοιτάξουμε τον άλλον από την αρχή.  Το Borderline Festival επιστρέφει στις 9 Οκτωβρίου, ενώ για τέταρτη χρονιά, το web radio της Στέγης κάνει κατάληψη σε όλο το κτίριο με δύο νύχτες αφιερωμένες στην εξερεύνηση της σύγχρονης ηλεκτρονικής μουσικής. Το STEGI.RADIO Takeover (19 & 20 Φεβρουαρίου 2027) καλεί το αθηναϊκό κοινό να ανακαλύψει ανερχόμενους μουσικούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Για τέταρτη χρονιά, το Onassis AiR συναντά το Athens Palestine Film Festival (29–31 Οκτωβρίου 2026) και ανοίγει ξανά έναν χώρο για τις παλαιστινιακές αφηγήσεις που επιμένουν να ακούγονται. Φέτος, το φεστιβάλ μεταφέρεται από τους χώρους του Onassis AiR στη Στέγη, με μια σειρά από προβολές σε επιμέλεια της Διευθύντριας του φεστιβάλ και Onassis AiR Fellow, Carol Sansour, και της ομάδας της.

5. Κινηματογράφος

Το Onassis Culture στηρίζει καταξιωμένους δημιουργούς και νέα ταλέντα μέσα από την ανάπτυξη σεναρίων και την παραγωγή ταινιών μικρού και μεγάλου μήκους, συνεργάζεται με σημαντικούς φορείς και ενισχύει τον ελληνικό κινηματογράφο.

Στο πλαίσιο του Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας «Νύχτες Πρεμιέρας», θα πραγματοποιηθεί στη Στέγη η πανελλήνια πρεμιέρα της ταινίας Do You Love Me της Lana Daher (2 Οκτωβρίου 2026). Επίσης, θα προβληθούν οι συμπαραγωγές του Onassis Culture, Sacrifice (Θυσία) του Romain Gavras (3 Οκτωβρίου 2026, η πρώτη αγγλόφωνη ταινία του), Η Δημόσια Ιδιωτική Οικία: 9  στροφές για την Αθήνα του Τάσου Λάγγη (1 Δεκεμβρίου 2026) και Σουέλ του Αλέξανδρου Βούλγαρη (7 Δεκεμβρίου 2026), ενώ το 2027 θα παρουσιαστούν στη Στέγη οι συμπαραγωγές με διεθνή φεστιβαλική παρουσία Τιτανικός Ωκεανός της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη και FROM INSIDE OUT – The Architecture of Peter Zumthor του Wim Wenders.

Το πρόγραμμα της Στέγης είναι ΤΟΣΟ πλούσιο που αξίζει να το ξεφυλλίσεις αν θες ολόκληρο σελίδα-σελίδα και να δεις αναλυτικά όλες τις παραγωγές και τα εισιτήρια, μπορείς να το βρεις επίσημα στην ιστοσελίδα της Στέγης.

Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων

21 έως 27 Σεπτεμβρίου 2026

Σύρος

Το Animasyros, το κορυφαίο Διεθνές Φεστιβάλ Κινουμένων Σχεδίων της χώρας και ένα από τα σημαντικότερα της Ευρώπης, επιστρέφει στην πρωτεύουσα των Κυκλάδων για την 19η διοργάνωσή του, από τις 21 έως τις 27 Σεπτεμβρίου 2026.

Εκτός από τις εντυπωσιακές προβολές και τις διεθνείς συνεργασίες της Αγοράς, η φετινή διοργάνωση δίνει τεράστια έμφαση στην εκπαίδευση, τη συμπερίληψη και την τοπική ιστορία, γιορτάζοντας τα 200 χρόνια από την ίδρυση της Ερμούπολης.

Με νέα Υπεύθυνη Εκπαιδευτικών Προγραμμάτων τη γνωστή σκηνοθέτιδα και συνιδρύτρια του «Καρπού», Μαρία Λεωνίδα, το εκπαιδευτικό πρόγραμμα φέτος ξεχωρίζει για τη δημιουργικότητά του.

Τα Διεθνή Εκπαιδευτικά Εργαστήρια (Αιτήσεις έως 14/09)

Τα φετινά εργαστήρια καλούν μικρούς και μεγάλους να μετατρέψουν την τοπική ιστορία και αρχειακό υλικό σε κινούμενα σχέδια. Ορισμένα από τα πιο ξεχωριστά εργαστήρια περιλαμβάνουν:

• “Echoes of Apollon” με τον Thomas Kunstler & τον Μάνο Μαστοράκη: Γονείς και παιδιά συνδυάζουν την κεραμική με το stop-motion, αντλώντας έμπνευση από το ιστορικό Θέατρο Απόλλων και τη μουσική παράδοση της Ερμούπολης.

• “Animated Light” με τον Coke Riobóo Cortes: Έφηβοι και νέοι πειραματίζονται με την παραδοσιακή τεχνική stop-motion μέσα από τη μέθοδο του light painting (ζωγραφική με φως).

• «Συλλογικές μνήμες και φαντασιώσεις» με το ιρλανδικό Studio 9: Εμπνευσμένοι από το τραγούδι «Εν Ερμουπόλει» του Μάνου Ελευθερίου, οι συμμετέχοντες δημιουργούν χάρτινους χαρακτήρες και αφηγούνται ιστορίες βασισμένες σε παλιές φωτογραφίες της πόλης.

• Εργαστήριο Deree (Αλίκη Κακουλίδου & Μαρίνα Εμμανουήλ): Μετατροπή ιστορικών τεκμηρίων, αφισών και φωτογραφιών της Σύρου σε σύγχρονες μικρές ιστορίες animation.

• «Ο Γιούκι και η Ένωση του Δάσους»: Ένα διαδραστικό θεατρικό παιχνίδι ρόλων για παιδιά 4-8 ετών σχετικά με τις αξίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συμμετοχή σε όλα τα εργαστήρια είναι δωρεάν με απαραίτητη προκράτηση. Δηλώσεις συμμετοχής πραγματοποιούνται μέσω ηλεκτρονικής φόρμας έως και τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026.

Συμπερίληψη και Προσβασιμότητα για Όλους

Το Animasyros αποδεικνύει έμπρακτα ότι η τέχνη δεν έχει ηλικία ούτε περιορισμούς, επαναλαμβάνοντας επιτυχημένα εργαστήρια συμπερίληψης:

• Το ΚΑΠΗ Ερμούπολης δημιουργεί το δικό του «Κινούμενο κολάζ» υπό την καθοδήγηση της Μαργαρίτας Σιμοπούλου.

• Το ΚΔΑΠ-ΜεΑ Δήμου Σύρου-Ερμούπολης και το Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Σύρου συμμετέχουν στα εργαστήρια «Ταξίδι στον Χρόνο: οι Ήχοι της Ερμούπολης» (με την Έλενα Παυλάκη) και «Χορός και κίνηση στην πόλη μας» (με την Άννα Οικονόμου και τον Αγησίλαο Ρόμπολα).

  

Πρωινές Σχολικές Προβολές & Cinematherapy

Τα πρωινά στο Θέατρο Απόλλων (21–25 Σεπτεμβρίου) γεμίζουν χαμόγελα με προβολές για μαθητές όλων των βαθμίδων, από αγαπημένα κλασικά έργα της Disney (Toy Story, Ζωούπολη) μέχρι σύγχρονες ευρωπαϊκές και διεθνείς παραγωγές.

Παράλληλα, επιστρέφει για 2η χρονιά το επιτυχημένο πρόγραμμα Cinematherapy (σε συνεργασία με το ΕΚΚΟΜΕΔ και την ειδικό ψυχικής υγείας Ντενίζ Νικολάκου), προσφέροντας στα παιδιά έναν ασφαλή χώρο έκφρασης και ενσυναίσθησης μέσα από τον κινηματογράφο.

• Προθεσμία δηλώσεων συμμετοχής στα εργαστήρια: Έως τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου 2026 (μέσω της επίσημης ιστοσελίδας).

• Περισσότερες πληροφορίες & αναλυτικό πρόγραμμα: www.animasyros.gr

• Μπορείς να πάρεις μια γεύση από το κλίμα της περσινής διοργάνωσης βλέποντας το επίσημο after movie: https://www.youtube.com/watch?v=1_DnXlQjk-Q

Μια ημερήσια εκδρομή στην Κύθνο είναι μια όμορφη απόδραση από την ασφυκτική καθημερινότητα της πόλης. Η Κύθνος είναι ένα νησί στο οποίο επιστρέφω. Έχω βρεθεί και στο παρελθόν και έχω μοιραστεί ιστορίες για το νησί αντίστοιχα το 2016 και το 2022. Κάθε επίσκεψη όμως μπορεί να έχει διαφορετική αφορμή και διαδρομή.

Αυτή τη φορά είχαμε στη διάθεσή μας μόλις μία ημέρα. Και τελικά ήταν αρκετή για να χωρέσει μια βόλτα στο χωριό Δρυοπίδα, προσκύνημα στην Παναγία Κανάλα μέσα στο πράσινο, περιπλάνηση στη Χώρα και μια τελευταία στάση για φαγητό στον Μέριχα, το λιμάνι του νησιού πριν από την επιστροφή.

Αν θέλετε να δείτε και τις προηγούμενες ιστορίες μου από την Κύθνο, τις βρίσκετε παρακάτω:

Κύθνος, ένα νησί γεμάτο κρυφούς θησαυρούς… (2016)
Κύθνος 2022: Το ελληνικό καλοκαίρι ακόμη επιμένει

Κύθνος σε μία ημέρα

08:30 π.μ. – Από το Λαύριο στην Κύθνο

Πήραμε το πρωινό καράβι με αναχώρηση στις 8.30 π.μ. από το Λιμάνι Λαύριου. Η Κύθνος είναι κοντά στο Λαύριο, μόλις 1,5 ώρα. Φτάσαμε στο νησί στις 10 π.μ. και χαθήκαμε στο εσωτερικό του.

Δρυοπίδα Κύθνου

Πρώτη στάση στη Δρυοπίδα, πανέμορφο χωριό της Κύθνου. Χτισμένο σε υψόμετρο 190 μέτρων, ανάμεσα σε δύο λόφους. Με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό χαρακτήρα που διαφέρει από την εικόνα των οικισμών που συναντούμε στις Κυκλάδες.  Καμάρες, στενά δρομάκια, εκκλησίες, σπίτια με κόκκινες σκεπές με κεραμίδια, μαγαζάκια με σουβενίρ και για να πιεις καφέ, να φας ένα παγωτό ή φαγητό.

Ήρεμη ατμόσφαιρα, για βόλτα χωρίς πρόγραμμα. Αξίζει να επισκεφτείτε το σπήλαιο Καταφύκι. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα αναξιοποίητα σπήλαια στην Ελλάδα. Το εσωτερικό του είναι δαιδαλώδες με πλήθος από σταλακτίτες και σταλαγμίτες. Υπήρξε καταφύγιο των κατοίκων της Κύθνου κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Έχει δωρεάν είσοδο με ξενάγηση που αξίζει να παρακολουθήσετε.

Παναγία Κανάλα – το πράσινο της Κύθνου

Μετά την Δρυοπίδα ακολουθήσαμε το δρόμο προς την Παναγία Κανάλα. Εδώ αλλάζει όλη η εικόνα του τοπίου. Από τους δρόμους με το κλασικό άγονο κυκλαδίτικο τοπίο, φτάνουμε στο πιο καταπράσινο σημείο του νησιού. Έξω από την εκκλησία είναι κατάφυτο με αλμυρίκια και πεύκα.

Προσκύνημα στην Παναγία Κανάλα. Η προστάτιδα της Κύθνου και ένας από τους πιο σημαντικούς χώρους στις Κυκλάδες. Σύμφωνα με την παράδοση η εικόνα βρέθηκε με θαυματουργό τρόπο από ψαράδες στο “κανάλι” ανάμεσα στην Κύθνο και τη Σέριφο καθώς φώτιζει το σημείο μέσα στη νύχτα. Την έβγαλαν στη στεριά και τη μετέφεραν στο χωριό τους, τη Δρυοπίδα. Στη συνέχεια σύμφωνα με την παράδοση, η Παναγία εμφανίστηκε στον ύπνο των ψαράδων και υπέδειξε το σημείο ανέγερσης της εκκλησίας.

Πρόκειται για μεγάλη εικόνα διαστάσεων 1μ x 0,80μ, και χρονολογείται από το 1575. Στην εικόνα αυτή, η μορφή της Παναγίας απεικονίζεται να κρατεί τον Χριστό με το αριστερό χέρι. Ο Ιησούς στην αγκαλιά της, με το πρόσωπο γυρισμένο προς τον Αρχάγγελο Γαβριήλ. Αριστερά και δεξιά του απεικονίζονται οι Αρχάγγελοι Γαβριήλ και Μιχαήλ.

Χώρα – βόλτα χωρίς πρόγραμμα

Φεύγουμε από την Κανάλα και κατευθυνόμαστε στη Χώρα. Η Χώρα της Κύθνου, γνωστή και ως Μεσαριά, είναι η αμφιθεατρική πρωτεύουσα του νησιού και είναι πανέμορφη. Με λευκές εκκλησίες, όμορφα σοκάκια, πολύχρωμα μαγαζιά, υπέροχη αρχιτεκτονική. Εδώ περπατήσαμε στα στενά, βγάλαμε φωτογραφίες, χρόνος σε χαζολόγημα σε μαγαζιά, αγορά δώρων, καφέ ή φαγητό.

Επισκέφτηκα και το Αρχαιολογικό μουσείο της Κύθνου, το οποίο όμως είναι πολύ μικρό, μόλις μια αίθουσα. Μέσα σε λίγα λεπτά το είχα δει…

Και αν θέλετε και θάλασσα…

Η Κύθνος έχει πολλές και υπέροχες παραλίες. Μπορείτε να κάνετε μια βουτιά στα Μαρτινάκια, καθώς είναι δίπλα στο Μέριχα, μόλις λίγα λεπτά με τα πόδια από το λιμάνι. Αλλιώς μπορείτε να κάνετε και σε κάποια από τις υπόλοιπες παραλίες του νησιού.

Μέριχας – τελευταίο καφέ πριν την επιστροφή
Επιστροφή στο λιμάνι, καφές ή φαγητό, μια τελευταία βόλτα και μετά πλοίο για Λαύριο.

Μέσα σε λίγες ώρες είχαμε δει ένα ορεινό κυκλαδίτικο χωριό, είχαμε βρεθεί σε έναν σημαντικό τόπο προσκυνήματος μέσα στο πράσινο, είχαμε περπατήσει στη Χώρα και είχαμε καταλήξει ξανά δίπλα στη θάλασσα περιμένοντας το καράβι της επιστροφής. Και όλα αυτά, σε μια ημέρα.

Οπότε ναι μπορεί να βιωθεί η Κύθνος μέσα σε μία μέρα, ενδεικτικά κάπως έτσι.

Ακολουθήστε με στο ταξίδι μου.

Roadtrip Πάτρα – Αρχαία Ολυμπία

Ξεκινήσαμε από την Πάτρα με κατεύθυνση τον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας. Αρχικά η ίδια η διαδρομή ήταν μια έκπληξη. Ο νέος αυτοκινητόδρομος Πάτρα–Πύργος, ο οποίος παραδόθηκε πλήρως στην κυκλοφορία στα τέλη του 2025, μηδενίζοντας τα τροχαία υψηλής επικινδυνότητας του παλιού δρόμου και μειώνοντας τον χρόνο της διαδρομής, έχει αλλάξει εντελώς την αίσθηση του ταξιδιού προς τη δυτική Πελοπόννησο.

Ένας ολοκαίνουργιος αυτοκινητόδρομος με τεράστιες ευθείες, απολαυστική οδήγηση και ένα τοπίο που απλόχερα απλώνεται μπροστά σου. Πραγματικά είναι μια από τις πιο όμορφες διαδρομές που χαίρεσαι την οδήγηση, σχεδόν δεν βιάζεσαι για να φτάσεις. Τολμώ να πω ότι ο αυτοκινητόδρομος έγινε μέρος της ταξιδιωτικής εμπειρίας.

Σε αυτό το άρθρο θα μοιραστώ μαζί σας όσα ξεχώρισα από την επίσκεψή μου στην Αρχαία Ολυμπία, αλλά και όλα όσα αξίζει να γνωρίζετε πριν οργανώσετε το δικό σας ταξίδι σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας.

Περπατώντας στον Αρχαιολογικό Χώρο της Αρχαίας Ολυμπίας

Φτάσαμε στην Αρχαία Ολυμπία. Παρκάραμε το αυτοκίνητο στο πάρκινγκ και ξεκινήσαμε το περπάτημα έως την είσοδο του αρχαιολογικού χώρου. Αρχικά περνάς από μια μεγάλη πέτρινη γέφυρα και θαμπώνεσαι από την ομορφιά και την πρασινάδα του τόπου.

Το ιερό της Ολυμπίας βρίσκεται φωλιασμένο στη γόνιμη κοιλάδα όπου συναντώνται οι ποταμοί Αλφειός και Κλαδέος. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα Ιερά του αρχαίου κόσμου και έναν μεγαλειώδη αρχαιολογικό χώρο. Πρόκειται για έναν τόπο που κουβαλά τόση ιστορία, ώστε όσο πλησιάζεις σε κατακλύζει η αίσθηση ότι ξεκινάς ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο.

Και έτσι αρχίζει η περιήγηση εκεί όπου αγωνίστηκαν οι αθλητές των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων.

Εμείς πήγαμε τον φετινό Ιούλιο, μια καυτή μέρα με καύσωνα. Από τη ζέστη μας έσωσε η τρομερή βλάστηση του χώρου. Δέντρα με τεράστιους κορμούς και παχιές σκιές, που αγκάλιαζαν μνημεία και μπορούσες καθώς περπατάς στον χώρο να σταματήσεις και να καθίσεις στη δροσιά τους. Όπως ο μικρός, στην παρακάτω φωτογραφία, που απολαμβάνει το τοπίο κάνοντας διάλειμμα από την περιήγηση. Πόσο συγκλονιστική εικόνα να βλέπεις αρχαίους κίονες και ναούς πνιγμένους σε αυτά τα θεόρατα δέντρα.

Ο Ιερός τόπος διεξαγωγής των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων

Το σημείο γνωστό ως ο «ομφαλός του ελληνισμού», υπήρξε ο ιερός τόπος διεξαγωγής των αρχαίων Ολυμπιακών Αγώνων από το 776 π.Χ. έως το 393 μ.Χ.. Η ιστορία του χώρου έχει ιστορία πάνω από μια χιλιετία, ξεκινώντας από την Τελική Νεολιθική Εποχή (4η χιλιετία π.Χ.).

Η Άλτις, το ιερό άλσος, άρχισε να διαμορφώνεται γύρω στον 10ο-9ο αι. π.Χ., οπότε καθιερώθηκε η λατρεία του Δία. Ο χώρος μετατράπηκε σε τόπο λατρείας, όπου τα πολυάριθμα αναθήματα, όπως οι χάλκινοι τρίποδες, τοποθετούνταν στην ύπαιθρο, πάνω σε βωμούς.

Κατά την Αρχαϊκή περίοδο (7ος–6ος αι. π.Χ.) ανεγέρθηκαν τα πρώτα μνημειακά κτήρια, μεταξύ των οποίων ο ναός της Ήρας (το αρχαιότερο κτίσμα), το Πρυτανείο, το Βουλευτήριο και οι Θησαυροί, που αποτελούσαν αφιερώματα διαφόρων πόλεων. Την ίδια εποχή ιδρύθηκε η λατρεία του τοπικού ήρωα Πέλοπα στο Πελόπιο.

Η Ολυμπία έφτασε στο απόγειο της δόξας της κατά τον 5ο αιώνα π.Χ.. Ο μεγαλοπρεπής Ναός του Διός, δωρικού ρυθμού, ανεγέρθηκε μεταξύ 470–456 π.Χ.

Η γλυπτική του διακόσμηση περιλάμβανε στα αετώματα την αρματοδρομία του Πέλοπα με τον Οινόμαο και τη μάχη των Λαπιθών με τους Κενταύρους, ενώ οι μετόπες κοσμούνταν με τους δώδεκα άθλους του Ηρακλή.

Το ιερό αποτέλεσε τόπο για την αφιέρωση πολεμικών λαφύρων, όπως το κράνος του Μιλτιάδη μετά τη Μάχη του Μαραθώνα το 490 π.Χ..

Άλλα σημαντικά μνημεία είναι το Φιλιππείο, το Γυμνάσιο, η Παλαίστρα, το Εργαστήριο του Φειδία, η Στοά της Ηχούς, το Βάθρο της Νίκης του Παιωνίου, το Νυμφαίο, το Λεωνιδαίο.

Περπατώντας ανάμεσα στα σημαντικά μνημεία, κάτω και δίπλα από τη σκιά των αιωνόβιων δέντρων, βρίσκεσαι στον τόπο όπου γεννήθηκε μια ιδέα που ταξίδεψε σε ολόκληρο τον κόσμο, αυτή των Ολυμπιακών Αγώνων.

Το αρχαίο στάδιο σηματοδοτεί τον χώρο όπου τελούνταν οι αρχαίοι Ολυμπιακοί Αγώνες. Αρκετοί επισκέπτες μπαίνανε μέσα στο στάδιο και έτρεχαν, ακολουθώντας τα χνάρια των πρώτων αθλητών. Αν μη τι άλλο βαθιά συμβολικό.

Πιο πολύ όμως με συγκίνησε ένας τυπάς που γύρισε με τη φίλη του όλο τον αρχαιολογικό χώρο πάνω στο αναπηρικό του αμαξίδιο σε συνθήκες καύσωνα. Όταν έφτασε στο αρχαίο στάδιο, άρχισε να τρέχει με ορμή δίνοντας ώθηση στις ρόδες του αμαξιδίου. Θαύμασα την αντοχή, το πείσμα του και χάρηκα με τη χαρά του όταν τα κατάφερε και ολοκλήρωσε όλο το στάδιο. Μου μετέδωσε το μήνυμα: “Μην τα παρατάς ποτέ!“.

Αξίζει βέβαια να αναφερθεί ότι υπάρχουν επιμελημένες διαδρομές και ράμπες σε συγκεκριμένα σημεία στον αρχαιολογικό χώρο που διευκολύνουν τη μετακίνηση των αναπηρικών αμαξιδίων.

Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας

Η περιήγηση στην Αρχαία Ολυμπία δεν τελειώνει στον αρχαιολογικό χώρο. Αφού περιηγηθείτε σε αυτόν, αξίζει να πάτε στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας. Εκεί τα ευρήματα από τον χώρο αποκτούν μια διαφορετική διάσταση.

Μπαίνοντας στο μουσείο είναι σαν να συνεχίζεται η ίδια ιστορία που ξετυλιγόταν καθώς περπατούσες λίγο πρίν ανάμεσα στα αρχαία ερείπια. Αντικείμενα που συνδέονται άμεσα με την ιστορία της Ολυμπίας βρίσκονται πλέον μπροστά σου και βοηθούν να συμπληρώσεις την εικόνα όσων είδες στον αρχαιολογικό χώρο.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα εκθέματα ξεχωρίζουν ο περίφημος Ερμής του Πραξιτέλη, η Νίκη του Παιωνίου και τα γλυπτά από τον ναό του Δία. Η επίσκεψη στο μουσείο λειτουργεί συμπληρωματικά και όσα είδες στον αρχαιολογικό χώρο αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο νόημα.

Εντυπωσιακά εκθέματα, το μουσείο αποκαλύπτει ένα μεγάλο μέρος από την ιστορία και τα έργα που δημιουργήθηκαν στην Αρχαία Ολυμπία.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Αρχαία Ολυμπία παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Ελλάδας και ένας τόπος που συνεχίζει να εμπνέει επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου.

Η Αρχαία Ολυμπία θα παραμείνει εκεί, να θυμίζει σε όλη την ανθρωπότητα από που ξεκίνησαν κάποτε οι αγώνες. Ένας χώρος όπου ο αθλητισμός, η ευγενής άμιλλα, ο πολιτισμός και η ειρήνη συνυπήρχαν αιώνες και αναδείχθηκαν ως παγκόσμιες αξίες. Έχοντας περιηγηθεί σε πάρα πολλούς αρχαιολογικούς τόπους, ήθελα πολύ να περπατήσω και σε αυτό το κομμάτι γης που κουβαλά αιώνες μνήμης, ιδεών και ιστορίας. Χάρηκα πολύ την εμπειρία, να πάτε!

Ακολουθούν φωτογραφίες και στιγμές από το φετινό πέρασμα από την αγαπημένη Σύρο.

Στα Βαπόρια

Τα Βαπόρια είναι ένα από τα πιο αγαπημένα μου σημεία στη Σύρο, με αγγίζει ιδιαίτερα. Προτιμήστε να πάτε αρκετά πρωί, πριν γεμίσει κόσμο, ώστε να απολαύσετε τα χρώματα και τα νερά της συνοικίας. Ένας τόπος που μιλάει μέσα μου. Μια βουτιά στα πεντακάθαρα νερά, σε ένα τοπίο που μοιάζει να πετάγεται σαν από πίνακα ζωγραφικής που ζωντανεύει μπροστά στα μάτια σου. Όταν περνάει καράβι της γραμμής σηκώνεται κυματάκι, γι’ αυτό προσέξτε τα πράγματα σας να μην βραχούν.

Η συνοικία Βαπόρια της Σύρου, στα παλιά κείμενα για την Ερμούπολη, ονομαζόταν ως «Παυσίλυπον». Όχι άδικα. Τα υπέροχα καπετανόσπιτα που μοιάζουν να κρέμονται πάνω στα βράχια, χτίστηκαν από εύπορους πρόσφυγες του Βορείου Αιγαίου και της Κρήτης που εγκαταστάθηκαν στο νησί της Σύρου και έκτισαν μοναδικά ψηλοτάβανα αρχοντικά με εντυπωσιακές τοιχογραφίες, ξυλόγλυπτες πόρτες, μαρμάρινα μπαλκόνια, ξύλινα πατώματα και ασύγκριτες λεπτομέρειες δίπλα στη θάλασσα δημιουργώντας, έτσι, τα δικά τους καπετανόσπιτα, τα δικά τους βαπόρια που έμοιαζαν να αιωρούνται επάνω από τα βράχια, ώστε να τα χτυπά το κύμα, να μοιάζουν σαν έτοιμα να σαλπάρουν.

Σε αυτή την συνοικία δεσπόζει και ο επιβλητικός ναός του Αγίου Νικολάου των Πλουσίων, όπως συνηθίζεται να λέγεται, με τα πυργωτά κωδωνοστάσια.

Θέατρο Απόλλων

Το έμβλημα της Ερμούπολης. Όσες φορές και αν βρεθείς στην Σύρο, θα μπεις στο Θέατρο Απόλλων. Από τα πρώτα και σημαντικότερα κλειστά θέατρα της νεότερης Ελλάδας.

Εγκαινιάστηκε το 1864 με την όπερα Rigoletto του Βέρντι. Το σχεδίασε ο Ιταλός αρχιτέκτονας Πιέτρο Σάμπο (Pietro Sampo), αντλώντας έμπνευση από μεγάλα ιταλικά θέατρα, όπως η Σκάλα του Μιλάνου και το San Carlo της Νάπολης. Γι’ αυτό πολλές φορές αποκαλείται και «Μικρή Σκάλα».

Φανταστείτε την τεράστια επίδραση που είχε το θέατρο εκείνη την εποχή στην τοπική κοινωνία. Ανέβασε το κύρος της Ερμούπολης, έφερε ευρωπαϊκή κουλτούρα στο Αιγαίο, φιλοξενώντας όπερες, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές εκδηλώσεις.

Δημιούργησε έντονη πολιτιστική ζωή, ενίσχυσε την τοπική οικονομία, καθώς οι παραστάσεις προσέλκυαν επισκέπτες και φυσικά καλλιτέχνες.

Το Θέατρο Απόλλων δεν υπήρξε απλώς χώρος ψυχαγωγίας. Ήταν μια δήλωση ταυτότητας: η Σύρος ήθελε να δείξει ότι ανήκε στις μεγάλες πολιτιστικές πόλεις της Μεσογείου και όχι απλώς σ’ ένα νησί του Αιγαίου.

Δημαρχείο Σύρου

Το αρχιτεκτονικό στολίδι των Κυκλάδων! Το Δημαρχείο της Ερμούπολης κοσμεί την πλατεία Μιαούλη.

Από τα μεγαλύτερα και πιο επιβλητικά δημαρχεία της Ελλάδας. Χτίστηκε το 1876 υπό την επίβλεψη του Ερνέστου Τσίλλερ.

Αύρα μιας άλλης εποχής…

Άνω Σύρος

Τα στενά της Άνω Σύρου συνθέτουν έναν μεσαιωνικό λαβύρινθο με κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική. Προετοιμαστείτε για αρκετό περπάτημα -γενικώς το νησί της Σύρου είναι walk friendly. Στον οικισμό απαγορεύονται τα αυτοκίνητα, οπότε εδώ θα χαρείτε βόλτες ανάμεσα σε ασβεστωμένα σκαλοπάτια, βουκαμβίλιες, υπέροχα μαγαζάκια και με μια πανοραμική θέα στο Αιγαίο.

Βιβλιοπωλεία Ερμούπολης

Ο Βιβλιοποντικας, όμορφο εσωτερικά, με υπέροχες βιτρίνες και ωραίες επιλογές βιβλίων σε ένα στενάκι της Ερμούπολης.

Το Σελεφαΐς, με επίσης εξαιρετικές επιλογές βιβλίων στις προθήκες του!

Δε μπορώ να φανταστώ έναν τόπο χωρίς βιβλιοπωλεία. Αγάπη για τα βιβλιοπωλεία, στήριξη για να υπάρχουν και αύριο. Πόσο μάλλον σε νησιά και τόπους της επαρχίας.

Το Α’ Νεκροταφείο της…Σύρου!

Η Σύρος έχει ένα ακόμη ξεχωριστό σημείο, που ίσως να μη το γνωρίζουν αρκετοί, και αυτό είναι το νεκροταφείο της Ερμούπολης που θυμίζει το Α’ Νεκροταφείο Αθηνών, αλλά και ευρωπαϊκά κοιμητήρια-υπαίθριες γλυπτοθήκες όπως το Κοιμητήριο Περ Λασαίζ στο Παρίσι. Το κοιμητήριο της Ερμούπολης είναι σαν ένα ανοικτό μουσείο γλυπτικής.

Τα περισσότερα από αυτά τα εντυπωσιακά έργα τέχνης έγιναν από Τήνιους μαρμαρογλύπτες τον 19ο αιώνα. Κάθε ένα κουβαλά την ιστορία ενός εύπορου ανθρώπου, ή μιας οικογένειας και κυρίως γίνεται αφορμή να αφηγηθεί την ιστορία του. Πήγαμε με μια φίλη Συριανή και περιδιαβαίνοντας τον χώρο μας έλεγε κάποιους τοπικούς θρύλους. Αν μη τι άλλο εξαιρετικά ενδιαφέρον, αρκεί ο Δήμος Σύρου να φροντίζει το χώρο.

Ηλιοβασίλεμα στο Κίνι

Το Κίνι, στη δυτική Σύρο, φημίζεται για ένα από τα ομορφότερα ηλιοβασιλέματα των Κυκλάδων. Ο ήλιος βυθίζεται στο Αιγαίο. Η απόσταση από την Ερμούπολη είναι περίπου 8 χιλιόμετρα και διαρκεί μόλις 15 λεπτά οδικώς.

Το «κοκκινόσπιτο» της Σύρου, το στοιχειωμένο αρχοντικό της Μεγάλης Χίμαιρας

Στο δρόμο προς το Κίνι, περίπου πέντε χιλιόμετρα από την Ερμούπολη, στον οικισμό Επισκοπείο, που πήρε το όνομά του από τον καθολικό επίσκοπο που κατοικούσε εκεί, συναντάς τα ερείπια της κατοικίας όπου λέγεται πως άνηκε στην οικογένεια των Ρεΐζηδων, του Έλληνα καπετάνιου Γιάννη Ρεϊζή, της μητέρας του, της συζύγου του, Γαλλίδας Μαρίνας Μπαρέ και της μικρής τους κόρης, Άννας. Το σπίτι λέγεται ότι είναι στοιχειωμένο.

Στο «Κοκκινόσπιτο», όπως αποκαλείται σήμερα καθώς κομμάτια των τοίχων και των πλίνθων έχουν ένα πορφυρό χρώμα, έζησε σύμφωνα με τοπικούς μύθους, η Μαρίνα από τη Μεγάλη Χίμαιρα του Καραγάτση.

Άγαλμα της Νίκης, Ερμούπολη

Το Άγαλμα της Νίκης στην Ερμούπολη δεσπόζει στο Μνημείο Εθνικής Αντίστασης, στην παραλιακή ζώνη της πόλης κοντά στην πλατεία Μιαούλη. Εγκαινιάστηκε το 1992, είναι έργο του γλύπτη Γιώργου Καλακαλλά και αναπαριστά μια φτερωτή γυναικεία μορφή που κρατά δάφνινο στεφάνι.

Η αρχιτεκτονική της Ερμούπολης, τα μαρμάρινα πλακόστρωτα σοκάκια της, τα υπέροχα δημόσια κτήρια, η πλούσια εμπορική και βιομηχανική της κληρονομιά. Ένα νησί με ιστορία, πολιτισμό, ωραίο φαγητό και μοναδική φινέτσα.

Μπορείτε να διαβάσετε και το άρθρο “στη Σύρο την αρχόντισσα, την πολυλατρεμένη“, από το ταξίδι μου στην Σύρο το Σεπτέμβριο του 2021. Ήταν το πρώτο μου ταξίδι μετά τη πανδημία. Αξίζει να διαβαστούν συνδυαστικά τα δυο posts, καθώς έχω μοιραστεί διαφορετικό περιεχόμενο στο καθένα.

Κωνσταντινούπολη. Πόλη Ρωμαϊκή, Βυζαντινή, Οθωμανική. Η Πόλη των δύο θαλασσών και των δύο ηπείρων. Ο σύνδεσμος του Εύξεινου Πόντου μέσω του Βοσπόρου με τη Θάλασσα του Μαρμαρά και της Ευρώπης με την Ασία. Το πέρασμα από τη Δύση στην Ανατολή. Ένα μοναδικό σταυροδρόμι πολιτισμών. Για τους Τούρκους είναι Ιstanbul, για εμάς τους Έλληνες Κωνσταντινούπολη. Τόπος παραμυθένιος, ατμοσφαιρικός, μυστηριώδης. Η γη των προγόνων μας. Τυλιγμένη με μύθους, ιστορία, αρώματα, ακούσματα, γεύσεις.

Στην Κωνσταντινούπολη έφτασα για πρώτη φορά κάπως “μαγκωμένη”.  Ανέβαλλα την επίσκεψη κυρίως ίσως λόγω της αίσθησης του οδοιπορικού στην κατεχόμενη Λευκωσία της Κύπρου (την έχουμε μοιραστεί), αλλά και εξαιτίας του ότι η Κωνσταντινούπολη ήταν ήδη μέσα μου με ποικίλες εικόνες, αφηγήσεις και συναισθηματικά φορτία. Είναι μια πόλη που αγγίζει βαθιά, καθώς συνδέεται με μια συλλογική απώλεια. Μέχρι τη στιγμή που ήταν επιτακτική ανάγκη να την περπατήσω.

Φτάσαμε στην Πόλη οδικώς. Καθώς τα τοπία και οι εικόνες εναλλάσσονταν, παρατηρούσα από το παράθυρο τις μεγάλες αντιθέσεις και τις βαθιές επιρροές. Πολλές συγκρίσεις. Διασχίζοντας την βόρεια Ελλάδα, περνώντας τα σύνορα, μπαίνοντας στην Τουρκία, το τοπίο άλλαζε. Πολλά τζαμιά με αιχμηρούς μιναρέδες, παντού τεράστιες κόκκινες εθνικές σημαίες της Τουρκίας, μεγάλες αφίσες με τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, από τη μια πλευρά παράγκες και από την άλλη στη σειρά συγκροτήματα με πανομοιότυπα σπίτια, ουρανοξύστες, σύγχρονες μοντέρνες πολυκατοικίες δίπλα σε παλιά ετοιμόρροπα κτήρια.

Φτάσαμε σε μια συννεφιασμένη Κωνσταντινούπολη. Κοίταζα αχόρταγα τις εικόνες. Ήμουν ανυπόμονη και υποψιασμένη. Μόλις περπατήσεις την Κωνσταντινούπολη, αμέσως η αύρα της σε περικλείει. Αισθάνεσαι την ιδιαιτερότητα της. Είναι ανεξάντλητη, σε γεμίζει εικόνες και κατακλύζει τις αισθήσεις σου.

Μείναμε στην Πλατεία Ταξίμ, αποδείχτηκε πολύ βολικό σημείο καθώς είναι δίπλα στην οδό Ιστικλάλ, γνωστή ως Μεγάλη Οδός του Πέραν, με ό,τι χρειαστείς και εύκολη πρόσβαση στα μέσα.

Η Κωνσταντινούπολη έχει τα πάντα σε υπερβολική ποσότητα. Τεράστια με σχεδόν 20 εκατομμύρια κατοίκους -κανείς δε γνωρίζει τον ακριβή αριθμό αν συμπεριλάβουμε τους μη καταγεγραμμένους κατοίκους και τον προσωρινό πληθυσμό της. Μαγική, ιστορική, αεικίνητη πόλη, ένας τόπος με αφθονία.

Στο ταξίδι επέλεξα να πάρω το βιβλίο “Ίστανμπουλ” του Ορχάν Παμούκ. Αποδείχτηκε εξαιρετική επιλογή. Ο Παμούκ περιγράφει μια πόλη αντιθέσεων, που παλεύει ανάμεσα στο παλιό και το νέο, τη δύση και την ανατολή, με έντονη την αίσθηση της πάλης ανάμεσα στην παρακμή και την ομορφιά. Πρόκειται για ένα βιβλίο-ύμνος στην Κωνσταντινούπολη, ιδωμένο μέσα από το προσωπικό πρίσμα του. Σε ένα τόσο μεγάλο roadtrip, είχα το χρόνο να νιώσω τον ρυθμό του Παμούκ χωρίς να με πιέζει κάτι και κατά ένα υπέροχο τρόπο η διαδρομή κούμπωσε με το βιβλίο.

Καθώς το τοπίο άλλαζε, διάβαζα για μια πόλη που είναι ακριβώς το πέρασμα μεταξύ κόσμων, ενώ περίμενα σε λίγες ώρες να φανερωθεί μπροστά μου. Για μια Ελληνίδα που έχει μεγαλώσει με μια συγκεκριμένη αφήγηση για την Πόλη, αυτό το βιβλίο προσφέρει κάτι πολύτιμο: το πώς βλέπει την ίδια πόλη ένας Τούρκος συγγραφέας που επίσης νιώθει ότι κάτι έχει χαθεί.

Μια από τις πιο αγαπημένες στιγμές του ταξιδιού, ήταν όταν διάβαζα το βιβλίο στο Kafe Ara –γνωστό ως καφέ του θρυλικού φωτογράφου Ara Güler– αν βρεθείτε στην πόλη, συστήνω να το επιλέξετε. Βρίσκεται δίπλα στην οδό Istiklal, με καλό φαγητό, ωραίο καφέ, λογικές τιμές. Είναι διακοσμημένο με τις εμβληματικές, ασπρόμαυρες φωτογραφίες του της Κωνσταντινούπολης. Και μια γάτα μασκότ – σε περισσότερα σημεία, μαγαζιά, μέρη της Κωνσταντινούπολης θα δείτε γάτες.

To «Μουσείο της Αθωότητας» του νομπελίστα συγγραφέα Ορχάν Παμούκ είναι ένα Μουσείο, μοναδικό στο είδος του. Αν αγαπάτε τη λογοτεχνία και αν έχετε διαβάσει (ή δει στο netflix) το «Μουσείο της Αθωότητας» του Ορχάν Παμούκ, τότε αξίζει να επισκεφτείτε και αυτό το μοναδικό Μουσείο που δημιούργησε ο ίδιος στην Πόλη. Στο μουσείο ζωντανεύει την ιστορία του βιβλίου μέσα από αντικείμενα που χρησιμοποίησαν, είδανε, φορούσαν, άκουσαν, κράτησαν, συγκέντρωσαν και ονειρεύτηκαν οι χαρακτήρες του.

Θα ακολουθήσουν ημέρες γεμάτες με πολλά απανωτά ερεθίσματα, που είναι δύσκολο να απαριθμήσω και χρειάστηκα χρόνο να αφομοιώσω μέσα μου.  Όσο έμεινα, γέμισα τις μέρες ασφυκτικά με βόλτες, επισκέψεις, αλλά και πάλι δεν πρόλαβα να δω όλα όσα ήθελα. Από την Κωνσταντινούπολη φεύγεις, γνωρίζοντας πως έχεις δει ελάχιστα από όσα έχει να χαρίσει. Για αυτό το λόγο θες να γυρίσεις ξανά κοντά της.

Κρουαζιέρα στον Βόσπορο

«Δεν μπορεί να είναι τόσο χάλια η ζωή, σκέφτομαι καμιά φορά. Ό,τι και να γίνει, ο άνθρωπος στο τέλος μπορεί να πάει να περπατήσει στον Βόσπορο.» (Ο. Παμούκ, “Ιστανμπούλ”)

Πρώτη στάση, φτάνοντας στην Πόλη ήταν να πάμε στον Βόσπορο. Η κρουαζιέρα στο Βόσπορο είναι μια εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε. Ξεκινήσαμε με περίεργο καιρό, ψιλόβροχο και μια απλωμένη μυστηριώδη ομίχλη. Καθώς κυλούσε το καράβι, μου έρχονταν στο μυαλό οι λέξεις που είχα διαβάσει μόλις πριν λίγο στο βιβλίο του Παμούκ για το “huzuk”, τη συλλογική μελαγχολία που πλανιέται στην Πόλη. Αυτή τη μελαγχολία τη είδα στην ύψιστη μορφή της, έντονα μπροστά μου.

Εδώ μπορείς να δεις εικόνες και στιγμιότυπα σε ένα βίντεο μου από την κρουαζιέρα στο βροχερό Βόσπορο. 

Istiklal Caddesi

Η Ίστικλαλ (IstiKlal), παλαιότερα γνωστή ως Grande Rue de Pera, είναι ένας από τους πιο πολυσύχναστους εμπορικούς δρόμους της Κωνσταντινούπολης, κάτι ανάλογο με την δική μας οδό Ερμού, αλλά στο πενταπλάσιο μέγεθος. Εδώ θα βρείτε πληθώρα μαγαζιών με ρούχα, γλυκά, εστιατόρια και ό,τι άλλο ίσως θελήσετε. Θα δείτε και το εμβληματικό κόκκινο τραμ (Nostaljik Tramvay), ένα από τα πιο διάσημα αξιοθέατα της Πόλης.

Η διαδρομή έχει διάρκεια περίπου 15 λεπτά, ξεκινά από την πλατεία Ταξίμ και καταλήγει κοντά στην περιοχή του Γαλατά. Το τραμ ταξιδεύει κατά μήκος του πεζόδρομου της λεωφόρου Istiklal (Μεγάλη Οδός του Πέραν).

Σε αυτό το δρόμο πάντα άκμαζε το εμπόριο. Μυρωδιές, χρώματα, γεύσεις, σιροπιαστά, παγωτατζήδες, ρούχα, πολύχρωμες πασμίνες, πανέμορφα μαντήλια που έρχονται σε αντίθεση με τις μαντίλες που φοράνε οι μαυροφορεμένες Τουρκάλες.

Ένας κόσμος μυστηριακός με βαθιά ανατολίτικη παράδοση. Μια κοινωνία βαθιά θεοκρατούμενη, που πασχίζει έντονα να αποκτήσει ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Δεν γίνεται να πας στην Κωνσταντινούπολη και να μη δοκιμάζεις καθημερινά τα γλυκά της. Σε συναντούν παντού στους δρόμους της στις θελκτικές βιτρίνες των ζαχαροπλαστείων της.

Οι επιλογές είναι ανεξάντλητες και λαχταριστές. Μπακλαβάς, κιουνεφέ (με λιωμένο τυρί και κανταΐφι), εκμέκ με καϊμάκι, τραγανά σιροπιαστά, san sebastian cheesecake.

Oι πλανόδιοι πωλητές είναι ένα μεγάλο κομμάτι της παράδοσης της Κωνσταντινούπολης. Ό,τι κι να πάρεις από street food είναι πεντανόμιστο και σε χαμηλή τιμή. Κουλούρια, κεμπάπ, doner, καλαμπόκια, κάστανα, kumpir (ψητή πατάτα που την γεμίζεις με τα υλικά της αρεσκείας σου), όλα πεντανόστιμα.

Tο Simit, το κουλούρι, καθημερινό πρωινό γεύμα των Τούρκων, από τα πιο νόστιμα αλλά και πάμφθηνα!

Μέχρι ο Τούρκος πωλητής σου δώσει το πολυπόθητο παγωτό, θα το παλέψεις. Φημίζονται για τα κόλπα και τα παιχνίδια μέχρι να αφήσουν το παγωτό από το χέρι τους στους πελάτες. Θα ξεκαρδιστείτε πάντως είναι το βέβαιο.

Εδώ βρίσκεται και η Πλατεία Ταξίμ, η οποία φτάνει μέχρι το Γαλατά. Αυτή την περατζάδα αξίζει να την κάνεις συνέχεια, θα σε γεμίσει εικόνες και ερεθίσματα.

Καπαλί Τσαρσί – Μεγάλο Παζάρι

Το Καπαλί Τσαρσί, το περίφημο Μεγάλο Παζάρι της Κωνσταντινούπολης, από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο. Με έκταση 30.700 μ² και 4.000 μαγαζιά. Από τα πιο πολυσύχναστα αξιοθέατα. Εδώ χτυπά η καρδιά της πόλης.

Και τίποτα να μην αγοράσεις – αξίζει και μόνο για το χάζι, το αλισβερίσι, την πανδαισία χρωμάτων και αρωμάτων. Ένα φοβερό παρατηρητήριο ανθρώπων, πραγμάτων, ερεθισμάτων, όλα συνέχεια σε μια αέναη κίνηση.

Να καθίσεις για ένα τσάι ή τούρκικο καφέ και να χαζεύεις κόσμο απ’ όλες τις εθνικότητες. Άλλωστε αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο με τσάντες, χαλιά, υφάσματα, ρούχα, δερμάτινα, μπαχαρικά, βότανα, είδη σπιτιού, με ό,τι πραγματικά μπορείς να φανταστείς. Είναι γνωστό πως πρέπει να κάνεις παζάρι και διαπραγμάτευση με τους πωλητές ώστε να πέσει η τιμή, όπως σε όλες βέβαια τις αγορές της Πόλης.

Αγία Σοφία

Αγία Σοφία, το σύμβολο της Ορθοδοξίας. Η Αγία Σοφία είναι βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των Ελλήνων. Το ξέρεις ήδη, αλλά το νιώθεις πραγματικά έντονα μόλις φτάνεις εκεί. Δεν είναι απλά ένας ακόμη ναός, είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα του κόσμου. Στέκει μπροστά μου λαβωμένο, πληγωμένο αλλά επιβλητικό ακόμη και σήμερα, μετά από τόσες κακομεταχειρίσεις. Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Ναού. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. 

Βυζαντινό Υδραγωγείο

Μετά από την επίσκεψη μας στην Αγία Σοφία, πήγαμε κατευθείαν στη Βασιλική Κινστέρνα. Εκπληκτικός χώρος στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης,  όπου ήθελα πολύ να δω στην Πόλη. Βρίσκεται στη σημερινή περιοχή Sultanahmet. Τo Βυζαντινό υδραγωγείο και η Αγία Σοφία είναι δυο από τα πιο εκθαμβωτικά σημεία της Κωνσταντινούπολης.

Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Βυζαντινού Υδραγωγείου της Κωνσταντινούπολης. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στη Βασιλική Κινστέρνα: το βυζαντινό υδραγωγείο της Κωνσταντινούπολης. 

Οικουμενικό Πατριαρχείο

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ανώτατο πνευματικό και διοικητικό κέντρο της Ορθοδοξίας, με έδρα το Φανάρι στην Κωνσταντινούπολη. Σε μια ήσυχη γωνιά της Πόλης, θυμίζει πως ό,τι κουβαλά ιστορία και ισχύ δε χρειάζεται να κάνει θόρυβο, συνεχίζει την πορεία του, παρ’ όλα όσα έχουν διαδραματιστεί.

Ο Πατριαρχικός Ναός του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην ιστορική συνοικία Φανάρι της Κωνσταντινούπολης και αποτελεί την έδρα του Πατριαρχείου από το 1601. Είναι ένα από τα αρχαιότερα κέντρα της χριστιανικής πατροπαράδοτης εκκλησίας.

Στις 10 Απριλίου 1821, λίγες ημέρες μετά το επίσημο ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, σε αυτήν την κλειστή σήμερα πύλη, Οθωμανοί στρατιώτες κρέμασαν τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, ο οποίος, παρά τις πιέσεις που δέχτηκε προκειμένου να φυγαδευτεί από την Κωνσταντινούπολη και να σωθεί, προτίμησε να αντιμετωπίσει τη μοίρα του.

Έκτοτε η κεντρική πύλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης παραμένει ερμητικά κλειστή ως ένδειξη ύψιστου πένθους, μετά τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ από τους Οθωμανούς ανήμερα του Πάσχα. Η πύλη αυτή δεν έχει ανοιχτεί ποτέ ξανά. Βρίσκεται στην κεντρική είσοδο του Πατριαρχικού Οίκου (βλέπω πάνω φωτογραφία). Αποτελεί διαχρονικό σύμβολο μαρτυρίου για τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Οι επισκέπτες εισέρχονται από διπλανή πύλη.

Παναγία των Βλαχερνών

Ίσως όχι τόσο προβεβλημένο σημείο, μα αν βρεθείτε στην Κωνσταντινούπολη αξίζει να επισκεφτείτε την Παναγία των Βλαχερνών κοντά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Δεν είναι αξιοθέατο αρχιτεκτονικής, καθώς έχει καταστραφεί ο αρχικός ναός, έχει όμως αξία για την ιστορία εκατοντάδων ετών που κουβαλά και για την απίστευτη ενέργεια του.

Εδώ ψάλθηκε για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος το 626 μ.Χ. Αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Παναγίας, την πολιούχο της Πόλης. Ακόμη και αν δεν είσαι ο πιο θρησκευόμενος άνθρωπος, σε κατακλύζει ένα απίστευτο συναίσθημα. Εδώ υπάρχει και η ελληνική καρκινική φράση “ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ”, που σημαίνει «καθάρισε και τις αμαρτίες σου, όχι μόνο το πρόσωπό σου». Από το σημείο αναβλύζει έως σήμερα αγίασμα και μπορεί να πάρει μαζί του ο κάθε επισκέπτης. Θεωρείται από τα πιο ιερά σημεία της Ορθοδοξίας.

Πριγκηπόννησα

Αξίζει να αφιερώσετε μια μέρα να πάτε στα Πριγκηπόννησα – το σύμπλεγμα νησιών στη Θάλασσα του Μαρμαρά, νότια της Κωνσταντινούπολης. Αποτελείται από 4 μεγάλα νησιά (Πρώτη, Αντιγόνη, Χάλκη, Πρίγκηπος) και 5 μικρότερα (Πίτα, Νέανδρος, Οξειά, Πλάτη, Αντιρόβυθος). Επισκέφτηκα την Πρίγκηπο και τη Χάλκη.

Πρίγκηπος, το μεγαλύτερο νησί των Πριγκηποννήσων

Büyükada, σημαίνει «μεγάλο νησί» στα τουρκικά. Η Πρίγκηπος είναι το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος των Πριγκηποννήσων. Είναι ένα πραγματικά πανέμορφο, αρχοντικό νησί. Εδώ νιώθεις σαν να είσαι στην Ευρώπη.

Με εντυπωσιακά ξενοδοχεία, μεγάλους ευρύχωρους δρόμους, μαγαζιά, ποδήλατα.

Περπατώντας στο λιμάνι του νησιού, είδα το παρακάτω παλιό βιβλιοπωλείο. Εννοείται ότι αμέσως μπήκα μέσα και έπιασα κουβέντα με τους ιδιοκτήτες και με την κόρη του βιβλιοπώλη που έτυχε να είναι εκείνη τη στιγμή στο μαγαζί. Μου είπε ότι μένει στη Νορβηγία και είχε έρθει να επισκεφτεί τους γονείς της. Μου μίλησε για τη γιαγιά της και το πόσο αγαπούσαν τη γνώση και της μετέδωσαν αυτό το πάθος. Συζητήσαμε για την αγάπη στη λογοτεχνία, την ιστορία του βιβλιοπωλείου.

Το Ksidas Kitabevi είναι το παλαιότερο βιβλιοπωλείο του νησιού, στεγασμένο εντός της ιστορικής προβλήτας της Büyükada. Ιδρύθηκε το 1917 και παραμένει ένα πραγματικό καταφύγιο για τους λάτρεις της λογοτεχνίας. Εκτός από παλιά βιβλία, θα βρείτε εκδόσεις για την ιστορία της Πόλης και αναμνηστικά. Πριν χαιρετήσω τους ιδιοκτήτες, τους είπα ότι δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα οι δυο λαοί, θα έπρεπε να ζούσαμε μονιασμένοι. Συμφώνησαν, δώσαμε τα χέρια, έφυγα συνειδητοποιώντας τελικά τι κακό κάνουν οι πολιτικοί δημιουργώντας έχθρα στους ανθρώπους.

Η Πρίγκηπος είναι ένα νησί που δε χορταίνεις να το περπατάς. Ο Μάρτιος ήταν ιδανικός καθώς δεν ήταν κατακλυσμένο με κόσμο, είχε μια μοναδική ατμόσφαιρα. Γλάροι πετάνε από πάνω σου, ένας μακρύς ορίζοντας που στο βάθος βλέπεις να αχνοφαίνεται την Κωνσταντινούπολη, φαρδιοί δρόμοι με ποδήλατα, χωρίς αμάξια, υπέροχα μαγαζιά.

Χάλκη και η περίφημη Θεολογική Σχολή

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ήταν πάντα στα sos θέματα στο μάθημα της ιστορίας και μυθική στη φαντασία μου. Καθώς έφτανα στο νησί, ήμουν γεμάτη περιέργεια για το πώς θα είναι αυτός ο τόπος και η θρυλική Σχολή του, η οποία υπήρξε η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, μέχρι το 1971, όταν το Τουρκικό κράτος αποφάσισε με νόμο να σταματήσει η λειτουργία της.

Θαύμασα το κτήριο, έμαθα περισσότερα για την ιστορία του, μπήκα στις αίθουσες. Τόπος ιερός. Η παράδοση βρυχάται στα χώματα αυτής της σεισμογενής γης. Η περιοχή αποτελεί το κύριο επίκεντρο σεισμικής ανησυχίας στην Τουρκία.

Στα δρομάκια του νησιού, δεν υπάρχουν αυτοκίνητα, έτσι απολαμβάνεις το περίπατο και την αρχιτεκτονική των σπιτιών.

«Αν ο κόσμος μας ήταν ένα ενιαίο κράτος τότε η Κωνσταντινούπολη θα έπρεπε να ήταν η πρωτεύουσα του.» (Ναπολέων)

Κωνσταντινούπολη⋅ η Νέα Υόρκη της Ανατολής με μια αύρα που σε ρουφάει. Κουβαλά ιστορία, ενώ κάνει διαρκή προσπάθεια να ενταχθεί στη Δύση. Η Κωνσταντινούπολη είναι ανεξάντλητη. Φεύγεις με τόσα πολλά ερεθίσματα και ξέρεις πως πρέπει να γυρίσεις ξανά σε αυτή. Είναι μια Πόλη που με μάγεψε και πιστεύω θα επισκεφτώ ξανά, πραγματικά η Πόλη των Πόλεων.

Με αφορμή την έκθεση τέχνης “Homecoming“, βρέθηκα στην πρώην οικία του Οδυσσέα Ελύτη, του αγαπημένου νομπελίστα ποιητή μας. Ο Οδυσσέας Ελύτης έζησε και εργάστηκε σε αυτό το κτήριο για 17 ολόκληρα χρόνια, από το 1940 έως το 1957. Όπως αναγράφεται στo site της Momumenta, πρόκειται για ένα κτήριο με εμφανείς Art Deco επιρροές, το οποίο κτίστηκε το 1932.

Μια από τις πιο εμβληματικές κατοικίες της Κυψέλης, η οποία αποτελείται από τρεις ορόφους και ένα στούντιο στο ρετιρέ (συνολικά 358 τ.μ.) και κατέχει μια ιδιαίτερη θέση στην πολιτιστική ιστορία της Αθήνας. Κτήρια τέτοιου στυλ είναι αρκετά σπάνια και πραγματικά πολύτιμα για την αρχιτεκτονική της Αθήνας. Η αύρα του ποιητή υπάρχει έντονα στο χώρο και ειλικρινά δε μπορούσα να μην έχω συνέχεια στο μυαλό μου την παρουσία του και το πώς θα έζησε εκεί.

Το αθηναϊκό φως λούζει το εσωτερικό, δημιουργώντας σκιές και φωτίζοντας τα χρώματα. Το σπίτι σήμερα έχει μετατραπεί σε Ιδιωτικό Χώρο Τέχνης του Metthias Arndt, Γερμανού καλλιτεχνικού συμβούλου και συλλέκτη, και της οικογένειας του. Ένας καινούργιος χώρος τέχνης στην Αθήνα με σκοπό να λειτουργεί ως χώρος κατοικίας, φιλοξενίας, συνάντησης και διαλόγου. Το Homecoming εγκαινιάζει αυτό το μελλοντικό Ιδιωτικό Χώρο Τέχνης ως έναν ζωντανό χώρο για την τέχνη και το διάλογο. Αντηχεί έτσι, διαισθητικά, τον μυθικό νόστο του Οδυσσέα – («νόστος», η επιστροφή στην πατρίδα) – μια αναφορά που εντάσσεται και στο ίδιο το όνομα της οδού.

Συμβολίζει την επιστροφή του κοινού στην καρδιά της Αθήνας για μια ιδιαίτερη έκθεση και ένα νοσταλγικό «διάλογο» με την πνευματική παρακαταθήκη του μεγάλου μας ποιητή. Η εναρκτήρια έκθεση του χώρου, στο άδειο διαμέρισμα πριν την ανακαίνισή του, πραγματοποιείται σε συνεργασία με την επιμελήτρια Πολύνα Κοσμαδάκη. Πόσο σημαντικές τέτοιες κινήσεις, πόσο της έχει ανάγκη η Αθήνα και οι κάτοικοι της.

Ακολουθούν φωτογραφίες μου από έργα της έκθεσης και της οικείας. Στο τέλος της δημοσίευσης θα βρείτε πληροφορίες για την έκθεση που έχει ελεύθερη είσοδο.

HOMECOMING

Διάρκεια έκθεσης: 29 Απριλίου – 27 Ιουνίου 2026 | Είσοδος Ελεύθερη

Ώρες Λειτουργίας: Πέμπτη – Σάββατο, 12.00-20.00

Τοποθεσία: Arndt, Ιθάκης 31, Κυψέλη, 11257 Αθήνα, Ελλάδα

Συμμετέχουν οι καλλιτέχνες: Absalon, Collectif MASI (Μαντλέν Ανηψητάκη & Simon Riedler), Paddy Bedford, Sophie Calle, Henry Curchod, Μάρω Φασούλη, Zaachariaha Fielding, Andi Fischer, Jeppe Hein, Gregor Hildebrandt, Thomas Hirschhorn, Tammy Kanat, Νικομάχη Καρακωστάνογλου, Emily Kam Kngwarray, Jean Yves Klein, Douglas Kolk, Σεβαστιάνα Κωνστάκη, Μαρία Κόντη, Γιάννης Κουνέλλης, Alicja Kwade, Ιωάννα Λημνιού, Panayotis Loukas, Heinz Mack, Nonggirnga Marawili, Desire Moheb-Zandi, Μαλβίνα Παναγιωτίδη & Εύα Βασλαματζή (Anacolutha), Noŋgirrŋa Marawili, Jacopo Mazzetti & Unknown Artist, Πολύνα Μηλιού, Μάρω Μιχαλακάκος, Desire Moheb-Zandi, Makinti Napanangka, Jonny Niesche, Ιωάννα Πανταζοπούλου, Ηλίας Παπαηλιάκης, Αντώνης Πίττας, Γιώργος Πρίνος, Magnus Plessen, Julian Rosefeldt, Nadine Schemmann, Κυριάκος Τομπολίδης, Tεό Τριανταφυλλίδης, Zandile Tshabalala, Γιάννης Βαρέλας, Ευγενία Βερελή.

Όλες οι φωτογραφίες της έκθεσης: roadartist.gr

Διάρκεια: 09.05.2026 –26.07.2026

 στο Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ύδρας

Φωτογραφίες της Joan Leigh Fermor στο Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ύδρας

Στο υπέροχο Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ύδρας φιλοξενείται φέτος το καλοκαίρι η έκθεση “Βλέμμα στον κόσμο. Οι φωτογραφίες της Joan Leigh Fermor” η οποία βασίζεται στο λεύκωμα The Outward Gaze. The photographs of Joan Leigh Fermor. Η έκθεση αποτελεί αναφορά στο φωτογραφικό έργο της Joan Leigh Fermor, αγαπημένης του συγγραφέα Patrick Leigh Fermor.

Το φωτογραφικό έργο της Joan Leigh Fermor που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σκωτίας, επεξεργάστηκε ο επιμελητής της έκθεσης Xavier Francesco Salomon, ιστορικός τέχνης και Διευθυντής του Μουσείου Calouste Gulbenkian στη Λισαβόνα, ενώ την παρουσίασή του σχεδίασε η Olivia Stewart με τη συνεργασία της Ναταλίας Μπούρα.

Η ζωή της και η γνωριμία με τον Patrick Leigh Fermor

O Πάτρικ Λη Φέρμορ (Patrick Leigh Fermor) υπήρξε μυθικός ταξιδιωτικός συγγραφέας, από τους πλέον αγαπημένους μου. Μοιράστηκε τη ζωή του με την Joan, ως εραστές και ως φίλοι, ταξιδεύοντας ανά τον κόσμο και ζώντας κυρίως στην Ελλάδα. Εκείνος συγγραφέας και εκείνη φωτογράφος. Οι δυο ταξίδεψαν μαζί σε όλη την Ελλάδα, προτού εγκατασταθούν στην Πελοπόννησο, στο σπίτι που έχτισαν στην Καρδαμύλη και κληροδότησαν έπειτα στο Μουσείο Μπενάκη.

Η Τζόαν έγινε ευρύτερα γνωστή για τις φωτογραφίες που κατέγραψαν τον βομβαρδισμό του Λονδίνου το 1940. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εργάστηκε αρχικά ως νοσοκόμα, ενώ αργότερα εκπαιδεύτηκε στην κρυπτογράφηση και υπηρέτησε σε βρετανικές πρεσβείες στη Μαδρίτη και το Αλγέρι. Η πορεία της την οδήγησε τελικά στο Κάιρο, όπου το 1944 γνώρισε τον μελλοντικό σύζυγό της, Πάτρικ Λι Φέρμορ.

Εκείνη την περίοδο ο Λι Φέρμορ υπηρετούσε στο Εκτελεστικό Ειδικών Επιχειρήσεων και είχε ήδη αποκτήσει φήμη για τον ρόλο του στην απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Χάινριχ Κράιπε στην Κρήτη. Ανάμεσα στους δύο αναπτύχθηκε γρήγορα ένας ισχυρός δεσμός, παρότι η Τζόαν ήταν ακόμη παντρεμένη με τον Τζον Ρέινερ. Ο γάμος της έληξε το 1947 και έκτοτε η σχέση της με τον Λι Φέρμορ συνεχίστηκε για πολλά χρόνια, μέχρι τον γάμο τους το 1968. Τα οικονομικά έσοδα της Τζόαν συνέβαλαν σημαντικά ώστε ο Πάτρικ να αφοσιωθεί απερίσπαστα στη συγγραφή.

Η πρώτη τους συνάντηση στην Ελλάδα έγινε το 1946 στην Αθήνα, όπου ο Λι Φέρμορ υπηρετούσε ως αναπληρωτής διευθυντής του Βρετανικού Συμβουλίου. Η Τζόαν τον συνόδευσε σε περιοδεία διαλέξεων σε διάφορες περιοχές της χώρας, ενώ παράλληλα εργάστηκε ως γραμματέας του σκιτσογράφου και υπεύθυνου Τύπου της βρετανικής πρεσβείας, Όσμπερτ Λάνκαστερ.

Τα επόμενα χρόνια η Τζόαν συνόδευσε τον Λι Φέρμορ σε πολλά από τα ταξίδια του. Βρέθηκε μαζί του στην Καραϊβική, όπου εκείνος συγκέντρωνε υλικό για το βιβλίο The Traveller’s Tree (1950), ενώ συμμετείχε και στις περιηγήσεις του στην ελληνική ύπαιθρο που οδήγησαν στη συγγραφή των βιβλίων Μάνη και Ρούμελη. Οι φωτογραφίες της κοσμούσαν τις πρώτες εκδόσεις των έργων αυτών.

Το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στην Καρδαμύλη της Μάνης, σε ένα σπίτι που σχεδίασε και έχτισε ο ίδιος ο Λι Φέρμορ μέσα σε έναν ελαιώνα με θέα τη θάλασσα. Από το σπίτι αυτό πέρασαν σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, ανάμεσά τους οι Αλμπέρτο Τζακομέτι, Φράνσις Μπέικον, Λόρενς Ντάρελ, Στίβεν Σπέντερ, Γιώργος Σεφέρης και Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας.

Ο Patrick και η Joan ταξίδεψαν σε Ευρώπη και Ασία. H Joan με τη φωτογραφική της μηχανή αποτύπωνε τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου.  Εικόνες που αποτελούν πλέον και ντοκουμέντα, ενώ φανερώνουν την αγάπη της για τους τόπους και τους ανθρώπους, το θαυμασμό της για το μεγαλείο της φύσης και την ιστορία. Η ματιά της δεν επηρεάστηκε ούτε αποτέλεσε αντικείμενο κριτικής και επομένως παρέμεινε ανόθευτη σε όλο της το εύρος. Οι πιο πολλές φωτογραφίες είχανε παραμείνει άγνωστες μέχρι το θάνατό της το 2003.

Η Τζόαν αγαπούσε ιδιαίτερα τις γάτες και το σκάκι. Πέθανε στη Μάνη ύστερα από πτώση που υπέστη και τάφηκε στο Ντάμπλτον της Αγγλίας. Όταν ο Πάτρικ Λι Φέρμορ έφυγε από τη ζωή το 2011, ενταφιάστηκε δίπλα της. Το ζευγάρι δεν απέκτησε παιδιά.

Όπως αναφέρει ο ιστορικός τέχνης και επιμελητής της έκθεσης Xavier Francesco Salomon:

Στην έκθεση παρουσιάζεται μια επιλογή φωτογραφιών –από τις περίπου 5.000 φωτογραφίες, διαφάνειες και εκτυπώσεις εξ επαφής που φυλάσσονται σήμερα στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σκωτίας– που τράβηξε η Joan Leigh Fermor (1912–2003) στις δεκαετίες του 1940 και του 1950. Το διάστημα αυτό, απαθανάτισε εκπληκτικές εικόνες ταξιδεύοντας στη Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή, την Καραϊβική, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία και, πάνω απ’ όλα, σε όλη την Ελλάδα. Τη δεκαετία του 1950, μαζί με τον μετέπειτα σύζυγό της Patrick Leigh Fermor, έμενε συχνά στην Ύδρα, τόπο συνάντησης ενός στενού κύκλου φίλων που περιλάμβανε τους καλλιτέχνες Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και John Craxton. Με μεγάλη διακριτικότητα η Joan φωτογράφιζε τον κόσμο γύρω της, κατά καιρούς για λογαριασμό των περιοδικών Architectural Review και Horizon καθώς και για τα δύο εμβληματικά βιβλία του συζύγου της για την Ελλάδα: Μάνη (1958) και Ρούμελη (1966), αλλά τις περισσότερες φορές απλώς για την προσωπική της ευχαρίστηση.

Ο κριτικός λογοτεχνίας Cyril Connolly ανακαλούσε την Joan με «το σκούρο πράσινο ζακετάκι και το γκρι παντελόνι της, τη φωτογραφική της μηχανή περασμένη στον ώμο και τα χρυσά μαλλιά της να ανεμίζουν καθώς περπατούσε, πάντα λίγο πιο ξανθά από όσο νόμιζε κανείς, σαν τον άνεμο σε ένα χωράφι θερισμένα στάχυα». Με τη Rolleiflex ανά χείρας, απαθανάτισε εξαιρετικά μέρη –πολλά από τα οποία έχουν αλλάξει εντελώς σήμερα– αλλά έναν τρόπο ζωής που φαίνεται απομακρυσμένος από τον σημερινό συγκεχυμένο κόσμο.

Οι τοποθεσίες και οι ημερομηνίες των λήψεων, ωστόσο, δεν έχουν σημασία και έτσι αποφασίστηκε να μην συμπεριληφθούν σε αυτήν την έκθεση. Το βλέμμα της Joan είναι αυτό που μιλάει από μόνο του, με μια φωνή ταυτόχρονα λυρική, ήσυχη και κομψή. Κάθε εικόνα είναι προσεκτικά πλαισιωμένη, εστιάζοντας σε ιδιαίτερες μορφές και υφές.

Σαν μια ταλαντούχα συγγραφέας ή μουσικός, δημιούργησε όμορφες συνθέσεις παρατηρώντας στιγμές και περιστατικά γύρω της. Το ακλόνητο βλέμμα της προς τον κόσμο μετέτρεψε αυτό που έβλεπε σε απόλυτη ποίηση.

Η έκθεση συνοδεύεται από την έκδοση The Outward Gaze. The photographs of Joan Leigh Fermor που επιμελήθηκε η Olivia Stewart. Το καλαίσθητο λεύκωμα που εκδόθηκε το 2024 από την Class Professional Publishing με την υποστήριξη του PJLF ARTS FUND, μελετά το σύνολο του  φωτογραφικού έργου της βρετανίδας δημιουργού και αποτελεί φόρο τιμής σε μια ένθερμη ερασιτέχνιδα του μέσου που αγάπησε τον κόσμο, τους ανθρώπους του και τη φωτογραφία.

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον ότι πλέον τα ελληνικά μουσεία στρέφονται σε αφιερώματα σε γυναίκες καλλιτέχνιδες. Κάτι ανάλογο είδαμε και από το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή με την αναδρομική έκθεση της Martine Franck που διοργάνωσε στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Άνδρο, ενώ και εφέτος επανέρχεται στην Άνδρο με έκθεση αφιερωμένη στη Germaine Richier. Ωραία πράγματα!

Πληροφορίες για την επίσκεψη

Διάρκεια έκθεσης: 9 Μαΐου – 26 Ιουλίου 2026

Ώρες λειτουργίας:

Καθημερινά 9:00 – 16:00
Από 1η Ιουνίου και 19:30 – 21:30

Τιμές Εισιτήριου:   €8, €5 (μειωμένο), €3 (παιδιά)

Περισσότερες πληροφορίες στο Ιστορικό Μουσείο-Αρχείο Ύδρας

PHOTO CREDITS

Joan Leigh Fermor ©Joan Leigh Fermor Estate The National Library of Scotland