Κωνσταντινούπολη. Πόλη Ρωμαϊκή, Βυζαντινή, Οθωμανική. Η Πόλη των δύο θαλασσών και των δύο ηπείρων. Ο σύνδεσμος του Εύξεινου Πόντου μέσω του Βοσπόρου με τη Θάλασσα του Μαρμαρά και της Ευρώπης με την Ασία. Το πέρασμα από τη Δύση στην Ανατολή. Ένα μοναδικό σταυροδρόμι πολιτισμών. Για τους Τούρκους είναι Ιstanbul, για εμάς τους Έλληνες Κωνσταντινούπολη. Τόπος παραμυθένιος, ατμοσφαιρικός, μυστηριώδης. Η γη των προγόνων μας. Τυλιγμένη με μύθους, ιστορία, αρώματα, ακούσματα, γεύσεις.

Στην Κωνσταντινούπολη έφτασα για πρώτη φορά κάπως “μαγκωμένη”.  Ανέβαλλα την επίσκεψη κυρίως ίσως λόγω της αίσθησης του οδοιπορικού στην κατεχόμενη Λευκωσία της Κύπρου (την έχουμε μοιραστεί), αλλά και εξαιτίας του ότι η Κωνσταντινούπολη ήταν ήδη μέσα μου με ποικίλες εικόνες, αφηγήσεις και συναισθηματικά φορτία. Είναι μια πόλη που αγγίζει βαθιά, καθώς συνδέεται με μια συλλογική απώλεια. Μέχρι τη στιγμή που ήταν επιτακτική ανάγκη να την περπατήσω.

Φτάσαμε στην Πόλη οδικώς. Καθώς τα τοπία και οι εικόνες εναλλάσσονταν, παρατηρούσα από το παράθυρο τις μεγάλες αντιθέσεις και τις βαθιές επιρροές. Πολλές συγκρίσεις. Διασχίζοντας την βόρεια Ελλάδα, περνώντας τα σύνορα, μπαίνοντας στην Τουρκία, το τοπίο άλλαζε. Πολλά τζαμιά με αιχμηρούς μιναρέδες, παντού τεράστιες κόκκινες εθνικές σημαίες της Τουρκίας, μεγάλες αφίσες με τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, από τη μια πλευρά παράγκες και από την άλλη στη σειρά συγκροτήματα με πανομοιότυπα σπίτια, ουρανοξύστες, σύγχρονες μοντέρνες πολυκατοικίες δίπλα σε παλιά ετοιμόρροπα κτήρια.

Φτάσαμε σε μια συννεφιασμένη Κωνσταντινούπολη. Κοίταζα αχόρταγα τις εικόνες. Ήμουν ανυπόμονη και υποψιασμένη. Μόλις περπατήσεις την Κωνσταντινούπολη, αμέσως η αύρα της σε περικλείει. Αισθάνεσαι την ιδιαιτερότητα της. Είναι ανεξάντλητη, σε γεμίζει εικόνες και κατακλύζει τις αισθήσεις σου.

Μείναμε στην Πλατεία Ταξίμ, αποδείχτηκε πολύ βολικό σημείο καθώς είναι δίπλα στην οδό Ιστικλάλ, γνωστή ως Μεγάλη Οδός του Πέραν, με ό,τι χρειαστείς και εύκολη πρόσβαση στα μέσα.

Η Κωνσταντινούπολη έχει τα πάντα σε υπερβολική ποσότητα. Τεράστια με σχεδόν 20 εκατομμύρια κατοίκους -κανείς δε γνωρίζει τον ακριβή αριθμό αν συμπεριλάβουμε τους μη καταγεγραμμένους κατοίκους και τον προσωρινό πληθυσμό της. Μια μαγική, ιστορική, αεικίνητη πόλη, ένας τόπος με αφθονία.

Στο ταξίδι επέλεξα να πάρω το βιβλίο “Ίστανμπουλ” του Ορχάν Παμούκ. Αποδείχτηκε εξαιρετική επιλογή. Ο Παμούκ περιγράφει μια πόλη αντιθέσεων, που παλεύει ανάμεσα στο παλιό και το νέο, τη δύση και την ανατολή, με έντονη την αίσθηση της πάλης ανάμεσα στην παρακμή και την ομορφιά. Πρόκειται για ένα βιβλίο-ύμνος στην Κωνσταντινούπολη, ιδωμένο μέσα από το προσωπικό πρίσμα του. Σε ένα τόσο μεγάλο roadtrip, είχα το χρόνο να νιώσω τον ρυθμό του Παμούκ χωρίς να με πιέζει κάτι και κατά ένα υπέροχο τρόπο η διαδρομή κούμπωσε με το βιβλίο.

Καθώς το τοπίο άλλαζε, εγώ διάβαζα για μια πόλη που είναι ακριβώς το πέρασμα μεταξύ κόσμων, ενώ την περίμενα σε λίγες ώρες να φανερωθεί μπροστά μου. Για μια Ελληνίδα που έχει μεγαλώσει με μια συγκεκριμένη αφήγηση για την Πόλη, αυτό το βιβλίο προσφέρει κάτι πολύτιμο: το πώς βλέπει την ίδια πόλη ένας Τούρκος που επίσης νιώθει ότι κάτι έχει χαθεί.

To «Μουσείο της Αθωότητας» του νομπελίστα συγγραφέα Ορχάν Παμούκ είναι ένα Μουσείο, μοναδικό στο είδος του. Αν αγαπάτε τη λογοτεχνία και αν έχετε διαβάσει (ή δει στο netflix) το «Μουσείο της Αθωότητας» του Ορχάν Παμούκ, τότε αξίζει να επισκεφτείτε και αυτό το μοναδικό Μουσείο που δημιούργησε ο ίδιος στην Πόλη. Στο μουσείο ζωντανεύει την ιστορία του βιβλίου μέσα από αντικείμενα που χρησιμοποίησαν, είδανε, φορούσαν, άκουσαν, κράτησαν, συγκέντρωσαν και ονειρεύτηκαν οι χαρακτήρες του.

Μια από τις πιο αγαπημένες στιγμές του ταξιδιού ήταν όταν διάβαζα το βιβλίο στο Kafe Ara –γνωστό ως καφέ του θρυλικού φωτογράφου Ara Güler-, αν βρεθείτε στην πόλη, συστήνω να το επιλέξετε. Βρίσκεται δίπλα στην οδό Istiklal, με καλό φαγητό, ωραίο καφέ και λογικές τιμές. Είναι διακοσμημένο με τις εμβληματικές, ασπρόμαυρες φωτογραφίες του της Κωνσταντινούπολης. Και μια γάτα μασκότ – σε περισσότερα σημεία, μαγαζιά, μέρη της Κωνσταντινούπολης θα δείτε γάτες.

Θα ακολουθήσουν ημέρες γεμάτες με πολλά απανωτά ερεθίσματα, που είναι δύσκολο να απαριθμήσω και χρειάστηκα χρόνο να αφομοιώσω μέσα μου.  Όσο έμεινα, γέμισα τις μέρες ασφυκτικά με βόλτες, επισκέψεις, αλλά και πάλι δεν πρόλαβα να δω όλα όσα ήθελα. Από την Κωνσταντινούπολη φεύγεις, γνωρίζοντας πως έχεις δει ελάχιστα από όσα έχει να χαρίσει. Για αυτό το λόγο θες να γυρίσεις ξανά κοντά της.

Κρουαζιέρα στον Βόσπορο

«Δεν μπορεί να είναι τόσο χάλια η ζωή, σκέφτομαι καμιά φορά. Ό,τι και να γίνει, ο άνθρωπος στο τέλος μπορεί να πάει να περπατήσει στον Βόσπορο.» (Ο. Παμούκ, “Ιστανμπούλ”)

Πρώτη στάση, φτάνοντας στην Πόλη ήταν να πάμε στον Βόσπορο. Η κρουαζιέρα στο Βόσπορο είναι μια εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε. Ξεκινήσαμε με περίεργο καιρό, ψιλόβροχο και μια απλωμένη μυστηριώδη ομίχλη. Καθώς κυλούσε το καράβι, μου έρχονταν στο μυαλό οι λέξεις που είχα διαβάσει μόλις πριν λίγο στο βιβλίο του Παμούκ για το “huzuk”, τη συλλογική μελαγχολία που πλανιέται στην Πόλη. Αυτή τη μελαγχολία τη είδα στην ύψιστη μορφή της, έντονα μπροστά μου.

Εδώ μπορείς να δεις εικόνες και στιγμιότυπα σε ένα βίντεο μου από την κρουαζιέρα στο βροχερό Βόσπορο. 

Istiklal Caddesi

Η Ίστικλαλ (IstiKlal), παλαιότερα γνωστή ως Grande Rue de Pera, είναι ένας από τους πιο πολυσύχναστους εμπορικούς δρόμους της Κωνσταντινούπολης, κάτι ανάλογο με την δική μας οδό Ερμού, αλλά στο πενταπλάσιο μέγεθος. Εδώ θα βρείτε πληθώρα μαγαζιών με ρούχα, γλυκά, εστιατόρια και ό,τι άλλο ίσως θελήσετε. Θα δείτε και το εμβληματικό κόκκινο τραμ (Nostaljik Tramvay), ένα από τα πιο διάσημα αξιοθέατα της Πόλης.

Η διαδρομή έχει διάρκεια περίπου 15 λεπτά, ξεκινά από την πλατεία Ταξίμ και καταλήγει κοντά στην περιοχή του Γαλατά. Το τραμ ταξιδεύει κατά μήκος του πεζόδρομου της λεωφόρου Istiklal (Μεγάλη Οδός του Πέραν).

Σε αυτό το δρόμο πάντα άκμαζε το εμπόριο. Μυρωδιές, χρώματα, γεύσεις, σιροπιαστά, παγωτατζήδες, ρούχα, πολύχρωμες πασμίνες, πανέμορφα μαντήλια που έρχονται σε αντίθεση με τις μαντίλες που φοράνε οι μαυροφορεμένες Τουρκάλες.

Ένας κόσμος μυστηριακός με βαθιά ανατολίτικη παράδοση. Μια κοινωνία βαθιά θεοκρατούμενη, που πασχίζει έντονα να αποκτήσει ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Δεν γίνεται να πας στην Κωνσταντινούπολη και να μη δοκιμάζεις καθημερινά τα γλυκά της. Σε συναντούν παντού στους δρόμους της στις θελκτικές βιτρίνες των ζαχαροπλαστείων της.

Οι επιλογές είναι ανεξάντλητες και λαχταριστές. Μπακλαβάς, κιουνεφέ (με λιωμένο τυρί και κανταΐφι), εκμέκ με καϊμάκι, τραγανά σιροπιαστά, san sebastian cheesecake.

Oι πλανόδιοι πωλητές είναι ένα μεγάλο κομμάτι της παράδοσης της Κωνσταντινούπολης. Ό,τι κι να πάρεις από street food είναι πεντανόμιστο και σε χαμηλή τιμή. Κουλούρια, κεμπάπ, doner, καλαμπόκια, κάστανα, kumpir (ψητή πατάτα που την γεμίζεις με τα υλικά της αρεσκείας σου), όλα πεντανόστιμα.

Tο Simit, το κουλούρι, καθημερινό πρωινό γεύμα των Τούρκων, από τα πιο νόστιμα αλλά και πάμφθηνα!

Μέχρι ο Τούρκος πωλητής σου δώσει το πολυπόθητο παγωτό, θα το παλέψεις. Φημίζονται για τα κόλπα και τα παιχνίδια μέχρι να αφήσουν το παγωτό από το χέρι τους στους πελάτες. Θα ξεκαρδιστείτε πάντως είναι το βέβαιο.

Εδώ βρίσκεται και η Πλατεία Ταξίμ, η οποία φτάνει μέχρι το Γαλατά. Αυτή την περατζάδα αξίζει να την κάνεις συνέχεια, θα σε γεμίσει εικόνες και ερεθίσματα.

Καπαλί Τσαρσί – Μεγάλο Παζάρι

Το Καπλί Τσαρσί, το περίφημο Μεγάλο Παζάρι της Κωνσταντινούπολης, από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο. Με έκταση 30.700 μ² και 4.000 μαγαζιά. Από τα πιο πολυσύχναστα αξιοθέατα. Εδώ χτυπά η καρδιά της πόλης.

Και τίποτα να μην αγοράσεις – αξίζει και μόνο για το χάζι, το αλισβερίσι, την πανδαισία χρωμάτων και αρωμάτων. Ένα φοβερό παρατηρητήριο ανθρώπων, πραγμάτων, ερεθισμάτων, όλα συνέχεια σε μια αέναη κίνηση.

Να καθίσεις για ένα τσάι ή τούρκικο καφέ και να χαζεύεις κόσμο απ’ όλες τις εθνικότητες. Άλλωστε αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο με τσάντες, χαλιά, υφάσματα, ρούχα, δερμάτινα, μπαχαρικά, βότανα, είδη σπιτιού, με ό,τι πραγματικά μπορείς να φανταστείς. Είναι γνωστό πως πρέπει να κάνεις παζάρι και διαπραγμάτευση με τους πωλητές ώστε να πέσει η τιμή, όπως σε όλες βέβαια τις αγορές της Πόλης.

Αγία Σοφία

Αγία Σοφία, το σύμβολο της Ορθοδοξίας. Η Αγία Σοφία είναι βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των Ελλήνων. Το ξέρεις ήδη, αλλά το νιώθεις πραγματικά έντονα μόλις φτάνεις εκεί. Δεν είναι απλά ένας ακόμη ναός, είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα του κόσμου. Στέκει μπροστά μου λαβωμένο, πληγωμένο αλλά επιβλητικό ακόμη και σήμερα, μετά από τόσες κακομεταχειρίσεις. Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Ναού. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. 

Βυζαντινό Υδραγωγείο

Μετά από την επίσκεψη μας στην Αγία Σοφία, πήγαμε κατευθείαν στη Βασιλική Κινστέρνα. Εκπληκτικός χώρος στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης,  όπου ήθελα πολύ να δω στην Πόλη. Βρίσκεται στη σημερινή περιοχή Sultanahmet. Τo Βυζαντινό υδραγωγείο και η Αγία Σοφία είναι δυο από τα πιο εκθαμβωτικά σημεία της Κωνσταντινούπολης.

Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Βυζαντινού Υδραγωγείου της Κωνσταντινούπολης. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στη Βασιλική Κινστέρνα: το βυζαντινό υδραγωγείο της Κωνσταντινούπολης. 

Οικουμενικό Πατριαρχείο

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ανώτατο πνευματικό και διοικητικό κέντρο της Ορθοδοξίας, με έδρα το Φανάρι στην Κωνσταντινούπολη. Σε μια ήσυχη γωνιά της Πόλης, θυμίζει πως ό,τι κουβαλά ιστορία και ισχύ δε χρειάζεται να κάνει θόρυβο, συνεχίζει την πορεία του, παρ’ όλα όσα έχουν διαδραματιστεί.

Ο Πατριαρχικός Ναός του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην ιστορική συνοικία Φανάρι της Κωνσταντινούπολης και αποτελεί την έδρα του Πατριαρχείου από το 1601. Είναι ένα από τα αρχαιότερα κέντρα της χριστιανικής πατροπαράδοτης εκκλησίας.

Στις 10 Απριλίου 1821, λίγες ημέρες μετά το επίσημο ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, σε αυτήν την κλειστή σήμερα πύλη, Οθωμανοί στρατιώτες κρέμασαν τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, ο οποίος, παρά τις πιέσεις που δέχτηκε προκειμένου να φυγαδευτεί από την Κωνσταντινούπολη και να σωθεί, προτίμησε να αντιμετωπίσει τη μοίρα του.

Έκτοτε η κεντρική πύλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης παραμένει ερμητικά κλειστή ως ένδειξη ύψιστου πένθους, μετά τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ από τους Οθωμανούς ανήμερα του Πάσχα. Η πύλη αυτή δεν έχει ανοιχτεί ποτέ ξανά. Βρίσκεται στην κεντρική είσοδο του Πατριαρχικού Οίκου (βλέπω πάνω φωτογραφία). Αποτελεί διαχρονικό σύμβολο μαρτυρίου για τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Οι επισκέπτες εισέρχονται από διπλανή πύλη.

Παναγία των Βλαχερνών

Ίσως όχι τόσο προβεβλημένο σημείο, μα αν βρεθείτε στην Κωνσταντινούπολη αξίζει να επισκεφτείτε την Παναγία των Βλαχερνών κοντά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Δεν είναι αξιοθέατο αρχιτεκτονικής, καθώς έχει καταστραφεί ο αρχικός ναός, έχει όμως αξία για την ιστορία εκατοντάδων ετών που κουβαλά και για την απίστευτη ενέργεια του.

Εδώ ψάλθηκε για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος το 626 μ.Χ. Αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Παναγίας, την πολιούχο της Πόλης. Ακόμη και αν δεν είσαι ο πιο θρησκευόμενος άνθρωπος, σε κατακλύζει ένα απίστευτο συναίσθημα. Εδώ υπάρχει και η ελληνική καρκινική φράση “ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ”, που σημαίνει «καθάρισε και τις αμαρτίες σου, όχι μόνο το πρόσωπό σου». Από το σημείο αναβλύζει έως σήμερα αγίασμα και μπορεί να πάρει μαζί του ο κάθε επισκέπτης. Θεωρείται από τα πιο ιερά σημεία της Ορθοδοξίας.

Πριγκηπόννησα

Αξίζει να αφιερώσετε μια μέρα να πάτε στα Πριγκηπόννησα – το σύμπλεγμα νησιών στη Θάλασσα του Μαρμαρά, νότια της Κωνσταντινούπολης. Αποτελείται από 4 μεγάλα νησιά (Πρώτη, Αντιγόνη, Χάλκη, Πρίγκηπος) και 5 μικρότερα (Πίτα, Νέανδρος, Οξειά, Πλάτη, Αντιρόβυθος). Επισκέφτηκα την Πρίγκηπο και τη Χάλκη.

Πρίγκηπος, το μεγαλύτερο νησί των Πριγκηποννήσων

Büyükada, σημαίνει «μεγάλο νησί» στα τουρκικά. Η Πρίγκηπος είναι το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος των Πριγκηποννήσων. Είναι ένα πραγματικά πανέμορφο, αρχοντικό νησί. Εδώ νιώθεις σαν να είσαι στην Ευρώπη.

Με εντυπωσιακά ξενοδοχεία, μεγάλους ευρύχωρους δρόμους, μαγαζιά, ποδήλατα.

Περπατώντας στο λιμάνι του νησιού, είδα το παρακάτω παλιό βιβλιοπωλείο. Εννοείται ότι αμέσως μπήκα μέσα και έπιασα κουβέντα με τους ιδιοκτήτες και με την κόρη του βιβλιοπώλη που έτυχε να είναι εκείνη τη στιγμή στο μαγαζί. Μου είπε ότι μένει στη Νορβηγία και είχε έρθει να επισκεφτεί τους γονείς της. Μου μίλησε για τη γιαγιά της και το πόσο αγαπούσαν τη γνώση και της μετέδωσαν αυτό το πάθος. Συζητήσαμε για την αγάπη στη λογοτεχνία, την ιστορία του βιβλιοπωλείου.

Το Ksidas Kitabevi είναι το παλαιότερο βιβλιοπωλείο του νησιού, στεγασμένο εντός της ιστορικής προβλήτας της Büyükada. Ιδρύθηκε το 1917 και παραμένει ένα πραγματικό καταφύγιο για τους λάτρεις της λογοτεχνίας. Εκτός από παλιά βιβλία, θα βρείτε εκδόσεις για την ιστορία της Πόλης και αναμνηστικά. Πριν χαιρετήσω τους ιδιοκτήτες, τους είπα ότι δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα οι δυο λαοί, θα έπρεπε να ζούσαμε μονιασμένοι. Συμφώνησαν, δώσαμε τα χέρια, έφυγα συνειδητοποιώντας τελικά τι κακό κάνουν οι πολιτικοί δημιουργώντας έχθρα στους ανθρώπους.

Η Πρίγκηπος είναι ένα νησί που δε χορταίνεις να το περπατάς. Ο Μάρτιος ήταν ιδανικός καθώς δεν ήταν κατακλυσμένο με κόσμο, είχε μια μοναδική ατμόσφαιρα. Γλάροι πετάνε από πάνω σου, ένας μακρύς ορίζοντας που στο βάθος βλέπεις να αχνοφαίνεται την Κωνσταντινούπολη, φαρδιοί δρόμοι με ποδήλατα, χωρίς αμάξια, υπέροχα μαγαζιά.

Χάλκη και η περίφημη Θεολογική Σχολή

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ήταν πάντα στα sos θέματα στο μάθημα της ιστορίας και μυθική στη φαντασία μου. Καθώς έφτανα στο νησί, ήμουν γεμάτη περιέργεια για το πώς θα είναι αυτός ο τόπος και η θρυλική Σχολή του, η οποία υπήρξε η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, μέχρι το 1971, όταν το Τουρκικό κράτος αποφάσισε με νόμο να σταματήσει η λειτουργία της.

Θαύμασα το κτήριο, έμαθα περισσότερα για την ιστορία του, μπήκα στις αίθουσες. Τόπος ιερός. Η παράδοση βρυχάται στα χώματα αυτής της σεισμογενής γης. Η περιοχή αποτελεί το κύριο επίκεντρο σεισμικής ανησυχίας στην Τουρκία.

Στα δρομάκια του νησιού, δεν υπάρχουν αυτοκίνητα, έτσι απολαμβάνεις το περίπατο και την αρχιτεκτονική των σπιτιών.

«Αν ο κόσμος μας ήταν ένα ενιαίο κράτος τότε η Κωνσταντινούπολη θα έπρεπε να ήταν η πρωτεύουσα του.» (Ναπολέων)

Κωνσταντινούπολη⋅ η Νέα Υόρκη της Ανατολής με μια αύρα που σε ρουφάει. Κουβαλά ιστορία, ενώ κάνει διαρκή προσπάθεια να ενταχθεί στη Δύση. Η Κωνσταντινούπολη είναι ανεξάντλητη. Φεύγεις με τόσα πολλά ερεθίσματα και ξέρεις πως πρέπει να γυρίσεις ξανά σε αυτή. Είναι μια Πόλη που με μάγεψε και πιστεύω θα επισκεφτώ ξανά, πραγματικά η Πόλη των Πόλεων.

18 χρόνια να διατηρείς ένα blog, έχοντας ελάχιστο προσωπικό χρόνο, παράλληλα με χίλια άλλα πράγματα, απαιτεί μεράκι, υπομονή, επιμόρφωση και δημιουργικότητα. Και όσο περνούν τα χρόνια, γίνεται όλο και πιο δύσκολο. Απόδειξη ότι δεν είχα καθόλου χρόνο να γράψω κάτι στις 30.10 παρά μόνο σήμερα (30.10.2007). Ήθελα να ανεβάσω κάτι αληθινό, κι ας καθυστερούσε να ανέβει.

Από το 2007 μέχρι σήμερα, έχουν αλλάξει πολλά στη ζωή μου. Ζήσαμε μια χρεοκοπία, μια τεράστια οικονομική κρίση. Έπειτα, μια πανδημία με πολλαπλές επιπτώσεις — προσωπικές, οικονομικές.

Βίωσα οικογενειακά θέματα, προβλήματα υγείας δικών μου ανθρώπων, ξενύχτια στα νοσοκομεία και αγωνίες. Δυστυχώς, και απώλειες. Προδοσίες. Φυσικά και θετικά.

Μέσα σε όλα αυτά, συνειδητοποιώ ότι το blog ήταν πάντα σταθερή γωνιά στο διαδίκτυο, όπου η γραφή και τα κείμενά μου βοηθούσαν να κρατήσουν ζωντανή την αγάπη για τον πολιτισμό και τα ταξίδια. Ένα μέρος όπου, κάθε φορά που ξεκινούσα να γράψω, άφηνα τα δύσκολα στην άκρη και εστίαζα στο θετικό, ποιοτικό, στη γνώση — σε όσα έδιναν δύναμη κόντρα στη βία. Ποτέ δεν μπήκα σε διαμάχες, ούτε έκανα κάτι με σκοπό να προκαλέσω.

Σπάνια όλα αυτά τα χρόνια μίλησα ανοιχτά για όσα συνέβαιναν πίσω από τις λέξεις. Κι όμως, μπορεί να ήμουν στο νοσοκομείο δίπλα σε αγαπημένο μου άνθρωπο, ή να βίωνα εργασιακό μπούλινγκ, και την ίδια στιγμή να μοιραζόμουν εδώ ένα βιβλίο που διάβασα, μια παράσταση που είδα, μια έκθεση κλπ.

Δεν είναι εύκολο. Ούτε ισχυρίζομαι ότι αυτός είναι ο σωστός τρόπος. Υπάρχουν στιγμές που με πιάνουν αμφιβολίες, πως είναι μάταιο. Ποιος ο λόγος να αφιερώνεις χρόνο και δουλειά για να γράψεις ένα κείμενο στην εποχή του TikTok, του AI, της βιαστικής ανάγνωσης;

Αν κάτι με κράτησε εδώ, είναι η επικοινωνία. Η αλληλεπίδραση μαζί σας. Η αίσθηση ότι δεν είμαι μόνη, ή τόσο διαφορετική, πως υπάρχουν κι άλλοι σαν εμένα εκεί έξω. Εσείς κάνατε αυτή την ενασχόληση ουσιαστική, με ανταλλαγές, σχόλια και συζητήσεις.

Ένα κρυφό μου όνειρο ήταν πάντα να μπορούσα να κάνω αυτό εδώ κάτι μεγαλύτερο — ώστε να έχω τον χρόνο να προσφέρω περισσότερα. Να γεμίζω τις μέρες μου με έμπνευση και ενέργεια, δοσμένη σε κάτι που αγαπώ. Όμως η ανάγκη του βιοπορισμού μειώνει τον χρόνο και κόβει τα φτερά.

Πάντα πίστευα ότι το διαδίκτυο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και με θετικό τρόπο. Με αυτόν τον σκοπό ξεκίνησα το blog το 2007: να μοιράζομαι άρθρα που δίνουν δύναμη να σταθούμε όρθιοι απέναντι στη βία της καθημερινότητας.

18 χρόνια, χιλιάδες άρθρα — όχι για να γίνω διάσημη, ούτε για likes ή followers. Αυτά άλλωστε έρχονται σε αντίθεση με την εσωστρέφεια, τη συστολή, το χαμηλό προφίλ μου — χαρακτηριστικά που στην εποχή μας σνομπάρονται, ενώ νομίζω θα έπρεπε να εκτιμώνται.

Στο τέλος αυτής της χρονιάς, θα ήθελα τη γνώμη σας.

Πριν λίγους μήνες πήρα την απόφαση — και μετά από πολλή προσωπική δουλειά, ενέργεια, κόστος και χρόνο — μετέφερα το blog σε καινούργιο site.

Πώς σας φαίνεται η αλλαγή;
Στείλτε ιδέες σας για το αύριο του.
Μ’ ένα email αντί για ευχή: μια πρόταση, μια ιδέα, ένα όνειρο για τη συνέχεια του.

Αφήστε ελεύθερη τη φαντασία σας (ίσως ειδικά οι παλιοί αναγνώστες):

• Σας αρέσει η αλλαγή;

• Προτιμούσατε το παλιό;

• Τι είδους άρθρα θα θέλατε να διαβάζετε — για βιβλία, παραστάσεις, ταξίδια, αφιερώματα;

Ξέρω πως το διαδίκτυο σήμερα μοιάζει χαοτικό, υπερκορεσμένο. Οι άνθρωποι κουράστηκαν να διαβάζουν, να σκέφτονται, να αισθάνονται. Κι όμως, μέσα σε αυτό το θόρυβο, θέλω να πιστεύω ότι αξίζει να υπάρχει χώρος για ό,τι γράφεται με αλήθεια.

Αν κάτι έμαθα αυτά τα 18 χρόνια, είναι πως ό,τι δημιουργείς με ψυχή, κάποιον θα αγγίξει — έστω έναν. Και αυτό αρκεί.

Πείτε μου.
Έχει ακόμα νόημα να γράφεις σήμερα;
Τι αξίζει να διαβάζουμε, να μοιραζόμαστε, να κρατάμε ζωντανό;

Πιστεύετε ότι η αλήθεια, η τέχνη, οι ιστορίες, οι λέξεις — και μέσα στο χάος — μπορούν να δώσουν λίγο φως;

Σ’ έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα, όπου η τεχνολογία, η κούραση και οι μηχανές απειλούν να μας απομακρύνουν από την ουσία, το πιο επαναστατικό, το πιο επίκαιρο πράγμα που μπορούμε να κάνουμε είναι να παραμείνουμε άνθρωποι — να σκεφτόμαστε, να αισθανόμαστε, να δημιουργούμε.

ΥΓ. Είναι αυτά τα υπέροχα γενναιόδωρα σχόλια που αφήνετε στην αντίστοιχη δημοσίευση στα social media, μα θα χαθούν γιατί αυτή είναι η “μοίρα” τους.

Θα παραθέσω τα links εδώ μήπως και κάπως έτσι τα διατηρήσω ως συνέχεια αυτού του μοιράσματος: facebook page
instagram page

ομορφιά και τρόμος.

Απλά συνέχισε να προχωράς.

Κανένα συναίσθημα δεν είναι οριστικό.

                                      Rainer Maria Rilke

Συμβαίνουν πράγματα στη ζωή που σε ωθούν να σκεφτείς διαφορετικά, είναι αδύνατον να μη σε επηρεάσουν. Κάθε άνθρωπος που συναντάμε, ακόμη και χωρίς να το συνειδητοποιεί, δίνει μαθήματα. Ο τρόπος αντίδρασης του, η αληθινή ή η προσποιητή ευγένεια, το τι θα ακούσεις να λέγεται μπροστά σου για άλλους και τι όταν απουσιάζουν – πράγμα που σημαίνει ότι και για σένα έτσι θα πράττουν. Γενικά αν παρατηρήσεις τα γεγονότα που μας συμβαίνουν, έχουν κάτι να δώσουν. Γι’ αυτό η σιωπή κάποιες φορές είναι σημαντική. Βοηθά να σκεφτείς και τα δικά σου λάθη, τα άτομα που έκανες το λάθος να εμπιστευτείς, την αλήθεια, το ψέμα, το πόσο γενναιόδωρα άλλοι σου συμπεριφέρθηκαν, άλλοι όχι. Το πόσο εύκολα μπορεί να υποτιμηθεί η ευγένεια, η διακριτικότητα και η καλοσύνη στις μέρες μας, πώς να διαφυλάξεις τις αξίες σου, να μην τις προδώσεις. 

Δεν είμαστε όλοι ίδιοι. Ευτυχώς. Ως χαρακτήρας είμαι κοινωνική, αλλά και εσωστρεφής, επιλεκτική στους ανθρώπους, με ενδιαφέροντα μα και ήπιων τόνων. Ως φίλη είμαι αληθινή, δίνω αγάπη ατελείωτη, προσφέρω χωρίς σκέψη, ακόμη και αυτό εδώ το blog, που κρατά χρόνια, είναι έκφραση επικοινωνίας και δημιουργικότητας. Έτσι το ξεκίνησα, έτσι το αντιλαμβάνομαι, για αυτό το συνεχίζω.

Το προηγούμενο διάστημα έχω βιώσει τι σημαίνει να προχωράς μπροστά, κόντρα σε όλες τις προγνώσεις, να παλεύεις να σταθείς όρθιος, να κάνεις προσπάθεια για ένα βήμα. Να στέκεσαι  -βράχος- με αγάπη στον άνθρωπο σου. Αυτές τις μέρες έχω συγκινηθεί πολύ. Έχω βρεθεί από τη χαρά στη μεγάλη αγωνία, και από το συναίσθημα του φόβου, στο θαύμα της ζωής. Έχω γεμίσει σεβασμό, ξεχειλίσει από συναισθήματα. Παράλληλα γνωρίζω καλύτερα τον εαυτό μου. 

Τι αξίζει στη ζωή; 

1) Πάντα να προχωράς

Μη σταματάς. Προχώρα μπροστά. Κάνε παύσεις. Πάρε ανάσες. Πάρε αποστάσεις από κάθε είδους τοξικότητα. Κάνε όνειρα. Κυνήγησε τα. Τα όνειρα δεν τελειώνουν ποτέ. Να έχουν αξία για σένα, ας μην τα καταλάβει άλλος, αρκεί τη δική σου ψυχή να φτερουγίζουν.

2) Μη σε νοιάζει τι λέει κανένας και τίποτα 

Πολλοί άνθρωποι είναι γεμάτοι ανασφάλειες που για να νιώσουν καλύτερα με τον εαυτό τους, στα μάτια των άλλων, θα σε πολεμήσουν, θα σε κατακρίνουν. Το να σε υπερασπιστεί κάποιος, το να πει το όνομα σου σε ένα περιβάλλον με ευκαιρίες, είναι σπάνιο. Μα όταν ξέρεις τον εαυτό σου, τις δυνατότητες, την τιμιότητα, τη δημιουργικότητα, τον αγώνα στα χρόνια, όσα έχεις πετύχει, να μη στέκεσαι στα λόγια του καθένα. Μην σε αγγίζουν καν. Να στέκεσαι στον τρόπο. Αν ήταν καλοπροαίρετος, τότε παρατήρησε και δώσε χρόνο. Αν όχι, τότε απομακρύνσου. Πλέον αν κάποιος με κατακρίνει με άσχημο τρόπο, τότε καταλαβαίνω ότι κάτι κάνω καλά. Δε με αφορά να με εκτιμήσουν το ίδιο όλοι, αρκεί που με αναγνωρίζουν σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή (μου) και όσοι άλλοι καλοπροαίρετοι καλώς, οι υπόλοιποι δε με ενδιαφέρουν. Θα ήταν αστείο να στεκόμαστε στην άποψη του καθένα με τα συμπλέγματα και φόβους που κουβαλάει. 

3) Να σηκώνεσαι όταν πέφτεις 

Η ζωή δεν είναι ένας δρόμος με ευθείες, έχει ανηφόρες, απότομες στροφές και ανατροπές. Έχει πτώσεις. Αν κάτι μου έχει διδάξει η οικογένεια μου, είναι όταν πέφτεις να σηκώνεσαι. Θα πέσεις. Κάνε προσπάθεια για να σηκωθείς. Κανείς δεν είναι τέλειος. Η ευαλωτότητα μας κάνει πιο ανθρώπινους, οι αδυναμίες μας γειώνουν, η προσφορά μας δυναμώνει, οι δυσκολίες μας στρέφουν στην μεγαλύτερη εκτίμηση της χαράς. Απλά συνέχισε. Ευλογημένος αν έχεις αληθινούς ανθρώπους δίπλα σου να σε βοηθήσουν. Σπανίζουν και είναι πλούτος. Στις δύσκολες στιγμές, φαίνονται οι άνθρωποι.

4) Ν’ απολαμβάνεις τη ζωή

Τέλος, σας παρακαλώ μείνετε εδώ μόνο όσοι πραγματικά αισθανόσαστε τις καλές προθέσεις αυτού του ιστολογίου και έχετε τη διάθεση να αφεθείτε στη ροή του στο χρόνο.  Όσοι μπαίνετε σε συγκρίσεις, όσοι αναλώνεστε σε δεύτερες σκέψεις, χαλιέστε, προχωρήστε σε κάτι άλλο, τόσα υπάρχουν. Ή δημιουργείστε κάτι αντίστοιχο δικό σας. Να έχουμε διάθεση να μοιραζόμαστε δημιουργικά και όμορφα πράγματα, δεν είναι αυτονόητο.  

Ευχαριστώ πολύ όσους διαβάζετε, επισκέπτεστε και παρακολουθείτε το Roadartist in Athens, δίνοντας δύναμη στη φωνή του. Στο fun page του blog στο Facebook μπορείτε να συνεχίσετε να βλέπετε τη ματιά μου, οτιδήποτε προτάσεις ξεχωρίζω από το χώρο του Πολιτισμού και των Τεχνών! Ακολουθείτε και στο Instagram! 

5 πράγματα που σώζουν τη ζωή μου ||

Τι καιρούς ζούμε πάλι! Πρωτόγνωρες καταστάσεις, μια εποχή γεμάτη προκλήσεις. Ο κόσμος, όπως τον ξέραμε, αλλάζει. Όλα όσα συμβαίνουν θα καθορίσουν την ποιότητα και τον τρόπο ζωής μας για τα επόμενα χρόνια. Το τελευταίο διάστημα λαμβάνω μηνύματα σας με ιδέες για αναρτήσεις. Κάποιοι μου στέλνετε πόσο σας αρέσουν οι φωτογραφίες, άλλοι ζητάτε προτάσεις για αναγνώσεις βιβλίων, άλλοι -αρκετοί πλέον- μηνύματα που συνοψίζονται στις ερωτήσεις: «Πώς θα ισορροπήσω με όλα όσα συμβαίνουν;». «Πώς να την παλέψω με την καραντίνα;». «Πώς να έχω θετικότητα εν μέσω τέτοιου χάους;». Το τελευταίο μήνυμα που έλαβα χτες στο inbox της σελίδας στο facebook ήταν «Πώς να μην πάθω κατάθλιψη;»

Ειλικρινά δε νομίζω ότι είμαι ο κατάλληλος άνθρωπος για να απαντήσω στις παραπάνω ερωτήσεις. Όμως αυτό για το οποίο είμαι βέβαιη είναι ότι έχω αρκετές φορές αισθανθεί όπως εσείς που μου στείλατε τέτοια μηνύματα. Έχω περάσει και περνάω δύσκολες καταστάσεις, έχω βιώσει αποτυχίες, αδιέξοδα, ό,τι ίσως δε μπορείτε να φανταστείτε. Στις ερωτήσεις σας λοιπόν, θα έλεγα ότι ο καθένας έχει τις δικές του άμυνες, τις δικές του αντιστάσεις στις αμέτρητες προκλήσεις, κρίσεις. Μου δίνετε ώθηση να μοιραστώ μαζί σας κάποια πράγματα που λειτουργούν σε μένα ως προσωπικές νησίδες και καταφύγια. Πέντε συνήθειες που έχουν σώσει τη ζωή μου – έως σήμερα. 

1. Τα βιβλία σώζουν τη ζωή μου!

Είναι τόσο παρήγορο ότι υπάρχουν τόσα εξαιρετικά βιβλία που μας περιμένουν να τα διαβάσουμε. Βιβλία γεμάτα έμπνευση, απαντήσεις, προτάσεις, μαγεία, αφηγήσεις, διαλόγους, γνώσεις, διεξόδους. Όποιος δεν έχει χαθεί στις σελίδες κάποιων βιβλίων, δεν έχει γνωρίσει αυτή τη μαγική πύλη προς το άγνωστο. Διαβάζοντας είναι σαν να μπαίνεις σε μια σοφίτα, σε ένα καταφύγιο, το οποίο σε προστατεύει από τη σκληρότητα της εποχής. Ειδικά τώρα το βλέπω πολύ καθαρά. Αν δε διάβαζα θα ήμουν μια άλλη.  Τα βιβλία σώζουν καθημερινά τη ζωή μου.

Κάποιες αναρτήσεις με προτάσεις βιβλίων: λίστα Ι, λίστα ΙΙ, λίστα ΙΙΙ, λίστα IV. Άμεσα θα δημοσιευθεί και άλλη καινούργια με πρόσφατες αναγνώσεις. Σας τη χρωστάω. 

2. Περπατώντας

Η κίνηση και το περπάτημα είναι ζωτικό κομμάτι της καθημερινότητας και της ζωής μου. Όχι μόνο τώρα λόγω της πανδημίας. Αγαπώ να περπατώ στη φύση -στο δάσος και στη θάλασσα. Η φύση είναι θεραπεία. Αλλά επίσης μου αρέσει πολύ να περπατώ και στην Αθήνα. Το περπάτημα βάζει σε σειρά τις σκέψεις, φέρνει τα προβλήματα στο ύψος τους ή εμένα σε ένα ανάστημα καλύτερο μπροστά τους ώστε να τα κοιτάξω κατάματα. Περπατήστε. Η κίνηση αλλάζει τα συναισθήματα μας. Όταν κινούμαστε, θαύματα συμβαίνουν στο σώμα και στον εγκέφαλο μας. Οι σκέψεις αλλάζουν, ιδέες έρχονται, μεταβάλλεται η οπτική όπως το τοπίο τριγύρω. Κλείστε τις οθόνες και βγείτε έξω. Στους δρόμους της πόλης, της φύσης. 

Αμέτρητες προτάσεις έχουμε μοιραστεί όλα αυτά τα χρόνια στο blog για περίπατους στην Αθήνα, όπως στα υπέροχα Αναφιώτικα, στον Εθνικό Κήπο, στο Αισθητικό Δάσος Καισαριανής, βραδινοί περίπατοι στην Πλάκα, στην αγαπημένη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, στο Ζάππειο, στη Φιλοθέη, στο Πεδίο του Άρεως  και αμέτρητες άλλες στην ετικέτα “Αθήνα“.

3. Το γράψιμο

Η γραφή για μένα είναι ανάγκη. Γράφω από πολύ μικρή. Το blogging υπήρξε μια φυσική εξέλιξη αυτού του τρόπου έκφρασης. Ακόμη όμως και σήμερα, μου αρέσει να καταγράψω με το μολύβι ιστορίες, σκέψεις, συναισθήματα, στιγμές, ακόμη και τους στόχους της κάθε μέρας σε λίστες. Το journaling αποτελεί για μένα βασικό κομμάτι της καθημερινότητας μου. Πλέον οι επιστήμονες έχουν καταλήξει ότι τα οφέλη του γραψίματος είναι πολλά. Βοηθάει στην αποφόρτιση, στο να μαθαίνεις, γίνεσαι πιο δημιουργικός, ενισχύει τη μνήμη και την αποτύπωση της αλήθειας του καθένα μας. Αυτή την τακτική ακολουθούσε και ο Μάρκος Αυρήλιος, όταν στην πρώτη γραμμή του πολέμου, μέσα σ’ ένα αντίσκηνο, κατέγραφε τους συλλογισμούς του, έδινε στον εαυτό του συμβουλές, τον εμψύχωνε με τη δύναμη της φιλοσοφίας. Έγραφε για να αντέξει τις δυσκολίες. Σήμερα αυτές οι σημειώσεις αποτελούν τα “Εις εαυτόν”, συλλογή γραπτών που έχουν εκδοθεί αναρίθμητες φορές. Αποτελεί ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα και σοφά κείμενα, μια πυξίδα ζωής. Προσωπικά όταν γράφω είναι σαν να με καλύπτει ένα κουκούλι, κάτι σαν προστατευτικός φλοιός να δημιουργείται γύρω μου και με καλεί να συνεχίσω, να ονειρευτώ, να δημιουργήσω, να δραπετεύσω απ’ όσα συμβαίνουν και σκέφτομαι. Έχω πάντα μαζί το journal μου, κάθε μέρα του έτους.

4. Δια βίου μάθηση

Η διαδικασία της δια βίου μάθησης, η συνεχής εξέλιξη, δίψα, περιέργεια για καθετί καινούργιο. Η μάθηση είναι χαρά. Ευτυχώς υπάρχουν άπειρα πράγματα που δε γνωρίζουμε και άλλα τόσα που δε θα προλάβουμε να γνωρίσουμε. Η αίσθηση ότι η εξέλιξη ποτέ δε σταματά, δίνει νόημα στη ζωή. Είμαστε μαθητές. Υπάρχουν τόσα πράγματα ακόμη να ανακαλύψουμε. Και ειδικά σήμερα με το διαδίκτυο, μας προσφέρονται ελευθέρα πηγές και πόροι από κάθε πανεπιστήμιο του κόσμου εντελώς δωρεάν -δοκιμάστε, αν δεν το έχετε ήδη κάνει το coursera. Το μόνο που χρειάζεται είναι αυτή η δίψα. Αν ξεκινήσεις το ταξίδι της δια βίου εκπαίδευσης, δε θα σταματήσεις να το επιθυμείς ποτέ. Δίνει σκοπό, νόημα και ώθηση.

5. Ευγνωμοσύνη 

Σε αυτή τη δεύτερη καραντίνα, επιστρέψω στο αρχείο του ημερολογίου της πρώτης και καταγράφω κάποιες στιγμές των ημερών. Παράλληλα επικεντρώνομαι στη συγγραφή πεζών κειμένων. Φωτογραφίζω. Περπατώ. Παρατηρώ. Στρέφομαι στη φύση. Τελικά ανάλογα με το πώς, το πού και το με ποιους επιλέγεις να περάσεις την καραντίνα, εκεί ανήκει και η καρδιά σου. Ίσως για αυτό ακούμε για τόσους πολλούς χωρισμούς, έξαρση της ενδοοικογενειακής βίας σε όλο τον κόσμο. Οι καραντίνες σε φέρνουν απέναντι στο εσωτερικό εαυτό σου, στα θέλω, στις επιλογές σου. 

Κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον, η πανδημία θα είναι παρελθόν. Ας στραφούμε σε όσα, όσους αγαπάμε.  Ας χαιρόμαστε το “τώρα”, όσο προκλητικές και αν είναι οι εποχές. 

Σήμερα η μεγάλη δύναμη είναι η τεχνολογία και η επιστήμη. Οι απαντήσεις για θεμελιώδη ερωτήματα της ύπαρξης, παραμένουν οι ίδιες με όσες είχαν δοθεί στην αρχαιότητα. Καμία νέα προσέγγιση δεν έχουμε κάνει σε αυτά τα ερωτήματα. Σε εκείνα τα κείμενα αναζητούμε απαντήσεις ή δε ψάχνουμε καν απαντήσεις. Τις θάβουμε. Είμαστε ανάπηροι πνευματικά. Θεωρούμε άβολο ή άσκοπο να προβληματιστούμε, να φιλοσοφήσουμε, χαμένο χρόνο, ίσως πολυτέλεια.

Δε αγγίζουμε το θέμα. Είναι ο μεγάλος φόβος, η αχίλλειος πτέρνα του σύγχρονου ανθρώπου.

Ο θάνατος είναι η απόλυτη δημοκρατία που μας εξισώνει όλους. Όλοι θα χαθούμε και εσύ που με διαβάζεις, και εγώ που γράφω. Για την ακρίβεια από καθαρή τύχη είμαστε εδώ. Τίποτα δεν είναι δεδομένο. Και όμως αναλωνόμαστε σε ματαιοδοξίες, τι νόημα έχουν;

Αν κάπου υπάρχει μια απάντηση για τη ζωή και το θάνατο είναι στη φύση. Στα σπαρτά, στα λουλούδια, στα δέντρα. Στο τέλος που σηματοδοτεί την αρχή. Όλα γεννιούνται και πεθαίνουν, και ο άνθρωπος ως κομμάτι αυτής της φύσης ακολουθεί τον κύκλο της. Επιστρέφει στο χώμα, του δίνει τα συστατικά του και ενώνεται μαζί της.  Η επαφή με τη φύση απελευθερώνει. 

Τα ψηλά δέντρα, ζούνε περισσότερα χρόνια από εμάς, ψηλώνουν τόσο που ίσα τα φτάνει το μάτι του ανθρώπου. Τα υπεραιωνόβια ζωντανά βουνά που μιλάνε στη δική τους γλώσσα, ανασαίνουν και δίνουν πνοή σε όλους εμάς και αντί να τα ευγνωμονούμε, τα καίμε. Υπάρχουν σήμερα παιδιά στο δυτικό κόσμο που δεν τα έχουν αγγίξει ποτέ. 

Αν δεν υπήρχε ο θάνατος, τι θα κάναμε; Θα γράφαμε; Θα διαβάζαμε; Θα ζούσαμε με πάθος;   Από την άλλη, πώς γίνεται να μην είμαστε συμπονετικοί, να γινόμαστε ανταγωνιστικοί, να “πεθαίνουμε” για την επιβίωση και εντέλει να μη ζούμε; Πόσο τραγικά αστείοι θα μοιάζουμε αν μας παρατηρεί κάποιος από απόσταση.

 

Νομίζω ότι η ζωή κρύβει φοβερά μυστήρια, που αδυνατούμε να τα διανοηθούμε.  Ο θάνατος δεν εκμηδενίζει, τονίζει την αξία της αγάπης. Αν κάτι είναι τόσο δυνατό όσο ο θάνατος, αυτό είναι η αγάπη. Η αγάπη προς τη φύση, τον εαυτό μας, τα ζώα, τον άλλο. Δεν είναι η τεχνολογία, απόδειξη ανωτερότητας. Όσο εθελοτυφλούμε και χάνουμε την ουσία της ζωής, όσο καταστρέφουμε τη φύση, όσο πονάμε τους άλλους, όσο δεν αντιλαμβανόμαστε ότι όλα τελειώνουν σε μια στιγμή, είμαστε ήδη νεκροί. 

12/11/2020, ένας μήνας μετά παραμένει * δυνατή σαν το θάνατο η αγάπη 

Κραταιά ως θάνατος αγάπη*

*Από το “Άσμα Ασμάτων” του Σολομώντα.

Μετάφραση: Γιώργος Σεφέρης

γέρνουν – γερνούν, περνούν 

σαν τίποτα να μη συνέβη

και ας έχουν αλλάξει όλα.

Δε σε βλέπουμε, μα είσαι εδώ 

μας ακούς, μαθαίνεις, μας αισθάνεσαι

Θες να απλώσεις το χέρι να μας πιάσεις 

να πεις πόσο σου λείπουμε και μια “καληνύχτα”

αυτό το “να προσέχεις” – που τόσο με εκνεύριζε

τι ειρωνεία, αυτό μου έλειψε πρώτο

Τρίτη και δεκατρείς

το τελευταίο αντίο

με μάσκες. 

Τρίτη και δεκατρείς

σε λιτή τελετή

εν μέσω πανδημίας. 

Περιορισμένος κόσμος αυστηρά 

ακολουθώντας τις διαταγές του κράτους.

Στο κουτί. Γιασεμί και βασιλικό από τον κήπο. 

Τη γραβάτα να του λύσετε

τα χέρια ελευθερώστε

άσπρο μαντήλι βάλτε του στο πρόσωπο. 

άσπρα τριαντάφυλλα μαζί να τον συντροφεύουν 

Τελευταίο αντίο. 

Μείναμε τώρα μόνοι εμείς

να σε θυμόμαστε με τεράστια αγάπη.

Εξαφανίστηκε το σώμα σου 

μα νομίζουμε θα σε δούμε ξανά.

Θα πλέεις σε μυστήρια που αγνοούμε 

ανάλαφρος από έγνοιες, φόβους και άγχη

γεμάτος αγάπη, πλημμυρισμένος γαλήνη

ελεύθερος από τη φθορά.

Εκεί που είσαι, χρόνος δεν υπάρχει

ούτε ιοί, ούτε πανδημία. 

Εδώ μείναμε εμείς στο πιο παράξενο χειμώνα της ζωής μας

σε μάχες άδικες, παρανοϊκές. 

Ήσουν όσα έχουν χαθεί

Τώρα είσαι άγγελος ψηλά. 

Φύλαξε μας.

Είναι δύσκολο να πιστέψω 

ότι γράφω 

αυτές τις λέξεις 

για σένα. 

Σε αγαπάμε και σε σκεφτόμαστε πάντα.*

Για τον πατέρα μου, Οκτώβριος 2020

12.10.2020