Κωνσταντινούπολη. Πόλη Ρωμαϊκή, Βυζαντινή, Οθωμανική. Η Πόλη των δύο θαλασσών και των δύο ηπείρων. Ο σύνδεσμος του Εύξεινου Πόντου μέσω του Βοσπόρου με τη Θάλασσα του Μαρμαρά και της Ευρώπης με την Ασία. Το πέρασμα από τη Δύση στην Ανατολή. Ένα μοναδικό σταυροδρόμι πολιτισμών. Για τους Τούρκους είναι Ιstanbul, για εμάς τους Έλληνες Κωνσταντινούπολη. Τόπος παραμυθένιος, ατμοσφαιρικός, μυστηριώδης. Η γη των προγόνων μας. Τυλιγμένη με μύθους, ιστορία, αρώματα, ακούσματα, γεύσεις.

Στην Κωνσταντινούπολη έφτασα για πρώτη φορά κάπως “μαγκωμένη”.  Ανέβαλλα την επίσκεψη κυρίως ίσως λόγω της αίσθησης του οδοιπορικού στην κατεχόμενη Λευκωσία της Κύπρου (την έχουμε μοιραστεί), αλλά και εξαιτίας του ότι η Κωνσταντινούπολη ήταν ήδη μέσα μου με ποικίλες εικόνες, αφηγήσεις και συναισθηματικά φορτία. Είναι μια πόλη που αγγίζει βαθιά, καθώς συνδέεται με μια συλλογική απώλεια. Μέχρι τη στιγμή που ήταν επιτακτική ανάγκη να την περπατήσω.

Φτάσαμε στην Πόλη οδικώς. Καθώς τα τοπία και οι εικόνες εναλλάσσονταν, παρατηρούσα από το παράθυρο τις μεγάλες αντιθέσεις και τις βαθιές επιρροές. Πολλές συγκρίσεις. Διασχίζοντας την βόρεια Ελλάδα, περνώντας τα σύνορα, μπαίνοντας στην Τουρκία, το τοπίο άλλαζε. Πολλά τζαμιά με αιχμηρούς μιναρέδες, παντού τεράστιες κόκκινες εθνικές σημαίες της Τουρκίας, μεγάλες αφίσες με τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, από τη μια πλευρά παράγκες και από την άλλη στη σειρά συγκροτήματα με πανομοιότυπα σπίτια, ουρανοξύστες, σύγχρονες μοντέρνες πολυκατοικίες δίπλα σε παλιά ετοιμόρροπα κτήρια.

Φτάσαμε σε μια συννεφιασμένη Κωνσταντινούπολη. Κοίταζα αχόρταγα τις εικόνες. Ήμουν ανυπόμονη και υποψιασμένη. Μόλις περπατήσεις την Κωνσταντινούπολη, αμέσως η αύρα της σε περικλείει. Αισθάνεσαι την ιδιαιτερότητα της. Είναι ανεξάντλητη, σε γεμίζει εικόνες και κατακλύζει τις αισθήσεις σου.

Μείναμε στην Πλατεία Ταξίμ, αποδείχτηκε πολύ βολικό σημείο καθώς είναι δίπλα στην οδό Ιστικλάλ, γνωστή ως Μεγάλη Οδός του Πέραν, με ό,τι χρειαστείς και εύκολη πρόσβαση στα μέσα.

Η Κωνσταντινούπολη έχει τα πάντα σε υπερβολική ποσότητα. Τεράστια με σχεδόν 20 εκατομμύρια κατοίκους -κανείς δε γνωρίζει τον ακριβή αριθμό αν συμπεριλάβουμε τους μη καταγεγραμμένους κατοίκους και τον προσωρινό πληθυσμό της. Μια μαγική, ιστορική, αεικίνητη πόλη, ένας τόπος με αφθονία.

Στο ταξίδι επέλεξα να πάρω το βιβλίο “Ίστανμπουλ” του Ορχάν Παμούκ. Αποδείχτηκε εξαιρετική επιλογή. Ο Παμούκ περιγράφει μια πόλη αντιθέσεων, που παλεύει ανάμεσα στο παλιό και το νέο, τη δύση και την ανατολή, με έντονη την αίσθηση της πάλης ανάμεσα στην παρακμή και την ομορφιά. Πρόκειται για ένα βιβλίο-ύμνος στην Κωνσταντινούπολη, ιδωμένο μέσα από το προσωπικό πρίσμα του. Σε ένα τόσο μεγάλο roadtrip, είχα το χρόνο να νιώσω τον ρυθμό του Παμούκ χωρίς να με πιέζει κάτι και κατά ένα υπέροχο τρόπο η διαδρομή κούμπωσε με το βιβλίο.

Καθώς το τοπίο άλλαζε, εγώ διάβαζα για μια πόλη που είναι ακριβώς το πέρασμα μεταξύ κόσμων, ενώ την περίμενα σε λίγες ώρες να φανερωθεί μπροστά μου. Για μια Ελληνίδα που έχει μεγαλώσει με μια συγκεκριμένη αφήγηση για την Πόλη, αυτό το βιβλίο προσφέρει κάτι πολύτιμο: το πώς βλέπει την ίδια πόλη ένας Τούρκος που επίσης νιώθει ότι κάτι έχει χαθεί.

To «Μουσείο της Αθωότητας» του νομπελίστα συγγραφέα Ορχάν Παμούκ είναι ένα Μουσείο, μοναδικό στο είδος του. Αν αγαπάτε τη λογοτεχνία και αν έχετε διαβάσει (ή δει στο netflix) το «Μουσείο της Αθωότητας» του Ορχάν Παμούκ, τότε αξίζει να επισκεφτείτε και αυτό το μοναδικό Μουσείο που δημιούργησε ο ίδιος στην Πόλη. Στο μουσείο ζωντανεύει την ιστορία του βιβλίου μέσα από αντικείμενα που χρησιμοποίησαν, είδανε, φορούσαν, άκουσαν, κράτησαν, συγκέντρωσαν και ονειρεύτηκαν οι χαρακτήρες του.

Μια από τις πιο αγαπημένες στιγμές του ταξιδιού ήταν όταν διάβαζα το βιβλίο στο Kafe Ara –γνωστό ως καφέ του θρυλικού φωτογράφου Ara Güler-, αν βρεθείτε στην πόλη, συστήνω να το επιλέξετε. Βρίσκεται δίπλα στην οδό Istiklal, με καλό φαγητό, ωραίο καφέ και λογικές τιμές. Είναι διακοσμημένο με τις εμβληματικές, ασπρόμαυρες φωτογραφίες του της Κωνσταντινούπολης. Και μια γάτα μασκότ – σε περισσότερα σημεία, μαγαζιά, μέρη της Κωνσταντινούπολης θα δείτε γάτες.

Θα ακολουθήσουν ημέρες γεμάτες με πολλά απανωτά ερεθίσματα, που είναι δύσκολο να απαριθμήσω και χρειάστηκα χρόνο να αφομοιώσω μέσα μου.  Όσο έμεινα, γέμισα τις μέρες ασφυκτικά με βόλτες, επισκέψεις, αλλά και πάλι δεν πρόλαβα να δω όλα όσα ήθελα. Από την Κωνσταντινούπολη φεύγεις, γνωρίζοντας πως έχεις δει ελάχιστα από όσα έχει να χαρίσει. Για αυτό το λόγο θες να γυρίσεις ξανά κοντά της.

Κρουαζιέρα στον Βόσπορο

«Δεν μπορεί να είναι τόσο χάλια η ζωή, σκέφτομαι καμιά φορά. Ό,τι και να γίνει, ο άνθρωπος στο τέλος μπορεί να πάει να περπατήσει στον Βόσπορο.» (Ο. Παμούκ, “Ιστανμπούλ”)

Πρώτη στάση, φτάνοντας στην Πόλη ήταν να πάμε στον Βόσπορο. Η κρουαζιέρα στο Βόσπορο είναι μια εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε. Ξεκινήσαμε με περίεργο καιρό, ψιλόβροχο και μια απλωμένη μυστηριώδη ομίχλη. Καθώς κυλούσε το καράβι, μου έρχονταν στο μυαλό οι λέξεις που είχα διαβάσει μόλις πριν λίγο στο βιβλίο του Παμούκ για το “huzuk”, τη συλλογική μελαγχολία που πλανιέται στην Πόλη. Αυτή τη μελαγχολία τη είδα στην ύψιστη μορφή της, έντονα μπροστά μου.

Εδώ μπορείς να δεις εικόνες και στιγμιότυπα σε ένα βίντεο μου από την κρουαζιέρα στο βροχερό Βόσπορο. 

Istiklal Caddesi

Η Ίστικλαλ (IstiKlal), παλαιότερα γνωστή ως Grande Rue de Pera, είναι ένας από τους πιο πολυσύχναστους εμπορικούς δρόμους της Κωνσταντινούπολης, κάτι ανάλογο με την δική μας οδό Ερμού, αλλά στο πενταπλάσιο μέγεθος. Εδώ θα βρείτε πληθώρα μαγαζιών με ρούχα, γλυκά, εστιατόρια και ό,τι άλλο ίσως θελήσετε. Θα δείτε και το εμβληματικό κόκκινο τραμ (Nostaljik Tramvay), ένα από τα πιο διάσημα αξιοθέατα της Πόλης.

Η διαδρομή έχει διάρκεια περίπου 15 λεπτά, ξεκινά από την πλατεία Ταξίμ και καταλήγει κοντά στην περιοχή του Γαλατά. Το τραμ ταξιδεύει κατά μήκος του πεζόδρομου της λεωφόρου Istiklal (Μεγάλη Οδός του Πέραν).

Σε αυτό το δρόμο πάντα άκμαζε το εμπόριο. Μυρωδιές, χρώματα, γεύσεις, σιροπιαστά, παγωτατζήδες, ρούχα, πολύχρωμες πασμίνες, πανέμορφα μαντήλια που έρχονται σε αντίθεση με τις μαντίλες που φοράνε οι μαυροφορεμένες Τουρκάλες.

Ένας κόσμος μυστηριακός με βαθιά ανατολίτικη παράδοση. Μια κοινωνία βαθιά θεοκρατούμενη, που πασχίζει έντονα να αποκτήσει ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Δεν γίνεται να πας στην Κωνσταντινούπολη και να μη δοκιμάζεις καθημερινά τα γλυκά της. Σε συναντούν παντού στους δρόμους της στις θελκτικές βιτρίνες των ζαχαροπλαστείων της.

Οι επιλογές είναι ανεξάντλητες και λαχταριστές. Μπακλαβάς, κιουνεφέ (με λιωμένο τυρί και κανταΐφι), εκμέκ με καϊμάκι, τραγανά σιροπιαστά, san sebastian cheesecake.

Oι πλανόδιοι πωλητές είναι ένα μεγάλο κομμάτι της παράδοσης της Κωνσταντινούπολης. Ό,τι κι να πάρεις από street food είναι πεντανόμιστο και σε χαμηλή τιμή. Κουλούρια, κεμπάπ, doner, καλαμπόκια, κάστανα, kumpir (ψητή πατάτα που την γεμίζεις με τα υλικά της αρεσκείας σου), όλα πεντανόστιμα.

Tο Simit, το κουλούρι, καθημερινό πρωινό γεύμα των Τούρκων, από τα πιο νόστιμα αλλά και πάμφθηνα!

Μέχρι ο Τούρκος πωλητής σου δώσει το πολυπόθητο παγωτό, θα το παλέψεις. Φημίζονται για τα κόλπα και τα παιχνίδια μέχρι να αφήσουν το παγωτό από το χέρι τους στους πελάτες. Θα ξεκαρδιστείτε πάντως είναι το βέβαιο.

Εδώ βρίσκεται και η Πλατεία Ταξίμ, η οποία φτάνει μέχρι το Γαλατά. Αυτή την περατζάδα αξίζει να την κάνεις συνέχεια, θα σε γεμίσει εικόνες και ερεθίσματα.

Καπαλί Τσαρσί – Μεγάλο Παζάρι

Το Καπλί Τσαρσί, το περίφημο Μεγάλο Παζάρι της Κωνσταντινούπολης, από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο. Με έκταση 30.700 μ² και 4.000 μαγαζιά. Από τα πιο πολυσύχναστα αξιοθέατα. Εδώ χτυπά η καρδιά της πόλης.

Και τίποτα να μην αγοράσεις – αξίζει και μόνο για το χάζι, το αλισβερίσι, την πανδαισία χρωμάτων και αρωμάτων. Ένα φοβερό παρατηρητήριο ανθρώπων, πραγμάτων, ερεθισμάτων, όλα συνέχεια σε μια αέναη κίνηση.

Να καθίσεις για ένα τσάι ή τούρκικο καφέ και να χαζεύεις κόσμο απ’ όλες τις εθνικότητες. Άλλωστε αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο με τσάντες, χαλιά, υφάσματα, ρούχα, δερμάτινα, μπαχαρικά, βότανα, είδη σπιτιού, με ό,τι πραγματικά μπορείς να φανταστείς. Είναι γνωστό πως πρέπει να κάνεις παζάρι και διαπραγμάτευση με τους πωλητές ώστε να πέσει η τιμή, όπως σε όλες βέβαια τις αγορές της Πόλης.

Αγία Σοφία

Αγία Σοφία, το σύμβολο της Ορθοδοξίας. Η Αγία Σοφία είναι βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των Ελλήνων. Το ξέρεις ήδη, αλλά το νιώθεις πραγματικά έντονα μόλις φτάνεις εκεί. Δεν είναι απλά ένας ακόμη ναός, είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα του κόσμου. Στέκει μπροστά μου λαβωμένο, πληγωμένο αλλά επιβλητικό ακόμη και σήμερα, μετά από τόσες κακομεταχειρίσεις. Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Ναού. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. 

Βυζαντινό Υδραγωγείο

Μετά από την επίσκεψη μας στην Αγία Σοφία, πήγαμε κατευθείαν στη Βασιλική Κινστέρνα. Εκπληκτικός χώρος στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης,  όπου ήθελα πολύ να δω στην Πόλη. Βρίσκεται στη σημερινή περιοχή Sultanahmet. Τo Βυζαντινό υδραγωγείο και η Αγία Σοφία είναι δυο από τα πιο εκθαμβωτικά σημεία της Κωνσταντινούπολης.

Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Βυζαντινού Υδραγωγείου της Κωνσταντινούπολης. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στη Βασιλική Κινστέρνα: το βυζαντινό υδραγωγείο της Κωνσταντινούπολης. 

Οικουμενικό Πατριαρχείο

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ανώτατο πνευματικό και διοικητικό κέντρο της Ορθοδοξίας, με έδρα το Φανάρι στην Κωνσταντινούπολη. Σε μια ήσυχη γωνιά της Πόλης, θυμίζει πως ό,τι κουβαλά ιστορία και ισχύ δε χρειάζεται να κάνει θόρυβο, συνεχίζει την πορεία του, παρ’ όλα όσα έχουν διαδραματιστεί.

Ο Πατριαρχικός Ναός του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην ιστορική συνοικία Φανάρι της Κωνσταντινούπολης και αποτελεί την έδρα του Πατριαρχείου από το 1601. Είναι ένα από τα αρχαιότερα κέντρα της χριστιανικής πατροπαράδοτης εκκλησίας.

Στις 10 Απριλίου 1821, λίγες ημέρες μετά το επίσημο ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, σε αυτήν την κλειστή σήμερα πύλη, Οθωμανοί στρατιώτες κρέμασαν τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, ο οποίος, παρά τις πιέσεις που δέχτηκε προκειμένου να φυγαδευτεί από την Κωνσταντινούπολη και να σωθεί, προτίμησε να αντιμετωπίσει τη μοίρα του.

Έκτοτε η κεντρική πύλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης παραμένει ερμητικά κλειστή ως ένδειξη ύψιστου πένθους, μετά τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ από τους Οθωμανούς ανήμερα του Πάσχα. Η πύλη αυτή δεν έχει ανοιχτεί ποτέ ξανά. Βρίσκεται στην κεντρική είσοδο του Πατριαρχικού Οίκου (βλέπω πάνω φωτογραφία). Αποτελεί διαχρονικό σύμβολο μαρτυρίου για τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Οι επισκέπτες εισέρχονται από διπλανή πύλη.

Παναγία των Βλαχερνών

Ίσως όχι τόσο προβεβλημένο σημείο, μα αν βρεθείτε στην Κωνσταντινούπολη αξίζει να επισκεφτείτε την Παναγία των Βλαχερνών κοντά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Δεν είναι αξιοθέατο αρχιτεκτονικής, καθώς έχει καταστραφεί ο αρχικός ναός, έχει όμως αξία για την ιστορία εκατοντάδων ετών που κουβαλά και για την απίστευτη ενέργεια του.

Εδώ ψάλθηκε για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος το 626 μ.Χ. Αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Παναγίας, την πολιούχο της Πόλης. Ακόμη και αν δεν είσαι ο πιο θρησκευόμενος άνθρωπος, σε κατακλύζει ένα απίστευτο συναίσθημα. Εδώ υπάρχει και η ελληνική καρκινική φράση “ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ”, που σημαίνει «καθάρισε και τις αμαρτίες σου, όχι μόνο το πρόσωπό σου». Από το σημείο αναβλύζει έως σήμερα αγίασμα και μπορεί να πάρει μαζί του ο κάθε επισκέπτης. Θεωρείται από τα πιο ιερά σημεία της Ορθοδοξίας.

Πριγκηπόννησα

Αξίζει να αφιερώσετε μια μέρα να πάτε στα Πριγκηπόννησα – το σύμπλεγμα νησιών στη Θάλασσα του Μαρμαρά, νότια της Κωνσταντινούπολης. Αποτελείται από 4 μεγάλα νησιά (Πρώτη, Αντιγόνη, Χάλκη, Πρίγκηπος) και 5 μικρότερα (Πίτα, Νέανδρος, Οξειά, Πλάτη, Αντιρόβυθος). Επισκέφτηκα την Πρίγκηπο και τη Χάλκη.

Πρίγκηπος, το μεγαλύτερο νησί των Πριγκηποννήσων

Büyükada, σημαίνει «μεγάλο νησί» στα τουρκικά. Η Πρίγκηπος είναι το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος των Πριγκηποννήσων. Είναι ένα πραγματικά πανέμορφο, αρχοντικό νησί. Εδώ νιώθεις σαν να είσαι στην Ευρώπη.

Με εντυπωσιακά ξενοδοχεία, μεγάλους ευρύχωρους δρόμους, μαγαζιά, ποδήλατα.

Περπατώντας στο λιμάνι του νησιού, είδα το παρακάτω παλιό βιβλιοπωλείο. Εννοείται ότι αμέσως μπήκα μέσα και έπιασα κουβέντα με τους ιδιοκτήτες και με την κόρη του βιβλιοπώλη που έτυχε να είναι εκείνη τη στιγμή στο μαγαζί. Μου είπε ότι μένει στη Νορβηγία και είχε έρθει να επισκεφτεί τους γονείς της. Μου μίλησε για τη γιαγιά της και το πόσο αγαπούσαν τη γνώση και της μετέδωσαν αυτό το πάθος. Συζητήσαμε για την αγάπη στη λογοτεχνία, την ιστορία του βιβλιοπωλείου.

Το Ksidas Kitabevi είναι το παλαιότερο βιβλιοπωλείο του νησιού, στεγασμένο εντός της ιστορικής προβλήτας της Büyükada. Ιδρύθηκε το 1917 και παραμένει ένα πραγματικό καταφύγιο για τους λάτρεις της λογοτεχνίας. Εκτός από παλιά βιβλία, θα βρείτε εκδόσεις για την ιστορία της Πόλης και αναμνηστικά. Πριν χαιρετήσω τους ιδιοκτήτες, τους είπα ότι δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα οι δυο λαοί, θα έπρεπε να ζούσαμε μονιασμένοι. Συμφώνησαν, δώσαμε τα χέρια, έφυγα συνειδητοποιώντας τελικά τι κακό κάνουν οι πολιτικοί δημιουργώντας έχθρα στους ανθρώπους.

Η Πρίγκηπος είναι ένα νησί που δε χορταίνεις να το περπατάς. Ο Μάρτιος ήταν ιδανικός καθώς δεν ήταν κατακλυσμένο με κόσμο, είχε μια μοναδική ατμόσφαιρα. Γλάροι πετάνε από πάνω σου, ένας μακρύς ορίζοντας που στο βάθος βλέπεις να αχνοφαίνεται την Κωνσταντινούπολη, φαρδιοί δρόμοι με ποδήλατα, χωρίς αμάξια, υπέροχα μαγαζιά.

Χάλκη και η περίφημη Θεολογική Σχολή

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ήταν πάντα στα sos θέματα στο μάθημα της ιστορίας και μυθική στη φαντασία μου. Καθώς έφτανα στο νησί, ήμουν γεμάτη περιέργεια για το πώς θα είναι αυτός ο τόπος και η θρυλική Σχολή του, η οποία υπήρξε η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, μέχρι το 1971, όταν το Τουρκικό κράτος αποφάσισε με νόμο να σταματήσει η λειτουργία της.

Θαύμασα το κτήριο, έμαθα περισσότερα για την ιστορία του, μπήκα στις αίθουσες. Τόπος ιερός. Η παράδοση βρυχάται στα χώματα αυτής της σεισμογενής γης. Η περιοχή αποτελεί το κύριο επίκεντρο σεισμικής ανησυχίας στην Τουρκία.

Στα δρομάκια του νησιού, δεν υπάρχουν αυτοκίνητα, έτσι απολαμβάνεις το περίπατο και την αρχιτεκτονική των σπιτιών.

«Αν ο κόσμος μας ήταν ένα ενιαίο κράτος τότε η Κωνσταντινούπολη θα έπρεπε να ήταν η πρωτεύουσα του.» (Ναπολέων)

Κωνσταντινούπολη⋅ η Νέα Υόρκη της Ανατολής με μια αύρα που σε ρουφάει. Κουβαλά ιστορία, ενώ κάνει διαρκή προσπάθεια να ενταχθεί στη Δύση. Η Κωνσταντινούπολη είναι ανεξάντλητη. Φεύγεις με τόσα πολλά ερεθίσματα και ξέρεις πως πρέπει να γυρίσεις ξανά σε αυτή. Είναι μια Πόλη που με μάγεψε και πιστεύω θα επισκεφτώ ξανά, πραγματικά η Πόλη των Πόλεων.

Διάρκεια: 09.05.2026 –26.07.2026

 στο Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ύδρας

Φωτογραφίες της Joan Leigh Fermor στο Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ύδρας

Στο υπέροχο Ιστορικό Αρχείο Μουσείο Ύδρας φιλοξενείται φέτος το καλοκαίρι η έκθεση “Βλέμμα στον κόσμο. Οι φωτογραφίες της Joan Leigh Fermor” η οποία βασίζεται στο λεύκωμα The Outward Gaze. The photographs of Joan Leigh Fermor. Η έκθεση αποτελεί αναφορά στο φωτογραφικό έργο της Joan Leigh Fermor, αγαπημένης του συγγραφέα Patrick Leigh Fermor.

Το φωτογραφικό έργο της Joan Leigh Fermor που φυλάσσεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σκωτίας, επεξεργάστηκε ο επιμελητής της έκθεσης Xavier Francesco Salomon, ιστορικός τέχνης και Διευθυντής του Μουσείου Calouste Gulbenkian στη Λισαβόνα, ενώ την παρουσίασή του σχεδίασε η Olivia Stewart με τη συνεργασία της Ναταλίας Μπούρα.

Η ζωή της και η γνωριμία με τον Patrick Leigh Fermor

O Πάτρικ Λη Φέρμορ (Patrick Leigh Fermor) υπήρξε μυθικός ταξιδιωτικός συγγραφέας, από τους πλέον αγαπημένους μου. Μοιράστηκε τη ζωή του με την Joan, ως εραστές και ως φίλοι, ταξιδεύοντας ανά τον κόσμο και ζώντας κυρίως στην Ελλάδα. Εκείνος συγγραφέας και εκείνη φωτογράφος. Οι δυο ταξίδεψαν μαζί σε όλη την Ελλάδα, προτού εγκατασταθούν στην Πελοπόννησο, στο σπίτι που έχτισαν στην Καρδαμύλη και κληροδότησαν έπειτα στο Μουσείο Μπενάκη.

Η Τζόαν έγινε ευρύτερα γνωστή για τις φωτογραφίες που κατέγραψαν τον βομβαρδισμό του Λονδίνου το 1940. Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εργάστηκε αρχικά ως νοσοκόμα, ενώ αργότερα εκπαιδεύτηκε στην κρυπτογράφηση και υπηρέτησε σε βρετανικές πρεσβείες στη Μαδρίτη και το Αλγέρι. Η πορεία της την οδήγησε τελικά στο Κάιρο, όπου το 1944 γνώρισε τον μελλοντικό σύζυγό της, Πάτρικ Λι Φέρμορ.

Εκείνη την περίοδο ο Λι Φέρμορ υπηρετούσε στο Εκτελεστικό Ειδικών Επιχειρήσεων και είχε ήδη αποκτήσει φήμη για τον ρόλο του στην απαγωγή του Γερμανού στρατηγού Χάινριχ Κράιπε στην Κρήτη. Ανάμεσα στους δύο αναπτύχθηκε γρήγορα ένας ισχυρός δεσμός, παρότι η Τζόαν ήταν ακόμη παντρεμένη με τον Τζον Ρέινερ. Ο γάμος της έληξε το 1947 και έκτοτε η σχέση της με τον Λι Φέρμορ συνεχίστηκε για πολλά χρόνια, μέχρι τον γάμο τους το 1968. Τα οικονομικά έσοδα της Τζόαν συνέβαλαν σημαντικά ώστε ο Πάτρικ να αφοσιωθεί απερίσπαστα στη συγγραφή.

Η πρώτη τους συνάντηση στην Ελλάδα έγινε το 1946 στην Αθήνα, όπου ο Λι Φέρμορ υπηρετούσε ως αναπληρωτής διευθυντής του Βρετανικού Συμβουλίου. Η Τζόαν τον συνόδευσε σε περιοδεία διαλέξεων σε διάφορες περιοχές της χώρας, ενώ παράλληλα εργάστηκε ως γραμματέας του σκιτσογράφου και υπεύθυνου Τύπου της βρετανικής πρεσβείας, Όσμπερτ Λάνκαστερ.

Τα επόμενα χρόνια η Τζόαν συνόδευσε τον Λι Φέρμορ σε πολλά από τα ταξίδια του. Βρέθηκε μαζί του στην Καραϊβική, όπου εκείνος συγκέντρωνε υλικό για το βιβλίο The Traveller’s Tree (1950), ενώ συμμετείχε και στις περιηγήσεις του στην ελληνική ύπαιθρο που οδήγησαν στη συγγραφή των βιβλίων Μάνη και Ρούμελη. Οι φωτογραφίες της κοσμούσαν τις πρώτες εκδόσεις των έργων αυτών.

Το ζευγάρι εγκαταστάθηκε στην Καρδαμύλη της Μάνης, σε ένα σπίτι που σχεδίασε και έχτισε ο ίδιος ο Λι Φέρμορ μέσα σε έναν ελαιώνα με θέα τη θάλασσα. Από το σπίτι αυτό πέρασαν σημαντικές προσωπικότητες των γραμμάτων και των τεχνών, ανάμεσά τους οι Αλμπέρτο Τζακομέτι, Φράνσις Μπέικον, Λόρενς Ντάρελ, Στίβεν Σπέντερ, Γιώργος Σεφέρης και Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας.

Ο Patrick και η Joan ταξίδεψαν σε Ευρώπη και Ασία. H Joan με τη φωτογραφική της μηχανή αποτύπωνε τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου.  Εικόνες που αποτελούν πλέον και ντοκουμέντα, ενώ φανερώνουν την αγάπη της για τους τόπους και τους ανθρώπους, το θαυμασμό της για το μεγαλείο της φύσης και την ιστορία. Η ματιά της δεν επηρεάστηκε ούτε αποτέλεσε αντικείμενο κριτικής και επομένως παρέμεινε ανόθευτη σε όλο της το εύρος. Οι πιο πολλές φωτογραφίες είχανε παραμείνει άγνωστες μέχρι το θάνατό της το 2003.

Η Τζόαν αγαπούσε ιδιαίτερα τις γάτες και το σκάκι. Πέθανε στη Μάνη ύστερα από πτώση που υπέστη και τάφηκε στο Ντάμπλτον της Αγγλίας. Όταν ο Πάτρικ Λι Φέρμορ έφυγε από τη ζωή το 2011, ενταφιάστηκε δίπλα της. Το ζευγάρι δεν απέκτησε παιδιά.

Όπως αναφέρει ο ιστορικός τέχνης και επιμελητής της έκθεσης Xavier Francesco Salomon:

Στην έκθεση παρουσιάζεται μια επιλογή φωτογραφιών –από τις περίπου 5.000 φωτογραφίες, διαφάνειες και εκτυπώσεις εξ επαφής που φυλάσσονται σήμερα στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Σκωτίας– που τράβηξε η Joan Leigh Fermor (1912–2003) στις δεκαετίες του 1940 και του 1950. Το διάστημα αυτό, απαθανάτισε εκπληκτικές εικόνες ταξιδεύοντας στη Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή, την Καραϊβική, την Ιταλία, τη Γαλλία και την Ισπανία και, πάνω απ’ όλα, σε όλη την Ελλάδα. Τη δεκαετία του 1950, μαζί με τον μετέπειτα σύζυγό της Patrick Leigh Fermor, έμενε συχνά στην Ύδρα, τόπο συνάντησης ενός στενού κύκλου φίλων που περιλάμβανε τους καλλιτέχνες Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και John Craxton. Με μεγάλη διακριτικότητα η Joan φωτογράφιζε τον κόσμο γύρω της, κατά καιρούς για λογαριασμό των περιοδικών Architectural Review και Horizon καθώς και για τα δύο εμβληματικά βιβλία του συζύγου της για την Ελλάδα: Μάνη (1958) και Ρούμελη (1966), αλλά τις περισσότερες φορές απλώς για την προσωπική της ευχαρίστηση.

Ο κριτικός λογοτεχνίας Cyril Connolly ανακαλούσε την Joan με «το σκούρο πράσινο ζακετάκι και το γκρι παντελόνι της, τη φωτογραφική της μηχανή περασμένη στον ώμο και τα χρυσά μαλλιά της να ανεμίζουν καθώς περπατούσε, πάντα λίγο πιο ξανθά από όσο νόμιζε κανείς, σαν τον άνεμο σε ένα χωράφι θερισμένα στάχυα». Με τη Rolleiflex ανά χείρας, απαθανάτισε εξαιρετικά μέρη –πολλά από τα οποία έχουν αλλάξει εντελώς σήμερα– αλλά έναν τρόπο ζωής που φαίνεται απομακρυσμένος από τον σημερινό συγκεχυμένο κόσμο.

Οι τοποθεσίες και οι ημερομηνίες των λήψεων, ωστόσο, δεν έχουν σημασία και έτσι αποφασίστηκε να μην συμπεριληφθούν σε αυτήν την έκθεση. Το βλέμμα της Joan είναι αυτό που μιλάει από μόνο του, με μια φωνή ταυτόχρονα λυρική, ήσυχη και κομψή. Κάθε εικόνα είναι προσεκτικά πλαισιωμένη, εστιάζοντας σε ιδιαίτερες μορφές και υφές.

Σαν μια ταλαντούχα συγγραφέας ή μουσικός, δημιούργησε όμορφες συνθέσεις παρατηρώντας στιγμές και περιστατικά γύρω της. Το ακλόνητο βλέμμα της προς τον κόσμο μετέτρεψε αυτό που έβλεπε σε απόλυτη ποίηση.

Η έκθεση συνοδεύεται από την έκδοση The Outward Gaze. The photographs of Joan Leigh Fermor που επιμελήθηκε η Olivia Stewart. Το καλαίσθητο λεύκωμα που εκδόθηκε το 2024 από την Class Professional Publishing με την υποστήριξη του PJLF ARTS FUND, μελετά το σύνολο του  φωτογραφικού έργου της βρετανίδας δημιουργού και αποτελεί φόρο τιμής σε μια ένθερμη ερασιτέχνιδα του μέσου που αγάπησε τον κόσμο, τους ανθρώπους του και τη φωτογραφία.

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον ότι πλέον τα ελληνικά μουσεία στρέφονται σε αφιερώματα σε γυναίκες καλλιτέχνιδες. Κάτι ανάλογο είδαμε και από το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή με την αναδρομική έκθεση της Martine Franck που διοργάνωσε στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στην Άνδρο, ενώ και εφέτος επανέρχεται στην Άνδρο με έκθεση αφιερωμένη στη Germaine Richier. Ωραία πράγματα!

Πληροφορίες για την επίσκεψη

Διάρκεια έκθεσης: 9 Μαΐου – 26 Ιουλίου 2026

Ώρες λειτουργίας:

Καθημερινά 9:00 – 16:00
Από 1η Ιουνίου και 19:30 – 21:30

Τιμές Εισιτήριου:   €8, €5 (μειωμένο), €3 (παιδιά)

Περισσότερες πληροφορίες στο Ιστορικό Μουσείο-Αρχείο Ύδρας

PHOTO CREDITS

Joan Leigh Fermor ©Joan Leigh Fermor Estate The National Library of Scotland

Η Tilda Swinton δεν εμφανίστηκε στη σημερινή συνέντευξη Τύπου σαν μια απόμακρη κινηματογραφική φιγούρα ή ένα ακόμη μεγάλο όνομα του παγκόσμιου σινεμά. Αντίθετα ήταν προσιτή, ανοιχτή στη συζήτηση, πρόθυμη να μοιραστεί απόψεις γύρω από την απώλεια, τη μνήμη, τους ανθρώπους που κουβαλάμε μέσα μας και τις σχέσεις που μας διαμορφώνουν.

Αφορμή για την συνάντηση ήταν η έκθεση Ongoing, που παρουσιάζεται, σε συνεργασία με το Eye Filmmuseum του Άμστερνταμ, στον νέο χώρο του Ιδρύματος Ωνάση, το Onassis Ready (όπου είχαμε δει και την έκθεση φωτογραφίας του Juergen Teller).

Η Βρετανή ηθοποιός μίλησε για τη ζωή που συνεχώς μετακινείται, με την ίδια ν’ αναζητά πάντα «roads to travel, paths to explore» (δρόμους για να ταξιδέψει, βήματα για να εξερευνήσει). Μια πορεία χωρίς αυστηρό σχέδιο, όπου, όπως είπε, «τα πράγματα συμβαίνουν, η ζωή συμβαίνει» και κάπως σε οδηγεί.

Ίσως το πιο έντονο σημείο της συζήτησης ήταν όταν αναφέρθηκε στην απώλεια. Όχι σαν κάτι μακρινό ή αφηρημένο, αλλά σαν στοιχείο που όλους μας διαμορφώνει βαθιά. «Είμαστε οι απώλειές μας», είπε σε μια φράση που μοιάζει να διατρέχει ολόκληρη την έκθεση.

«Αυτή είναι μια έκθεση φαντασμάτων. Η ζωή μου είναι γεμάτη φαντάσματα», ανέφερε, εξηγώντας πως και η ίδια η έκθεση είναι γεμάτη από αυτές τις παρουσίες. Οι νεκροί, για εκείνη, δεν χάνονται πραγματικά. Παραμένουν δίπλα και συνεχίζουμε να μαθαίνουμε από αυτούς. Για όσους δεν βρίσκονται πια με φυσική παρουσία κοντά, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα μας, μέσα στα αντικείμενα, στις μνήμες, στις ιστορίες, στην τέχνη.

Μίλησε και για τα προσωπικά αντικείμενα αγαπημένων ανθρώπων, ως φορείς ιστοριών και αποδείξεις παρουσίας. Σαν μικρά ίχνη ζωής από εκείνους που συνεχίζουν να υπάρχουν.

Η Swinton επέστρεφε ξανά και ξανά στην έννοια της συλλογικότητας και της καλλιτεχνικής συντροφικότητας. Για εκείνη, η δημιουργία δεν είναι ποτέ μοναχική υπόθεση. Πάντα έχουμε την τέχνη και τους καλλιτέχνες, που δε μας λείπουν ποτέ.

«There is no reason to be alone, there are artists» («Δεν υπάρχει λόγος να είσαι μόνος, υπάρχουν καλλιτέχνες») είπε χαρακτηριστικά.

Η φράση αυτή μοιάζει να συνοψίζει και ολόκληρη τη λογική του Ongoing. Η έκθεση δεν λειτουργεί σαν μια κλασική αναδρομή στην πορεία της, αλλά σαν μια χαρτογράφηση σχέσεων, συνεργασιών και διαλόγων που χτίστηκαν μέσα στα χρόνια.

Η Τίλντα Σουίντον, εμβληματική περφόρμερ και ανατρεπτική εικαστική καλλιτέχνιδα, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της προσωπικής έκθεσης, που συγκεντρώνει νέα και παλαιότερα έργα οκτώ στενών καλλιτεχνικών συνεργατών και φίλων της: Pedro Almodóvar, Luca Guadagnino, Joanna Hogg, Derek Jarman, Jim Jarmusch, Olivier Saillard, Tim Walker και Apichatpong Weerasethakul.

Ongoing στο Onassis Ready (17 Μάϊου έως 28 Ιουνίου)

Στο Onassis Ready ξεδιπλώνεται ένας μαγικός κόσμος για μια πραγματικά μαγική προσωπικότητα της τέχνης. Προσωπικά αντικείμενα, εγκαταστάσεις, ταινίες, φωτογραφική έκθεση, γλυπτό, performance, θερινό σινεμά και masterclass.

Περφόρμερ, εικαστικός και fashion icon, η κορυφαία Τίλντα Σουίντον συνομιλεί με τους καλλιτεχνικούς της συνεργάτες και φίλους στη μοναδική, προσωπική έκθεση Ongoing στον νέο χώρο του Ιδρύματος Ωνάση, Onassis Ready, από 17 Μαΐου έως 28 Ιουνίου.

Η φύση, οι αναμνήσεις, η ίδια η ουσία της μνήμης, οι πρόγονοι και τα πνεύματα, οι φιλίες και οι καλλιτεχνικές συμπράξεις, καθώς και ο μεταιχμιακός χώρος της δημιουργίας βρίσκονται στον πυρήνα του έργου της Τίλντα Σουίντον, θεματικές τις οποίες διερευνά συχνά μαζί με τους συνεργάτες της.

Το αποτέλεσμα απλώνεται σε οκτώ ενότητες με εγκαταστάσεις, φωτογραφίες, ταινίες, γλυπτά, performance και αρχειακό υλικό. Ο Luca Guadagnino δημιουργεί ένα νέο κινηματογραφικό πορτρέτο της Swinton, ο Jim Jarmusch μετασχηματίζει πλάνα από το The Dead Don’t Die, ενώ ο Tim Walker επιστρέφει μαζί της στο οικογενειακό της σπίτι μέσα από μια σειρά φωτογραφιών γύρω από τη μνήμη και τη συνέχεια του τόπου. Ξεχωριστή είναι και η παρουσία του Derek Jarman, ενός από τους σημαντικότερους ανθρώπους στην καλλιτεχνική της διαδρομή, μέσα από αρχειακό υλικό και αποσπάσματα έργων του.

Παράλληλα, στη συνέντευξη τύπου, η Swinton στάθηκε ιδιαίτερα στη σχέση της με το κοινό. Είπε πως αναζητά τη συνομιλία μαζί του και πως κάθε παράσταση ή έκθεση αλλάζει μέσα από αυτή την αλληλεπίδραση. Καμία βραδιά δεν είναι ακριβώς ίδια με την προηγούμενη.

Φεύγοντας από τη Συνέντευξη Τύπου μου έμεινε κάπως η αίσθηση ότι το Ongoing αφήνει μια βαθιά ανθρώπινη και θεραπευτική εμπειρία. Μια έκθεση που μιλά για την απώλεια χωρίς φόβο και για τους ανθρώπους που συνεχίζουν να υπάρχουν μέσα από τη μνήμη, την τέχνη και τις σχέσεις που αφήνουν πίσω τους.

Onassis Ready (Στρατή Τσίρκα 2, Άγ. Ιωάννης Ρέντης)

ΕΚΘΕΣΗ ONGOING

17 Μαΐου – 28 Ιουνίου 2026

Εγκαίνια: Κυριακή 17 Μαΐου І 20:00 – 00:00

Μέρες & Ώρες έκθεσης: Παρασκευή – Κυριακή І 18:00 – 23:00

PERFORMANCE

A Biographical Wardrobe | Tilda Swinton & Olivier Saillard

16-19 Μαΐου 2026, Σάββατο & Κυριακή 12:00 & 18:00, Δευτέρα & Τρίτη 20:00

ΘΕΡΙΝΟ ΣΙΝΕΜΑ

Κάθε Παρασκευή από 22 Μαΐου έως 26 Ιουνίου 2026

Μία μεγάλου μήκους και μία μικρού μήκους ταινία από τη φιλμογραφία της Tilda Swinton

MASTERCLASS BY ONASSIS STEGI με την Tilda Swinton

Τρίτη 19 Μαΐου 2026 | 12:00 – 13:30

Έναρξη προπώλησης: Πέμπτη 23 Απριλίου, 17:00

Δείτε το τρέιλερ εδώ

Έχοντας και η ίδια μια ιδιαίτερη αγάπη για τη φωτογραφία, δε γινόταν να χάσω την πρώτη έκθεση φωτογραφιών του διεθνώς καταξιωμένου κινηματογραφιστή που έχει παρουσιαστεί ποτέ στην Ελλάδα.

Είχα τη χαρά και ευκαιρία να παραβρεθώ στην Συνέντευξη Τύπου, λίγο πριν τα επίσημα εγκαίνια της, όπου άκουσα τον Γιώργο Λάνθιμο να μιλά για το πώς αντιλαμβάνεται αυτή τη μορφή τέχνης και τι του προσφέρει. Γνωστός σε ολόκληρο τον κόσμο από τα έργα του στον κινηματογράφο, μας αποκαλύπτει και μια άλλη καλλιτεχνική του εμμονή: τη φωτογραφία.

Yorgos Lanthimos: Photographs

Η φωτογραφία σε αντίθεση με τον κινηματογράφο που απαιτεί πολυάριθμες ομάδες και πολύπλοκη παραγωγή, προσφέρει στον δημιουργό ελευθερία και μια άμεση εμπειρία. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας άνθρωπος, μια μηχανή και μια στιγμή για να γεννηθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα.

«Η φωτογράφιση έχει γίνει ένα σημαντικό κομμάτι της ζωής μου, πέρα από τον κινηματογράφο, και μου δίνει πολύ μεγαλύτερη ελευθερία. Νιώθω ότι υπάρχουν λιγότεροι κανόνες που σχετίζονται με τη συμβατική αφήγηση»

Αυτή η απλότητα είναι και ο λόγος που ο Λάνθιμος στρέφεται συνεχώς σε αυτή. Η φωτογραφία του επιτρέπει να παρατηρεί τον κόσμο πιο αυθόρμητα και να δημιουργεί χωρίς συγκεκριμένο αφηγηματικό σχέδιο.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι φωτογραφίες που προέκυψαν παράλληλα με τα γυρίσματα των ταινιών του, καθώς ο σκηνοθέτης κατέγραφε στιγμές που υπήρχαν έξω από την κανονική ροή της κινηματογραφικής παραγωγής. Όμως οι φωτογραφίες του Λάνθιμου δεν είναι προέκταση των ταινιών του, αλλά ένα παράλληλο δημιουργικό σύμπαν όπου δοκιμάζει ιδέες, εικόνες και διαθέσεις χωρίς τους περιορισμούς μιας κινηματογραφικής παραγωγής.

Οι θαυμαστές των ταινιών του θα εντοπίσουν γνώριμες φυσιογνωμίες και σκηνές. Όπως και στις ταινίες του, τα κάδρα του χαρακτηρίζονται από μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα: παράξενα σκηνικά, αλλόκοτες στιγμές και μια αίσθηση αποστασιοποίησης που κάνει τον θεατή να παρατηρεί την πραγματικότητα με ένα διαφορετικό τρόπο.

Σειρές φωτογραφιών που γεννήθηκαν μέσα στους χώρους των ταινιών του, τραβηγμένες στο πλαίσιο των γυρισμάτων στη Νέα Ορλεάνη, στην Ατλάντα και στη Βουδαπέστη, όπου στήθηκαν ολόκληρες πόλεις ως κινηματογραφικά σκηνικά. Αλλά και εικόνες από μοναχικές περιηγήσεις του στην Αθήνα και στα νησιά του Αιγαίου. Με αυτόν τον τρόπο, ο θεατής μπορεί να παρακολουθήσει πώς ο δημιουργός μεταφέρει τη σκηνοθετική του ευαισθησία από τη μεγάλη οθόνη στο φωτογραφικό κάδρο.

Προσωπικά με κέρδισαν οι εικόνες του από πόλεις και ταξίδια, και οι προσωπικές λήψεις που τραβήχτηκαν στην Ελλάδα. Το αποτέλεσμα είναι εικόνες που μοιάζουν να ανήκουν σε μια άγνωστη αφήγηση — σαν καρέ από μια ταινία που δεν έχει ακόμη γυριστεί.

Το ελληνικό κοινό, για πρώτη φορά, έρχεται σε επαφή με τέσσερα φωτογραφικά σύνολα, με συνολικά 182 φωτογραφίες που ο Λάνθιμος δημιούργησε την τελευταία πενταετία, όπου έχουμε την ευκαιρία να τις δούμε στην Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση έως και τις 10.05.2026.

Για όσους γνωρίζουν τον Γιώργο Λάνθιμο μόνο μέσα από τον κινηματογράφο, οι φωτογραφίες του λειτουργούν σαν ένα παράθυρο στον τρόπο που σκέφτεται και παρατηρεί την πραγματικότητα. Είναι ένα ξεχωριστό σύμπαν. Ένα σύμπαν όπου η καθημερινότητα αποκτά μια ελαφρώς παράξενη, σχεδόν ονειρική διάσταση — ακριβώς όπως συμβαίνει στις ταινίες του.

Όπως είπε λίγο πριν τα εγκαίνια της έκθεσης, «κάθε σημαντικό πράγμα στη ζωή του είναι μια εικόνα». Η φωτογραφία του επιτρέπει να εξερευνά ιδέες, να παρατηρεί τον κόσμο διαφορετικά και να δημιουργεί χωρίς περιορισμούς.

Πολύ ενδιαφέρουσα έκθεση, με εξαιρετικό τρόπο στημένη – μην τη χάσετε!

Yorgos Lanthimos: Photographs | Προσβάσιμες περιηγήσεις
Στέγη Ιδρύματος Ωνάση | 15.03 — 10.05.2026

Στο roadartist.gr μοιράζομαι αγαπημένα road trips – σήμερα παρακάτω προτείνω στάσεις που αξίζει να εντάξεις στη διαδρομή σου στην Ορεινή Κορινθία. Iδανική εκδρομή από την Αθήνα, καθώς απέχει μόλις δυο ώρες οδήγησης, με πολύ όμορφα χωριά, εκπληκτική φύση, υπέροχο φαγητό, εξαιρετικά σημεία να εξερευνήσεις, να σταθείς, να ανασάνεις και να γνωρίσεις.

Προτεινόμενη διαδρομή: Τρίκαλα Κορινθίας, Ζήρεια (Χιονοδρομικό), Παναγία του Βράχου, Λίμνη Δόξα, Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Φενεού, Γκούρα, Καρυά, Αρχαία Κόρινθος και Ακροκόρινθος.

Άνω, Μεσαία και Κάτω Τρίκαλα Κορινθίας 

Με σχεδόν δυο ώρες απόσταση από την Αθήνα, φτάνεις στα Τρίκαλα Κορινθίας.  Τα Τρίκαλα αποτελούνται από τρεις συνοικίες: τα Άνω, τα Μεσαία και τα Κάτω Τρίκαλα. Εμείς επιλέξαμε ως σημείο διανυκτέρευσης και βάση τα Μεσαία Τρίκαλα. Από εκεί εξερευνούσαμε περιμετρικά σημεία και κάναμε διαδρομές.

το εγκαταλελειμμένο Ξενοδοχειο Θεοφιλια, Άνω Τρίκαλα 

το σπίτι του Αγίου Γερασίμου στα Άνω Τρίκαλα

Ο Άγιος Γεράσιμος έζησε στα Τρίκαλα έως τα 19 του χρόνια. Έπειτα πήγε στη Ζάκυνθο, αργότερα στην Ιερουσαλήμ, καταλήγοντας στην Κεφαλονιά.

Χιονοδρομικό Ζήρειας

Αν επισκεφτείτε την Ορεινή Κορινθία το χειμώνα αξίζει να βάλετε στο πλάνο του road trip και μια βόλτα στο χιονοδρομικό της Ζήρειας. Ακόμη και αν δεν (θα) έχει πολλά χιόνια, αξίζει για την ομορφιά του τοπίου και παιχνίδι.

Έχει και ένα πολύ όμορφο σαλέ, όπου μπορείτε να πιείτε το καφέ σας, να διαβάσετε το βιβλίο σας – αν και για να είμαι ειλικρινής με τέτοια θέα έξω από τα παράθυρα με κέρδισε το τοπίο – να παίξετε, να ηρεμήσετε στην ησυχία του τοπίου.

η άγνωστη Παναγία του Βράχου, τα Μετέωρα της Κορινθίας

Η Παναγία του Βράχου στον Κάτω Ταρσό Κορινθίας είναι μια πανέμορφη μικρή εκκλησία στην σχισμή ενός εντυπωσιακού κατακόρυφου βράχου που σου κόβει την ανάσα. Βρίσκεται πριν τη λίμνη Δόξα. Αξίζει να την προσθέσετε στην διαδρομή σας.

Η εκπληκτική άγνωστη Ελλάδα. Είναι από τις φορές που οι εικόνες και οι λέξεις δε μπορούν να μεταφέρουν την εμπειρία της επίσκεψης. Πρέπει να πας ο ίδιος να το επισκεφτείς για να το καταλάβεις. Ένα άγνωστο, μοναδικό εκκλησάκι, με απίστευτα κατανυκτική αύρα, που λίγοι γνωρίζουν την ύπαρξη του.

Πλησιάζοντας το σημείο που έχει δίκαια χαρακτηριστεί ως Κορινθιακά Μετέωρα.

Ανάρτηση έχει δημοσιευθεί όπου μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για αυτό το εκπληκτικό μέρος, εδώ: η Παναγία του Βράχου στον Κάτω Ταρσό Κορινθίας, τα Μετέωρα της Κορίνθου.

στην μοναδική Λίμνη Δόξα (Φενεός)

Εντυπωσιακή, πανέμορφη λίμνη, περιτριγυρισμένη από έλατα.

Ιερά Μονή Αγίου Γεωργίου Φενεού

Το κατανυκτικό εσωτερικό της μονής, η οποία κατά τους χρόνους της Επανάστασης του 1821, λειτούργησε ως Αρχηγείο της Φιλικής Εταιρείας, με επικεφαλή τον Θ. Κολοκοτρώνη όπου έγιναν πολλές συνεδριάσεις οπλαρχηγών από την Κορινθία και την Αρκαδία.

Ανεβαίνοντας μια ξύλινη σκάλα, αντικρίζεις το Κρυφό Σχολειό, λειτούργησε κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Διατηρείται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση. Σαν να ζωντανεύει μπροστά σου ο πίνακας του Γύζη.

Γκούρα, με την υπέροχη γραφική πλατεία της

Καρυά, το πιο ορεινό χωριό του νομού Κορινθίας

Σημειώστε στο κινητό (ή στο χάρτη σας) τα χωριά, τις λίμνες, τις ταβέρνες, τις μονές, τα βουνά που θα περάσετε. Αφήστε χώρο για το απρόσμενο, αλλά μη χάσετε και όλα όσα προτείνονται στο post.

Μόλις φτάνεις στην κεντρική πλατεία του γραφικού χωριού των Άνω Τρικάλων Κορινθίας, τραβάει το βλέμμα σου το επιβλητικό πέτρινο κτήριο όπου στεγαζόταν το εμβληματικό ξενοδοχείο «Θεοξένια» (ή «Θεοφιλία»). Ταξιδέψαμε στην ορεινή Κορινθία πριν λίγες μέρες, αρχές του Ιανουαρίου, και κάναμε εξερεύνηση στα χωριά της.

Φτάνοντας στο χωριό, τράβηξε την προσοχή μου αυτό το κτήριο. Τριγυρίσαμε το περιβάλλοντα χώρο και μπήκαμε μέσα στο παρατημένο και εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο.

Το ξενοδοχείο υπήρξε ένα από τα πιο κοσμοπολίτικα της δεκαετίας του 1950, καθώς τα Τρίκαλα Κορινθίας υπήρξαν δημοφιλής παραθεριστικός προορισμός ακόμα και πριν τον Β’ Παγκόσμιο, όταν οι καλοκαιρινές διακοπές ήταν προνόμιο μόνο για τους πλούσιους. Εκείνα τα χρόνια οι πιο εύποροι προτιμούσαν να κάνουν διακοπές στα βουνά, για να απολαμβάνουν τη δροσιά τους και όχι στη θάλασσα.

Σε αυτό το ξενοδοχείο είχαν παραθερίσει βασιλιάδες, πολιτικοί και επιχειρηματίες. Χτίστηκε μεταξύ του 1932 – 1933 και λειτούργησε έως το 1980 έχοντας φιλοξενήσει κατά την διάρκεια της λειτουργίας του προσωπικότητες όπως ο Πρωθυπουργός Στρατάρχης Α. Παπάγος (1952), ο Βασιλιάς της Αιγύπτου Φαρούν (1938) και άλλους.

Κτίσμα τεσσάρων επιπέδων, με είκοσι επτά δωμάτια, κατασκευασμένο από πέτρα και οπλισμένο σκυρόδεμα και με ξύλινη στέγη με γαλλικά κεραμίδια. Οι εσωτερικές του σκάλες είναι μαρμάρινες και ξύλινες. Το κτίριο έχει υποστεί πολλές αλλοιώσεις που προέκυψαν από τις αλλεπάλληλες ζημιές και μετασκευές που υπέστη κατά καιρούς, αλλά διατηρεί ακόμα τις μεσοπολεμικές αναφορές της αρχιτεκτονικής του και το ιστορικό ενδιαφέρον του.

Το άλλοτε πολυτελέστατο κατάλυμα με τη συχνή επίσκεψη από την παγκόσμια ελίτ της εποχής στέκεται σήμερα, μαρτυρώντας το ένδοξο παρελθόν του ως ένα κτίριο-φάντασμα. Ένα από τα πιο επιβλητικά ξενοδοχεία γενικά της ορεινής Ελλάδας, όχι μόνο της Κορινθίας, είναι παρατημένο στην ερείπωση και ισοπέδωση. Η αίσθηση της απόλυτης εγκατάλειψης είναι παρούσα σε κάθε βήμα.

Οι παρακάτω φωτογραφίες από το εσωτερικό του, όπως είναι σήμερα, μιλάνε καλύτερα…

Αν σου άρεσε αυτή η δημοσίευση, ίσως τότε σε ενδιαφέρει να διαβάσεις και αυτό το άρθρο με εξερεύνηση στο εγκαταλελειμμένο, σαν στοιχειωμένο “Ξενία” Ναυπλίου.

Η περιοχή αναβαθμίζεται με αυτή την κίνηση του Ιδρύματος Ωνάση. Ένα παλιό  εργοστάσιο πλαστικών, ένας βιομηχανικός χώρος μεταμορφώθηκε σε έναν πολιτιστικό κόμβο, εκτεινόμενο σε 3.760 τετραγωνικά μέτρα, για να στεγάσει τα όνειρα καλλιτεχνών, όπου θα μπορούν να κάνουν πρόβες, να παρουσιάζουν τα έργα τους και να ρισκάρουν.

Όπως είπε στην αρχή της συζήτησης η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, καλλιτεχνική διευθύντρια του Ιδρύματος Ωνάση, «αυτός είναι ένας χώρος που αποκαλούμε εργοστάσιο περιπετειών, εργοστάσιο ονείρων, εργοστάσιο ιδεών. Καθώς είναι αλήθεια αν είσαι καλλιτέχνης και κάποιος σου δώσει χρόνο, χώρο και χρήματα και σου πει να κάνεις οτιδήποτε θέλεις, αυτό είναι όνειρο».

Η έκθεση είναι στημένη χωρίς λεζάντες στις φωτογραφίες. Κάτι που σε παραξενεύει καθώς τις αντικρίζεις και τις παρατηρείς. Ο Teller είπε ότι συνειδητά επέλεξε να μη βάλει επεξηγήσεις στις φωτογραφίες, ώστε να αφήσει ελεύθερο και ανοικτό κάθε επισκέπτη στην ερμηνεία και ανάγνωση τους. Έτσι καλείσαι να σταθείς και να φτιάξεις την δική σου ιστορία πίσω από φωτογραφίες. Έπειτα στη συζήτηση, καθώς τον άκουγα να μιλά για τη ζωή, τα βιώματα, τις εμπειρίες του, συντέλεσε στο να δω αλλιώς τόσο τον ίδιο, όσο και την έκθεση.  Ένας καλλιτέχνης ανατρεπτικός, ένας άνθρωπος δημιουργικός, απλός, προσιτός, ευάλωτος.

Ο Teller έχει «αιχμαλωτίσει» με το φακό του μερικές από τις πιο διάσημες προσωπικότητες του κόσμου. Καθηλωτικά έργα με θρυλικές φυσιογνωμίες από τον Iggy Pop έως τον Alexander Skarsgård, από την Kate Moss έως τη Charlotte Rampling, από τη φωτογράφιση του Πάπα Φραγκίσκου σε γυναικεία φυλακή κατά την Μπιενάλε της Βενετίας του 2024 έως τη φωτογράφιση του Άουσβιτς με αφορμή την 80ή επέτειο από την απελευθέρωσή του.

Γεμάτος ειλικρίνεια είπε ότι έχει κουραστεί και βαρεθεί από τις διασημότητες και αισθάνεται εξαιρετικά ενθουσιασμένος με το να φωτογραφίζει ζώα, τον εαυτό του, τη μητέρα του – η οποία τον έχει επηρεάσει και στηρίξει πολύ στη ζωή του.  Τόνισε την αγάπη για τη μητέρα του, πόσο τον βοήθησε όταν δεν είχε χρήματα και τον ενδυνάμωσε και τον ενθάρρυνε να ασχοληθεί με τη φωτογραφία, σε αντίθεση με τον πατέρα του.

Η σχέση με τον πατέρα του ήταν δύσκολη. Τον αμφισβήτησε, τον πλήγωσε, αυτοκτόνησε όταν ο Teller ήταν αρκετά νέος. Σε αντίθεση με το θηλυκό πρότυπο στη ζωή του, τη μητέρα του. «Είχα πάντα θυμό προς τον πατέρα μου και τη σιωπή του. Δεν θέλω να καταστρέψω τη ζωή μου. Έχω μία ζωή και πρέπει να τη ζήσω θετικά».

Η μητέρα του ήτανε μία σημαντική παρουσία στη ζωή του, όπως είναι η σύζυγος του και η κόρη του. Το θηλυκό στοιχείο πάντα τον ενέπνεε κάτι που φαίνεται να κυριαρχεί και από τις φωτογραφίες του. Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες οι φωτογραφίες στις εκκλησίες, όπως στο Βατικανό. Η γυναίκα, το φως όπως εισέρχεται, η αρχιτεκτονική, ο πλούτος, η δύναμη.

Οι φωτογραφίες του, είπε, «δεν θέλει να προκαλέσουν σοκ, αλλά έκπληξη», καθώς «η ζωή είναι αστεία, τραγική και γεμάτη ομορφιά και θέλω να τα δείχνω όλα μαζί». Η ζωή είναι ένα αστείο και θα πρέπει να τη ζούμε έτσι. «Δε μπορείς να είσαι αστείος, αν δεν έχεις υπάρξει σοβαρός. Πρέπει να παίρνουμε πολύ σοβαρά το χιούμορ».

Στην ερώτηση της Aφροδίτης Παναγιωτάκου αν χρησιμοποιεί ακόμα το Google ή μόνο το Chatpt, απάντησε ότι ακόμα γκουγκλάρει. Ρωτήθηκε για τη σχέση του με τα social media, στην παρατήρηση ότι δεν έχει ανεβάσει ούτε μία selfie στο προσωπικό του λογαριασμό στο instagram, απάντησε ότι αυτό το κάνει για δύο λόγους.

Πρώτον γιατί θεωρεί ότι «τα social είναι ένα εργαλείο για να προβάλλει κάποιος στη δουλειά του» και ότι είναι «πολύ επικίνδυνο το να χρησιμοποιεί κάποιος τα social για να ανεβάζει προσωπικές στιγμές και προσωπικές φωτογραφίες του». Δεύτερον είναι «απίστευτα ενδιαφέρον το τι εκθέτεις στα social media» και τόνισε να «μην κάνεις ό,τι κάνουν όλοι οι άλλοι σε αυτά. Τα social media είναι εφιάλτης. Πηγαίνετε και αναζητήστε το βιβλίο».

Κλείνω με τα λόγια του στο τέλος: «Έχεις μόνο μία ζωή, πάρε ρίσκα, μη κοιτάς για το ασφαλές μέρος. Ρίσκαρε, προσπάθησε, δημιούργησέ κάτι. Ο χρόνος που περνάς στα social, αφιέρωσε το σε κάτι αρκετά πιο δημιουργικό, προώθησε εκεί αυτό που εσύ έχεις δημιουργήσει».

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΕΚΘΕΣΗΣ

Juergen Teller
you are invited

Onassis Ready (Στρατή Τσίρκα 2, Άγιος Ιωάννης Ρέντης, Αθήνα)
19 Οκτωβρίου – 30 Δεκεμβρίου 2025
Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή 18:00-23:00

Εισιτήρια
Κανονικό εισιτήριο: 10 €
Μειωμένο εισιτήριο, Φίλος Στέγης & Παρέα 5-9 άτομα: 8 €
Ανεργία: 7 €
ΑμεΑ, Συνοδός ΑμεΑ: 5 €
Ομαδικές κρατήσεις στο groupsales@onassis.org

Πρόσβαση στο Onassis Ready με τα μέσα μαζικής μεταφοράς:
Με λεωφορείο: Γραμμή 838 | Στάσεις: 2η Αγίας Άννης (300 μ.), Σχολείο 3η Αγίας Άννης (280 μ.)
Με τρόλεϊ: Γραμμή 21 | Στάση: Παπαδοπούλου (1,3 χλμ.)
Με μετρό: Γραμμή 3 | Σταθμός: Ελαιώνας (2,4 χλμ.)

Εν πλω

Στο καράβι για την Τήνο. Κοιτάζω τη θάλασσα από το παράθυρο του πλοίου. Τα κύματα τρέχουν όπως και οι σκέψεις μου. Προσπαθώ να τις αφήσω στην άκρη, να τις “διακόψω”, να κάνει διακοπές το μυαλό από έγνοιες. Αναλογίζομαι τους παλιούς περιηγητές. Έχω διαβάσει πολλά βιβλία με καταγραφές από τα ταξίδια τους. Αναρωτιέμαι πώς θα διέσχιζαν εκείνοι το Αιγαίο. Δίχως ίντερνετ και υπερπληροφόρηση, χωρίς γρήγορα καράβια, σ’ έναν αλλιώτικο κόσμο. Τότε η αίσθηση του ταξιδιού ήταν τελείως διαφορετική. “Αναγκασμένοι” να ταξιδεύουν πιο αργά, ανακάλυπταν πρώτοι τα νησιά, έβλεπαν το φως του Αιγαίου πιο λαμπερό και την πιο αγνή, αυθεντική μορφή των Κυκλάδων. Αυτή που πια χάνεται. Την απλότητα στον υπέρτατο βαθμό της. Αφήνονταν στο χρόνο, κατέγραφαν, εξερευνούσαν, άκουγαν τον τόπο και τη βουή του. Είναι μεθυστικό αυτό το είδος περιπλάνησης και μόνο που το φέρνω στο νου μου. Αυτό που κάποιοι αναζητούμε ν’ αισθανθούμε, όσο γίνεται στη σημερινή πραγματικότητα, έστω σε μια γωνιά, σε μια ματιά, σε κάτι ακόμα ανέγγιχτο. 

Τήνος

Οι Κυκλάδες στα μάτια μου είναι μαγικές. Όποτε φτάνω σε αυτές, ακόμα κουβαλώντας την κούραση ενός χειμώνα, ταιριάζουν με την αύρα μου. 

Φτάνοντας στο νησί της Τήνου, τη ματιά σου αρπάζει ο Ναός της Παναγίας. Η Τήνος υπήρξε για πολλά χρόνια ένα παρεξηγημένο νησί, καθώς οι περισσότεροι την είχανε συνδυάσει με μια επίσκεψη για θρησκευτικούς λόγους, ένα ημερήσιο πέρασμα για ένα τάμα. Είναι φυσικά και αυτό, αλλά όμως δεν είναι μόνο αυτό. Η Τήνος έχει πολλά πρόσωπα, τα οποία θα τα ανακαλύψετε αν θα την γυρίσετε. Είναι νησί της τέχνης, της γαστρονομίας, των πανηγυριών, της παράδοσης, των πανέμορφων χωριών της.

Ενδοχώρα Τήνου

Η γοητεία της Τήνου κρύβεται στα χωριά της και απαριθμεί σχεδόν 62. Να επισκεφτείς την ενδοχώρα της, αν αγαπάς τις εξερευνήσεις. Είναι τόσα όσα αξίζει να δεις που το πιθανότερο είναι ότι θα επιστρέψεις στο νησί, μένοντας σ’ ένα φαύλο κύκλο που θα σε τραβά κοντά του. 

Πύργος Τήνου

Το κεφαλοχώρι της Τήνου και ένα από τα ομορφότερα χωριά των Κυκλάδων. Το χωριό των καλλιτεχνών, του μαρμάρου, της αρχιτεκτονικής, της τέχνης, των μουσείων. Δεν είναι τυχαίο ότι εδώ έχουν γεννηθεί μερικοί από τους πιο σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες. 

Στον Πύργο θα βρεις και το Μουσείο Τηνείων Καλλιτεχνών, το παράρτημα της σχολής Καλών Τεχνών και το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Πειραιώς. Αν έχεις χρόνο και διάθεση, αξίζουν την επίσκεψη σου. 

Δανείζομαι το στυλό του, καθώς έχω ξεχάσει να πάρω το δικό μου και θέλω να γράψω στο σημειωματάριο μου – ναι ακόμη γράφω με το χέρι, όχι μόνο στο κινητό και πάντα έχω μαζί το journal μου. Ένας φίλος από την παρέα με ρωτά «τι γράφω πάλι» και επιμένει κυρίως «για ποιο λόγο γράφω συνέχεια». Η ίδια ερώτηση θα μου γίνει και όταν φωτογραφίζω όσα τραβούν τη ματιά μου. Η αυθόρμητη απάντηση ήταν «επειδή δε μπορώ να κάνω αλλιώς». 

Βώλαξ

Βώλαξ· το θρυλικό χωριό της Τήνου, με τους τοίχους του γεμάτους με ποίηση του Καβάφη, του Σεφέρη, του Ρίτσου κ.α. 

Είχα επισκεφτεί το χωριό και το 2018, όπου είχα αφιερώσει ανάρτηση. 

Μπορείς να τη διαβάσεις πατώντας εδώ. 

Το πιο εντυπωσιακό όμως σε αυτό το χωριό με τους περίπου 40 μόνιμους κατοίκους, είναι ότι περιτριγυρίζεται από πολλές τεράστιες πέτρες, εντυπωσιακούς μεγάλους σφαιρικούς γρανιτένιους βράχους πιθανόν ηφαιστειογενούς προέλευσης. Γεωλόγοι το επισκέπτονται να ερευνήσουν το έδαφος του.  

Επίσης εδώ ακόμη επιβιώνει η σπάνια τέχνη της καλαθοπλεκτικής. Μπράβο -μαζί με ένα ευχαριστώ- στους λίγους μόνιμους κατοίκους αυτών των χωριών, που επιμένουν να ζουν σε δύσκολες συνθήκες και να κρατάνε όμορφο το τόπο, να δημιουργούν, να αντιστέκονται. 

Υστέρνια

Τα χωριά του Αιγαίου, η καρδιά της Ελλάδας.

Αρνάδος 

Επίσκεψη σε έκθεση φωτογραφίας σ’ ένα μεσαιωνικό κελάρι (οινοποιείο Ballis)

 

Το “Παναϊδάκι”, είναι ένα μικρό ιδιωτικό εκκλησάκι (δίπλα από το οινοποιείο Ballis) όπου σύμφωνα με την παράδοση στεγαζόταν κρυφό σχολειό κατά την Τουρκοκρατία.  Η αίσθηση της μυσταγωγίας είναι δυνατή. Στον Αρνάδο λειτουργούσε σχολείο από το 1829 που εφάρμοζε την αλληλοδιδακτική μέθοδο (μεγαλύτεροι μαθητές βοηθούσαν τον δάσκαλο στην καθοδήγηση των μικρότερων) διατηρήθηκε άτυπα μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του ΄40.

Φαλατάδος

Τα χωριά της Τήνου μοιάζουν ατελείωτα, όπως η ομορφιά τους. Ανεμοδαρμένα κυκλαδίτικα χωριά, λευκά στολίδια, σαν σκαρφαλωμένα πάνω στις πλαγιές. Εξερεύνηση, περπάτημα. Πύργος. Βόλαξ. Υστέρνια. Φαλατάδος. Καρδιανή. Αγάπη. Δυο Χωριά. Πλατείες με πλατάνια, κρήνες, μεσαιωνικές στοές. Λούζα. Φωτάκια. Ανάσα Αιγαίου. Σοκάκια. Μύλοι. Περιστερώνες. Μάρμαρο.

Εξωμβούργο. Ιερά Καρδιά. Ουρσουλίνες. Τάματα. Μυσταγωγικο τοπίο. Άνεμος. Λευκό και γαλάζιο μέσα στο άγονο. Γρανιτένιοι βράχοι. Μουσεία, εκθέσεις. Χαλεπάς, Λύτρας, Γύζης, Φιλιππότης. Επίσκεψη στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού:  Γιαννούλης Χαλεπάς: Γλυπτικής μέγιστον μάθημα.  Αποκρυπτογράφηση συμβόλων. Παράδοση. Το «χειροποίητο νησί».

Αντίλαλος

Ο Αντίλαλος, το πιο όμορφο βιβλιοκαφέ των Κυκλάδων. 

Θα το συναντήσετε στην χώρα του νησιού.

Δε θα μπορούσα να μην αναφερθώ στο αγαπημένο μου στέκι στο νησί. 

Όσες φορές βρεθώ στην Τήνο θα καθίσω για ένα καφέ ή ποτό. 

Λειτουργεί και ως γκαλερί φιλοξενώντας εκθέσεις.

Με εξαιρετικές επιλογές βιβλίων -θα βρεις εξαντλημένα σε χαμηλές τιμές- ωραία μουσική, ευγενικούς ανθρώπους, τοπικά προϊόντα προσεκτικά επιλεγμένα και βρίσκεται στο πιο ωραίο σημείο της Χώρας. Είναι ωραίο να ξέρεις ότι υπάρχει ένα τέτοιο μαγαζί να σε περιμένει εκεί.

 

Ανάγνωση Τήνου: Τα «Νησιά» του Ζαν Γκρενιέ

Φεύγοντας από το νησί, μια φράση, σαν εσωτερικός μονόλογος, αντηχούσε στα αυτιά μου: «Μην πάψεις ποτέ να θαυμάζεις τα έργα των ανθρώπων.» Δημιουργίες μέσα στην πέτρα, στο μάρμαρο, από αφορμή την πίστη σε έναν θεό, την αγάπη σε ένα ζώο, τον πόθο για κάτι που θα σε κάνει να αντιστέκεσαι, να βρίσκεις νόημα και για να δεις τι θα νικήσει τελικά στις τόσες αντιθέσεις. Να στραφείς στο φως. Οι Κυκλάδες είναι πάντα ένα ταξίδι στο φως. 

Είμαστε καθρέπτες. || Σ’ έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία, που η ψηφιακή τεχνολογία και το ΑΙ έρχεται σαν αστραπή να γεμίσει τις ζωές με περισσότερες οθόνες, περιπλοκότητα, ρομπότ, τεχνητή νοημοσύνη και με λιγότερα αγγίγματα, επιλέγω να επιμένω να στρέφω την προσοχή σε εκείνα που εμπνέουν συναισθηματική νοημοσύνη, αναζητώντας στιγμές στη φύση και στο μεγαλείο της απλότητας της, στους φίλους, στη σιωπή, στην αγάπη, σε οτιδήποτε με πλησιάζει με γνησιότητα και προκαλεί θαυμασμό -τι όμορφο να θαυμάζεις- στην απλότητα που κρύβει απύθμενο μεγαλείο, στην ομορφιά, στο μοίρασμα, στην πνευματικότητα, στην αυθεντικότητα, στη ζεστασιά, στο άνοιγμα, στο βλέμμα ενός ζώου, σ’ ένα βιβλίο, στην ποίηση, σε μια παράσταση, στη μουσική, σε γωνιές της πόλης, στην τέχνη, στη δημιουργία, σε ό,τι ακόμη αντιστέκεται και θυμίζει κάτι αληθινό, κάτι ανθρώπινο, κάτι βγαλμένο μέσα από τη ψυχή. 

Χαζεύω το τοπίο καθώς αλλάζει, εναλλάσσεται, μεταμορφώνεται, αναδιαμορφώνεται μπροστά μου. Ίδιο τοπίο, άλλα σύννεφα, άλλο φως, άλλη στιγμή.  Οι αντικατοπτρισμοί στη φύση και στην καθημερινότητα μας. Είμαστε τέλειοι καθρέπτες των άλλων και των καταστάσεων που μας περιτριγυρίζουν και εμείς οι δικοί τους. Όλα αλλάζουν αν έχεις την πρόθεση, την επιμονή, την εμπειρία, την ματιά να κοιτάξεις από άλλη οπτική γωνία.  Επέλεξε εκείνη που αξίζει να εστιάζεις. Επέλεξε εκείνα που αξίζει να κοιτάξεις.

Είναι αυτή η παραδοξότητα. Μόλις συνειδητοποιήσεις την προσωρινότητα της ζωής, μόλις βιώσεις μια απώλεια, τότε ξεκινάς πραγματικά ν’ απολαμβάνεις και την πιο μικρή ομορφιά, τότε αρχίζεις να βλέπεις με άλλα μάτια τους ανθρώπους, την ίδια τη ζωή και ν’ αφήνεσαι στην παραμικρή της χάρη. Γίνεσαι σαν τη μέλισσα που αδιαφορεί για τις ακαθαρσίες, δεν έχεις χρόνο για αυτές και στρέφεται στην αναζήτηση των καλών ουσιών, αναζητάς και εσύ αυτό το νέκταρ.

Αν το καλοσκεφτείς, ένα πέρασμα κάνουμε από τις ζωές μας, θα ήταν ιδανικό να επιλέξουμε να έχουμε ένα στενό κύκλο από καλοπροαίρετους, ωραίους ανθρώπους. 

Ό,τι αναζητάς έξω, αυτό κουβαλάς και μέσα σου.

[εσωτερικά]

Όλα στο σύμπαν είναι ένα μυστήριο. Το ίδιο το σύμπαν αποτελεί ένα μυστήριο. Η ανθρώπινη ζωή, η θάλασσα, η γη, ο ουρανός, τα αστέρια, το χώμα, τα λουλούδια, το νερό, η ανάσα, η ψυχή και το σώμα. Όλα είναι ένα. Έχεις αισθανθεί κάποια στιγμή να ευθυγραμμίζεσαι μαζί τους; Όποτε είμαι στη φύση, νιώθω να έρχομαι σε επαφή με το “κέντρο” μου.

Τι είναι αληθινά ελκυστικό;

 Παρακάτω σας παρουσιάζω στοιχεία και στιγμιότυπα της έκθεσης της Nelly’s

 Δελφοί, 1930, Nelly’s

Εμποροπανήγυρη. Υπάτη, γύρω στο 1930

 Έλλη Σεραϊδάρη-Σουγιουλτζόγλου (Nelly’s) 

Η ρωσίδα χορεύτρια Elizaveta Lila Nikolska στον Παρθενώνα. 

Αθήνα, Νοέμβριος 1930, Nelly’s

Κίνηση που προκάλεσε αντιδράσεις…

Φωτογραφίες που έχουν μείνει στην ιστορία.

 Σαντορίνη, 1928-34. Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη (Nelly’s).

© Μουσείο Μπενάκη/Φωτογραφικά Αρχεία

 

Εύζωνες χορεύουν, Αθήνα, 1937/38. 

Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη (Nelly’s). 

© Μουσείο Μπενάκη/Φωτογραφικά Αρχεία

Το δίπλωμα της, Δεκέμβριος 1923

Το φωτογραφείο της στην Αθήνα, στην Ερμού

Να συναντιόμαστε…

να γεμίζει η ψυχή μας τοπία, εικόνες, ομορφιά…

να συνειδητοποιούμε τις ρίζες

την αξία της δημιουργίας…

Να κρατάμε δυνατά μέσα μας…

…εκείνα που αξίζουν και τόσο πληγώνουμε.

Να ενδυναμώνουμε την αγάπη μας για την τέχνη της φωτογραφίας…

 

Σήμερα δε μπορούμε να διανοηθούμε πόση γνώση χρειαζόταν στην εποχή της Nelly’s για να δημιουργηθούν αυτές οι φανταστικές εικόνες.

Αντικείμενα από το σκοτεινό θάλαμο που διατηρούσε στην Ν. Υόρκη

Βιτρίνα από το φωτογραφείο της στην Ν. Υόρκη

Προβολή της Ελλάδας σ’ όλο τον κόσμο.

Από τις 23 Φεβρουαρίου έως τις 23 Ιουλίου το Μουσείο Μπενάκη τιμά τη Nelly’s, μια φωτογράφο που άσκησε τη δική της επιρροή στην ιστορία της φωτογραφίας.  

 

Βρεθήκαμε χτες το απόγευμα (4/3/2023) στο Μουσείο Μπενάκη και η έκθεση στάθηκε αφορμή να ταξιδέψει το μυαλό στο χρόνο, στις εποχές, στην ιστορία, στις ζωές ανθρώπων και της χώρας.

 

Όταν σε περικυκλώνει το σκοτάδι,

 στρέψου στο φως.

 

Μια σύντομη αναφορά στη ζωή της σπουδαίας, της πιο σημαντικής Ελληνίδας φωτογράφου, της Nelly’s:

Η σπουδαία Ελληνίδα φωτογράφος Έλλη Σουγιουλτζόγλου-Σεραϊδάρη (23 Νοεμβρίου 1899 – 17 Αυγούστου 1998), γνωστή με το ψευδώνυμο Nelly’s, γεννήθηκε στις 23 Νοεμβρίου 1899 στο Αϊδίνι της Μικράς Ασίας.

Εγκαταστάθηκε με την οικογένειά της στην Αθήνα το 1924 και έπειτα μετέβη στη Δρέσδη  με τον αδελφό της για να σπουδάσει ζωγραφική, αλλά εν τέλει ασχολήθηκε με τη φωτογραφία. Επέστρεψε στην Αθήνα και άνοιξε το πρώτο της εργαστήριο στην οδό Ερμού.

Με τον φακό της απαθανάτισε πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία, πορτραίτα διάσημων ανθρώπων της εποχής αλλά και απλών αγροτών της υπαίθρου, φωτογραφίες με ιδιαίτερη ιστορική σημασία μιας και σε αυτές αποτύπωσε τη ζωή στην Ελλάδα του Μεσοπολέμου. Ανάμεσα σε άλλα έργα της ξεχωρίζουν η γυμνή φωτογράφιση της Μόνα Πάεβα (Mona Paeva), πρώτης μπαλαρίνας της Opera Comique στην Ακρόπολη καθώς και οι φωτογραφίες που τράβηξε από τις Δελφικές Εορτές του 1927 και του 1930. Έζησε για αρκετά χρόνια στην Αμερική από όπου επέστρεψε μόνιμα στην Ελλάδα το 1966.

Κεντρική θέση στο έργο της έχει η ιδιαίτερη χρήση του φωτός και η ανθρωποκεντρική προσέγγιση. Το 1989 δημοσίευσε την αυτοβιογραφία της. Δώρισε το μεγαλύτερο κομμάτι του έργου της στο Μουσείο Μπενάκη. Έχει τιμηθεί με το παράσημο του Ταξιάρχη του Φοίνικα, με βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών, ενώ εξέδωσε πολλά λευκώματα με φωτογραφίες της και παρουσίασε τα έργο της σε πολλές εκθέσεις. Η Έλλη Σουγιουλτζόγλου – Σεραϊδάρη πέθανε στη Νέα Σμύρνη Αττικής, στις 17 Αυγούστου του 1998.

—

Η έκθεση πραγματοποιείται στο κτίριο της οδού Πειραιώς 138, σε επιμέλεια της Αλίκης Τσίργιαλου και σε σχεδιασμό της Ναταλίας Μπούρα.

23/02 έως τις 23/07/2023

Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138 & Ανδρονίκου, 118 54 Αθήνα

Εισητήρια 9 €, 12 €