Κωνσταντινούπολη. Πόλη Ρωμαϊκή, Βυζαντινή, Οθωμανική. Η Πόλη των δύο θαλασσών και των δύο ηπείρων. Ο σύνδεσμος του Εύξεινου Πόντου μέσω του Βοσπόρου με τη Θάλασσα του Μαρμαρά και της Ευρώπης με την Ασία. Το πέρασμα από τη Δύση στην Ανατολή. Ένα μοναδικό σταυροδρόμι πολιτισμών. Για τους Τούρκους είναι Ιstanbul, για εμάς τους Έλληνες Κωνσταντινούπολη. Τόπος παραμυθένιος, ατμοσφαιρικός, μυστηριώδης. Η γη των προγόνων μας. Τυλιγμένη με μύθους, ιστορία, αρώματα, ακούσματα, γεύσεις.

Στην Κωνσταντινούπολη έφτασα για πρώτη φορά κάπως “μαγκωμένη”.  Ανέβαλλα την επίσκεψη κυρίως ίσως λόγω της αίσθησης του οδοιπορικού στην κατεχόμενη Λευκωσία της Κύπρου (την έχουμε μοιραστεί), αλλά και εξαιτίας του ότι η Κωνσταντινούπολη ήταν ήδη μέσα μου με ποικίλες εικόνες, αφηγήσεις και συναισθηματικά φορτία. Είναι μια πόλη που αγγίζει βαθιά, καθώς συνδέεται με μια συλλογική απώλεια. Μέχρι τη στιγμή που ήταν επιτακτική ανάγκη να την περπατήσω.

Φτάσαμε στην Πόλη οδικώς. Καθώς τα τοπία και οι εικόνες εναλλάσσονταν, παρατηρούσα από το παράθυρο τις μεγάλες αντιθέσεις και τις βαθιές επιρροές. Πολλές συγκρίσεις. Διασχίζοντας την βόρεια Ελλάδα, περνώντας τα σύνορα, μπαίνοντας στην Τουρκία, το τοπίο άλλαζε. Πολλά τζαμιά με αιχμηρούς μιναρέδες, παντού τεράστιες κόκκινες εθνικές σημαίες της Τουρκίας, μεγάλες αφίσες με τον Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ, από τη μια πλευρά παράγκες και από την άλλη στη σειρά συγκροτήματα με πανομοιότυπα σπίτια, ουρανοξύστες, σύγχρονες μοντέρνες πολυκατοικίες δίπλα σε παλιά ετοιμόρροπα κτήρια.

Φτάσαμε σε μια συννεφιασμένη Κωνσταντινούπολη. Κοίταζα αχόρταγα τις εικόνες. Ήμουν ανυπόμονη και υποψιασμένη. Μόλις περπατήσεις την Κωνσταντινούπολη, αμέσως η αύρα της σε περικλείει. Αισθάνεσαι την ιδιαιτερότητα της. Είναι ανεξάντλητη, σε γεμίζει εικόνες και κατακλύζει τις αισθήσεις σου.

Μείναμε στην Πλατεία Ταξίμ, αποδείχτηκε πολύ βολικό σημείο καθώς είναι δίπλα στην οδό Ιστικλάλ, γνωστή ως Μεγάλη Οδός του Πέραν, με ό,τι χρειαστείς και εύκολη πρόσβαση στα μέσα.

Η Κωνσταντινούπολη έχει τα πάντα σε υπερβολική ποσότητα. Τεράστια με σχεδόν 20 εκατομμύρια κατοίκους -κανείς δε γνωρίζει τον ακριβή αριθμό αν συμπεριλάβουμε τους μη καταγεγραμμένους κατοίκους και τον προσωρινό πληθυσμό της. Μαγική, ιστορική, αεικίνητη πόλη, ένας τόπος με αφθονία.

Στο ταξίδι επέλεξα να πάρω το βιβλίο “Ίστανμπουλ” του Ορχάν Παμούκ. Αποδείχτηκε εξαιρετική επιλογή. Ο Παμούκ περιγράφει μια πόλη αντιθέσεων, που παλεύει ανάμεσα στο παλιό και το νέο, τη δύση και την ανατολή, με έντονη την αίσθηση της πάλης ανάμεσα στην παρακμή και την ομορφιά. Πρόκειται για ένα βιβλίο-ύμνος στην Κωνσταντινούπολη, ιδωμένο μέσα από το προσωπικό πρίσμα του. Σε ένα τόσο μεγάλο roadtrip, είχα το χρόνο να νιώσω τον ρυθμό του Παμούκ χωρίς να με πιέζει κάτι και κατά ένα υπέροχο τρόπο η διαδρομή κούμπωσε με το βιβλίο.

Καθώς το τοπίο άλλαζε, διάβαζα για μια πόλη που είναι ακριβώς το πέρασμα μεταξύ κόσμων, ενώ περίμενα σε λίγες ώρες να φανερωθεί μπροστά μου. Για μια Ελληνίδα που έχει μεγαλώσει με μια συγκεκριμένη αφήγηση για την Πόλη, αυτό το βιβλίο προσφέρει κάτι πολύτιμο: το πώς βλέπει την ίδια πόλη ένας Τούρκος συγγραφέας που επίσης νιώθει ότι κάτι έχει χαθεί.

Μια από τις πιο αγαπημένες στιγμές του ταξιδιού, ήταν όταν διάβαζα το βιβλίο στο Kafe Ara –γνωστό ως καφέ του θρυλικού φωτογράφου Ara Güler– αν βρεθείτε στην πόλη, συστήνω να το επιλέξετε. Βρίσκεται δίπλα στην οδό Istiklal, με καλό φαγητό, ωραίο καφέ, λογικές τιμές. Είναι διακοσμημένο με τις εμβληματικές, ασπρόμαυρες φωτογραφίες του της Κωνσταντινούπολης. Και μια γάτα μασκότ – σε περισσότερα σημεία, μαγαζιά, μέρη της Κωνσταντινούπολης θα δείτε γάτες.

To «Μουσείο της Αθωότητας» του νομπελίστα συγγραφέα Ορχάν Παμούκ είναι ένα Μουσείο, μοναδικό στο είδος του. Αν αγαπάτε τη λογοτεχνία και αν έχετε διαβάσει (ή δει στο netflix) το «Μουσείο της Αθωότητας» του Ορχάν Παμούκ, τότε αξίζει να επισκεφτείτε και αυτό το μοναδικό Μουσείο που δημιούργησε ο ίδιος στην Πόλη. Στο μουσείο ζωντανεύει την ιστορία του βιβλίου μέσα από αντικείμενα που χρησιμοποίησαν, είδανε, φορούσαν, άκουσαν, κράτησαν, συγκέντρωσαν και ονειρεύτηκαν οι χαρακτήρες του.

Θα ακολουθήσουν ημέρες γεμάτες με πολλά απανωτά ερεθίσματα, που είναι δύσκολο να απαριθμήσω και χρειάστηκα χρόνο να αφομοιώσω μέσα μου.  Όσο έμεινα, γέμισα τις μέρες ασφυκτικά με βόλτες, επισκέψεις, αλλά και πάλι δεν πρόλαβα να δω όλα όσα ήθελα. Από την Κωνσταντινούπολη φεύγεις, γνωρίζοντας πως έχεις δει ελάχιστα από όσα έχει να χαρίσει. Για αυτό το λόγο θες να γυρίσεις ξανά κοντά της.

Κρουαζιέρα στον Βόσπορο

«Δεν μπορεί να είναι τόσο χάλια η ζωή, σκέφτομαι καμιά φορά. Ό,τι και να γίνει, ο άνθρωπος στο τέλος μπορεί να πάει να περπατήσει στον Βόσπορο.» (Ο. Παμούκ, “Ιστανμπούλ”)

Πρώτη στάση, φτάνοντας στην Πόλη ήταν να πάμε στον Βόσπορο. Η κρουαζιέρα στο Βόσπορο είναι μια εμπειρία που δεν πρέπει να χάσετε. Ξεκινήσαμε με περίεργο καιρό, ψιλόβροχο και μια απλωμένη μυστηριώδη ομίχλη. Καθώς κυλούσε το καράβι, μου έρχονταν στο μυαλό οι λέξεις που είχα διαβάσει μόλις πριν λίγο στο βιβλίο του Παμούκ για το “huzuk”, τη συλλογική μελαγχολία που πλανιέται στην Πόλη. Αυτή τη μελαγχολία τη είδα στην ύψιστη μορφή της, έντονα μπροστά μου.

Εδώ μπορείς να δεις εικόνες και στιγμιότυπα σε ένα βίντεο μου από την κρουαζιέρα στο βροχερό Βόσπορο. 

Istiklal Caddesi

Η Ίστικλαλ (IstiKlal), παλαιότερα γνωστή ως Grande Rue de Pera, είναι ένας από τους πιο πολυσύχναστους εμπορικούς δρόμους της Κωνσταντινούπολης, κάτι ανάλογο με την δική μας οδό Ερμού, αλλά στο πενταπλάσιο μέγεθος. Εδώ θα βρείτε πληθώρα μαγαζιών με ρούχα, γλυκά, εστιατόρια και ό,τι άλλο ίσως θελήσετε. Θα δείτε και το εμβληματικό κόκκινο τραμ (Nostaljik Tramvay), ένα από τα πιο διάσημα αξιοθέατα της Πόλης.

Η διαδρομή έχει διάρκεια περίπου 15 λεπτά, ξεκινά από την πλατεία Ταξίμ και καταλήγει κοντά στην περιοχή του Γαλατά. Το τραμ ταξιδεύει κατά μήκος του πεζόδρομου της λεωφόρου Istiklal (Μεγάλη Οδός του Πέραν).

Σε αυτό το δρόμο πάντα άκμαζε το εμπόριο. Μυρωδιές, χρώματα, γεύσεις, σιροπιαστά, παγωτατζήδες, ρούχα, πολύχρωμες πασμίνες, πανέμορφα μαντήλια που έρχονται σε αντίθεση με τις μαντίλες που φοράνε οι μαυροφορεμένες Τουρκάλες.

Ένας κόσμος μυστηριακός με βαθιά ανατολίτικη παράδοση. Μια κοινωνία βαθιά θεοκρατούμενη, που πασχίζει έντονα να αποκτήσει ευρωπαϊκή ταυτότητα.

Δεν γίνεται να πας στην Κωνσταντινούπολη και να μη δοκιμάζεις καθημερινά τα γλυκά της. Σε συναντούν παντού στους δρόμους της στις θελκτικές βιτρίνες των ζαχαροπλαστείων της.

Οι επιλογές είναι ανεξάντλητες και λαχταριστές. Μπακλαβάς, κιουνεφέ (με λιωμένο τυρί και κανταΐφι), εκμέκ με καϊμάκι, τραγανά σιροπιαστά, san sebastian cheesecake.

Oι πλανόδιοι πωλητές είναι ένα μεγάλο κομμάτι της παράδοσης της Κωνσταντινούπολης. Ό,τι κι να πάρεις από street food είναι πεντανόμιστο και σε χαμηλή τιμή. Κουλούρια, κεμπάπ, doner, καλαμπόκια, κάστανα, kumpir (ψητή πατάτα που την γεμίζεις με τα υλικά της αρεσκείας σου), όλα πεντανόστιμα.

Tο Simit, το κουλούρι, καθημερινό πρωινό γεύμα των Τούρκων, από τα πιο νόστιμα αλλά και πάμφθηνα!

Μέχρι ο Τούρκος πωλητής σου δώσει το πολυπόθητο παγωτό, θα το παλέψεις. Φημίζονται για τα κόλπα και τα παιχνίδια μέχρι να αφήσουν το παγωτό από το χέρι τους στους πελάτες. Θα ξεκαρδιστείτε πάντως είναι το βέβαιο.

Εδώ βρίσκεται και η Πλατεία Ταξίμ, η οποία φτάνει μέχρι το Γαλατά. Αυτή την περατζάδα αξίζει να την κάνεις συνέχεια, θα σε γεμίσει εικόνες και ερεθίσματα.

Καπαλί Τσαρσί – Μεγάλο Παζάρι

Το Καπλί Τσαρσί, το περίφημο Μεγάλο Παζάρι της Κωνσταντινούπολης, από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο. Με έκταση 30.700 μ² και 4.000 μαγαζιά. Από τα πιο πολυσύχναστα αξιοθέατα. Εδώ χτυπά η καρδιά της πόλης.

Και τίποτα να μην αγοράσεις – αξίζει και μόνο για το χάζι, το αλισβερίσι, την πανδαισία χρωμάτων και αρωμάτων. Ένα φοβερό παρατηρητήριο ανθρώπων, πραγμάτων, ερεθισμάτων, όλα συνέχεια σε μια αέναη κίνηση.

Να καθίσεις για ένα τσάι ή τούρκικο καφέ και να χαζεύεις κόσμο απ’ όλες τις εθνικότητες. Άλλωστε αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες καλυμμένες αγορές στον κόσμο με τσάντες, χαλιά, υφάσματα, ρούχα, δερμάτινα, μπαχαρικά, βότανα, είδη σπιτιού, με ό,τι πραγματικά μπορείς να φανταστείς. Είναι γνωστό πως πρέπει να κάνεις παζάρι και διαπραγμάτευση με τους πωλητές ώστε να πέσει η τιμή, όπως σε όλες βέβαια τις αγορές της Πόλης.

Αγία Σοφία

Αγία Σοφία, το σύμβολο της Ορθοδοξίας. Η Αγία Σοφία είναι βαθιά ριζωμένη στις καρδιές των Ελλήνων. Το ξέρεις ήδη, αλλά το νιώθεις πραγματικά έντονα μόλις φτάνεις εκεί. Δεν είναι απλά ένας ακόμη ναός, είναι ένα από τα μεγαλύτερα αρχιτεκτονικά αριστουργήματα του κόσμου. Στέκει μπροστά μου λαβωμένο, πληγωμένο αλλά επιβλητικό ακόμη και σήμερα, μετά από τόσες κακομεταχειρίσεις. Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Ναού. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. 

Βυζαντινό Υδραγωγείο

Μετά από την επίσκεψη μας στην Αγία Σοφία, πήγαμε κατευθείαν στη Βασιλική Κινστέρνα. Εκπληκτικός χώρος στο κέντρο της Κωνσταντινούπολης,  όπου ήθελα πολύ να δω στην Πόλη. Βρίσκεται στη σημερινή περιοχή Sultanahmet. Τo Βυζαντινό υδραγωγείο και η Αγία Σοφία είναι δυο από τα πιο εκθαμβωτικά σημεία της Κωνσταντινούπολης.

Έχει δημοσιευθεί ξεχωριστή ανάρτηση για τα συναισθήματα της επίσκεψης και την ιστορία του Βυζαντινού Υδραγωγείου της Κωνσταντινούπολης. Διαβάστε εδώ αναλυτική παρουσίαση και κείμενο για την επίσκεψη στη Βασιλική Κινστέρνα: το βυζαντινό υδραγωγείο της Κωνσταντινούπολης. 

Οικουμενικό Πατριαρχείο

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ανώτατο πνευματικό και διοικητικό κέντρο της Ορθοδοξίας, με έδρα το Φανάρι στην Κωνσταντινούπολη. Σε μια ήσυχη γωνιά της Πόλης, θυμίζει πως ό,τι κουβαλά ιστορία και ισχύ δε χρειάζεται να κάνει θόρυβο, συνεχίζει την πορεία του, παρ’ όλα όσα έχουν διαδραματιστεί.

Ο Πατριαρχικός Ναός του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην ιστορική συνοικία Φανάρι της Κωνσταντινούπολης και αποτελεί την έδρα του Πατριαρχείου από το 1601. Είναι ένα από τα αρχαιότερα κέντρα της χριστιανικής πατροπαράδοτης εκκλησίας.

Στις 10 Απριλίου 1821, λίγες ημέρες μετά το επίσημο ξέσπασμα της Ελληνικής Επανάστασης, σε αυτήν την κλειστή σήμερα πύλη, Οθωμανοί στρατιώτες κρέμασαν τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε΄, ο οποίος, παρά τις πιέσεις που δέχτηκε προκειμένου να φυγαδευτεί από την Κωνσταντινούπολη και να σωθεί, προτίμησε να αντιμετωπίσει τη μοίρα του.

Έκτοτε η κεντρική πύλη του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Φανάρι της Κωνσταντινούπολης παραμένει ερμητικά κλειστή ως ένδειξη ύψιστου πένθους, μετά τον απαγχονισμό του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ από τους Οθωμανούς ανήμερα του Πάσχα. Η πύλη αυτή δεν έχει ανοιχτεί ποτέ ξανά. Βρίσκεται στην κεντρική είσοδο του Πατριαρχικού Οίκου (βλέπω πάνω φωτογραφία). Αποτελεί διαχρονικό σύμβολο μαρτυρίου για τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία. Οι επισκέπτες εισέρχονται από διπλανή πύλη.

Παναγία των Βλαχερνών

Ίσως όχι τόσο προβεβλημένο σημείο, μα αν βρεθείτε στην Κωνσταντινούπολη αξίζει να επισκεφτείτε την Παναγία των Βλαχερνών κοντά στο Οικουμενικό Πατριαρχείο. Δεν είναι αξιοθέατο αρχιτεκτονικής, καθώς έχει καταστραφεί ο αρχικός ναός, έχει όμως αξία για την ιστορία εκατοντάδων ετών που κουβαλά και για την απίστευτη ενέργεια του.

Εδώ ψάλθηκε για πρώτη φορά ο Ακάθιστος Ύμνος το 626 μ.Χ. Αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Παναγίας, την πολιούχο της Πόλης. Ακόμη και αν δεν είσαι ο πιο θρησκευόμενος άνθρωπος, σε κατακλύζει ένα απίστευτο συναίσθημα. Εδώ υπάρχει και η ελληνική καρκινική φράση “ΝΙΨΟΝ ΑΝΟΜΗΜΑΤΑ ΜΗ ΜΟΝΑΝ ΟΨΙΝ”, που σημαίνει «καθάρισε και τις αμαρτίες σου, όχι μόνο το πρόσωπό σου». Από το σημείο αναβλύζει έως σήμερα αγίασμα και μπορεί να πάρει μαζί του ο κάθε επισκέπτης. Θεωρείται από τα πιο ιερά σημεία της Ορθοδοξίας.

Πριγκηπόννησα

Αξίζει να αφιερώσετε μια μέρα να πάτε στα Πριγκηπόννησα – το σύμπλεγμα νησιών στη Θάλασσα του Μαρμαρά, νότια της Κωνσταντινούπολης. Αποτελείται από 4 μεγάλα νησιά (Πρώτη, Αντιγόνη, Χάλκη, Πρίγκηπος) και 5 μικρότερα (Πίτα, Νέανδρος, Οξειά, Πλάτη, Αντιρόβυθος). Επισκέφτηκα την Πρίγκηπο και τη Χάλκη.

Πρίγκηπος, το μεγαλύτερο νησί των Πριγκηποννήσων

Büyükada, σημαίνει «μεγάλο νησί» στα τουρκικά. Η Πρίγκηπος είναι το μεγαλύτερο νησί του συμπλέγματος των Πριγκηποννήσων. Είναι ένα πραγματικά πανέμορφο, αρχοντικό νησί. Εδώ νιώθεις σαν να είσαι στην Ευρώπη.

Με εντυπωσιακά ξενοδοχεία, μεγάλους ευρύχωρους δρόμους, μαγαζιά, ποδήλατα.

Περπατώντας στο λιμάνι του νησιού, είδα το παρακάτω παλιό βιβλιοπωλείο. Εννοείται ότι αμέσως μπήκα μέσα και έπιασα κουβέντα με τους ιδιοκτήτες και με την κόρη του βιβλιοπώλη που έτυχε να είναι εκείνη τη στιγμή στο μαγαζί. Μου είπε ότι μένει στη Νορβηγία και είχε έρθει να επισκεφτεί τους γονείς της. Μου μίλησε για τη γιαγιά της και το πόσο αγαπούσαν τη γνώση και της μετέδωσαν αυτό το πάθος. Συζητήσαμε για την αγάπη στη λογοτεχνία, την ιστορία του βιβλιοπωλείου.

Το Ksidas Kitabevi είναι το παλαιότερο βιβλιοπωλείο του νησιού, στεγασμένο εντός της ιστορικής προβλήτας της Büyükada. Ιδρύθηκε το 1917 και παραμένει ένα πραγματικό καταφύγιο για τους λάτρεις της λογοτεχνίας. Εκτός από παλιά βιβλία, θα βρείτε εκδόσεις για την ιστορία της Πόλης και αναμνηστικά. Πριν χαιρετήσω τους ιδιοκτήτες, τους είπα ότι δεν έχουμε να χωρίσουμε τίποτα οι δυο λαοί, θα έπρεπε να ζούσαμε μονιασμένοι. Συμφώνησαν, δώσαμε τα χέρια, έφυγα συνειδητοποιώντας τελικά τι κακό κάνουν οι πολιτικοί δημιουργώντας έχθρα στους ανθρώπους.

Η Πρίγκηπος είναι ένα νησί που δε χορταίνεις να το περπατάς. Ο Μάρτιος ήταν ιδανικός καθώς δεν ήταν κατακλυσμένο με κόσμο, είχε μια μοναδική ατμόσφαιρα. Γλάροι πετάνε από πάνω σου, ένας μακρύς ορίζοντας που στο βάθος βλέπεις να αχνοφαίνεται την Κωνσταντινούπολη, φαρδιοί δρόμοι με ποδήλατα, χωρίς αμάξια, υπέροχα μαγαζιά.

Χάλκη και η περίφημη Θεολογική Σχολή

Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης ήταν πάντα στα sos θέματα στο μάθημα της ιστορίας και μυθική στη φαντασία μου. Καθώς έφτανα στο νησί, ήμουν γεμάτη περιέργεια για το πώς θα είναι αυτός ο τόπος και η θρυλική Σχολή του, η οποία υπήρξε η κύρια θεολογική σχολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, μέχρι το 1971, όταν το Τουρκικό κράτος αποφάσισε με νόμο να σταματήσει η λειτουργία της.

Θαύμασα το κτήριο, έμαθα περισσότερα για την ιστορία του, μπήκα στις αίθουσες. Τόπος ιερός. Η παράδοση βρυχάται στα χώματα αυτής της σεισμογενής γης. Η περιοχή αποτελεί το κύριο επίκεντρο σεισμικής ανησυχίας στην Τουρκία.

Στα δρομάκια του νησιού, δεν υπάρχουν αυτοκίνητα, έτσι απολαμβάνεις το περίπατο και την αρχιτεκτονική των σπιτιών.

«Αν ο κόσμος μας ήταν ένα ενιαίο κράτος τότε η Κωνσταντινούπολη θα έπρεπε να ήταν η πρωτεύουσα του.» (Ναπολέων)

Κωνσταντινούπολη⋅ η Νέα Υόρκη της Ανατολής με μια αύρα που σε ρουφάει. Κουβαλά ιστορία, ενώ κάνει διαρκή προσπάθεια να ενταχθεί στη Δύση. Η Κωνσταντινούπολη είναι ανεξάντλητη. Φεύγεις με τόσα πολλά ερεθίσματα και ξέρεις πως πρέπει να γυρίσεις ξανά σε αυτή. Είναι μια Πόλη που με μάγεψε και πιστεύω θα επισκεφτώ ξανά, πραγματικά η Πόλη των Πόλεων.

Μέσα σε αυτό το άγριο, ζοφερό κόσμο, το διάβασμα είναι η μόνη μας αντίσταση.

Διατρέχοντας τη λίστα αναγνώσεων μου για το 2025, ξεχώρισα κάποια βιβλία. Δεν ήταν εύκολη χρονιά, καθόλου ιδανική για αναγνώσεις, καθώς είχα λίγο προσωπικό χρόνο για να αφιερώσω. Όμως έστω και έτσι, ξεχώρισα κάποια, τα μοιράζομαι μαζί σας.

Ακολουθεί η λίστα με μια επιλογή, όχι απαραίτητα τα πιο καλά με κριτικούς όρους, ούτε αποκλειστικά με βιβλία που εκδόθηκαν το προηγούμενο έτος. Αντίθετα η λίστα περιλαμβάνει βιβλία που με βρήκαν όταν τα είχα ανάγκη, είτε έφτασαν στα χέρια μου τυχαία, είτε που περίμεναν καιρό στη βιβλιοθήκη να διαβαστούν και έφτασε η στιγμή τους. Υπήρξαν και κάποια που τα διάβασα μα τα βαρέθηκα και δεν συμπεριλαμβάνονται στη λίστα.

Ακολουθούν προτάσεις βιβλίων, απ’ όσα διάβασα το 2025, για καθένα υπάρχει σχόλιο γιατί με κέρδισε και το προτείνω: 

Τοµά Σλεσσέρ, Τα μάτια της Μόνα, μτφ. Α. Παππάς, Πατάκης

«Τα μάτια της Μόνα» του Τοµά Σλεσσέρ (Thomas Schlesser) είναι για εμένα ένα από τα πιο ενδιαφέροντα που κυκλοφόρησαν την προηγούμενη χρονιά. Αν αγαπάτε την Ιστορία της Τέχνης, το Παρίσι και τη λογοτεχνία, τότε αυτό είναι ένα βιβλίο που αξίζει να διαβάσετε. Στη χώρα μας εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Πατάκη, μια μύηση στην ομορφιά της τέχνης.

Ο αναγνώστης μέσα από τις 560 σελίδες του, μυείται σε μερικά από τα σημαντικότερα έργα τέχνης, επανεξετάζει τη σχέση του με τον κόσμο, τα συναισθήματα που γεννά η αληθινή παρατήρηση τους. Διαβάστε το και αφεθείτε στις εικόνες και στις περιγραφές του.

Έχει δημοσιευθεί παρουσίαση που μπορείς να διαβάσεις εδώ.

Ocean Vuong, Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι, Gutengerg

Το βιβλίο «Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι» αποτελεί το πρώτο μυθιστόρημα του ταλαντούχου Ocean Vuong. Από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα το προηγούμενο έτος, μου χάρισε απίστευτη αναγνωστική απόλαυση, εννοείται το συστήνω ανεπιφύλακτα.

Αφιερωμένη ανάρτηση στο βιβλίο: τη διαβάζετε πατώντας εδώ!

Πρίμο Λέβι, Η ανακωχή, Πατάκης, 2025 

Ο Πρίμο Λέβι (1919-1987) μετά το συγκλονιστικό «Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος», έγραψε για το ταξίδι της επιστροφής του από τα ερείπια του Άουσβιτς στην κατεστραμμένη Ευρώπη — αλλά και στην ίδια του την ύπαρξη.

Μετά την απελευθέρωση του Άουσβιτς το 1945, ο Λέβι μαζί με άλλους πρώην κρατούμενους ξεκινά ένα ταξίδι επιστροφής, από τον Ιανουάριο έως τον Οκτώβριο του 1945, διαμέσου της Πολωνίας, της Λευκορωσίας, της Ουκρανίας, της Ρουμανίας και της Ουγγαρίας, μέχρι να φτάσει σπίτι του στο Τορίνο. Η αφήγησή του ξεδιπλώνεται ως ημερολόγιο· κάθε στάση, κάθε άνθρωπος που συναντά, κάθε δυσκολία, γίνεται και μια ανάμνηση της τραγωδίας, αλλά και της επιμονής να ξαναστήσει κάποια κανονικότητα.

Δυνατό αυτοβιογραφικό κείμενο για τις αντιφάσεις, για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια που προσπαθεί να αναστηθεί μέσα από την καταστροφή.

Δημοσίευση για το βιβλίο, την οποία μπορείς να διαβάσεις εδώ.

S. Prudhomme, Στους δρόμους, μτφ. Έφη Κορομηλά, Στερέωμα

Το «Στους δρόμους» βιβλίο ταξιδιάρικο, γεμάτο μηνύματα για τις ανθρώπινες σχέσεις, για την ελευθερία, τη δύναμη της φιλίας και του έρωτα, για το πλήθος των ζωών που μπορεί να ζήσει κανείς.

Από τα βιβλία που αγάπησα. Το είχα καιρό να περιμένει στη βιβλιοθήκη να διαβαστεί την κατάλληλη στιγμή και έτσι ακριβώς έγινε. Το γέμισα με υπογραμμίσεις.

Ο Sylvain Prudhomme γεννήθηκε το 1979 και πέρασε την παιδική του ηλικία σε πολλές χώρες της Αφρικής πριν σπουδάσει λογοτεχνία στο Παρίσι. Πολυταξιδεμένος, έχει γράψει επτά μυθιστορήματα κάποια από τα οποία έχουν βραβευθεί. Το «Στους δρόμους» πήρε το βραβείο Femina 2019.

Αν το νιώθετε και εσείς κοντά, αναζητήστε το.

G.Callicarich, Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη, μτφ. Δ.Δότση, Ίκαρος

Διαβάζοντας «Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη» του Gianfranco Calligarich (μετάφραση Δ. Δότση, εκδόσεις Ίκαρος) αισθάνεσαι σαν να βλέπεις μια ταινία, που σε παρασύρει αργά μέσα στη μελαγχολία ενός καλοκαιριού που περνάει σαν άνθρωπος που κάποτε αγάπησες πολύ, και κατά βάθος δεν ήθελες να χαθεί. Ένα βιβλίο που πραγματικά απόλαυσα σε εξαιρετική μετάφραση από την Δήμητρα Δότση. Το βιβλίο σε καλεί να βυθιστείς σε μια αναγνωστική απόλαυση και να ερωτευτείς (ξανά και ξανά) την υπέροχη Ρώμη.

Διαβάστε σχετική αφιερωμένη δημοσίευση πατώντας εδώ!

Μισελ Ουελμπέκ, Υποταγή, μτφ. Λ. Σιπητάνου, Εστία

Είχα αγοράσει το βιβλίο στο ταξίδι μου στη Μονεμβασιά από το βιβλιοπωλείο “Μικροί Γαλαξίες”. Διαβάστηκε το πρώτο σαββατοκύριακο του περσινού έτους.

Ο Μισέλ Ουελμπέκ, από τους πιο πολυμεταφρασμένους και πολυδιαβασμένους Γάλλους σύγχρονους συγγραφείς (γεν.1956), τολμηρός στη θεματολογία και τις διατυπώσεις του, επιλέγει να γράφει στα μυθιστορήματά του για ένα πιθανό μέλλον. Η Υποταγή γραμμένη με ευθύτητα και ωμότητα, στέκεται περισσότερο στην δύναμη της θρησκείας και στον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επηρεάσει ακόμα και σε μια προηγμένη κοινωνία που αναγνωρίζει, ωστόσο, το λυπηρό της τέλμα.

Joseph Roth, Ο τυφλός καθρέπτης, Κριτική

Ο Joseph Roth, αρκετά δημοφιλής και πολυδιαβασμένος στη χώρα μας. Το συγκεκριμένο είναι ένα μικρό βιβλίο, με μόλις δυο νουβέλες: «Ο τυφλός καθρέφτης», με τον υπότιτλο «ένα μικρό μυθιστόρημα», και το «Απρίλης, η ιστορία μιας αγάπης», δημοσιευμένα το 1925. Στην Ελλάδα το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κριτική (2022), σε μετάφραση του Γιώργου Δεπάστα.

Ο Γιόζεφ Ροτ ζωντανεύει μια σειρά από εικόνες της καθημερινότητας, αναδεικνύοντας τις συνθήκες που διαμορφώνουν τη μοναδικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης και οδηγούν σε προσδοκίες που δεν ευοδώνονται. Μοναδικός τεχνίτης του λόγου, ένας δεξιοτέχνης της αφήγησης.

Νάσια Διονυσίου, Τι είναι ο κάμπος, Πόλις

Το “Τι είναι ένας κάμπος“, είναι το δεύτερο πεζογραφικό βιβλίο της Νάσιας Διονυσίου. Καταπιάνεται με την ιστορία των στρατοπέδων της Αμμοχώστου, όπου, μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και λίγο πριν από την ίδρυση του Ισραήλ, κρατήθηκαν σχεδόν πενήντα χιλιάδες Εβραίοι πρόσφυγες, επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος.

Από τα πιο αξιόλογα βιβλία ελληνικής λογοτεχνίας που διάβασα εφέτος, για αυτό και δημοσίευσα σχετική ανάρτηση,  την οποία διαβάζεις εδώ.

Δημήτρης Τανούδης, Το μούδιασμα, Στερέωμα

Μου άρεσε πολύ η γραφή του Δημήτρη Τανούδη. Επίσης, από τα πιο αξιόλογα βιβλία νέων Ελλήνων συγγραφέων που διάβασα πέρσι. Κυκλοφορεί από εκδόσεις Στερέωμα.

Ο Δημήτρης Τανούδης γεννήθηκε το 1981 στην Αθήνα. Έχει γράψει τα μυθιστορήματα Σπασμός (Νεφέλη 2011), Χώματα (Νεφέλη 2014), Η ανάγκη τού να είναι κανείς βάρβαρος (Ο Μωβ Σκίουρος 2020) και τη συλλογή διηγημάτων Δεν θέλετε να σας ακούσουν (Ο Μωβ Σκίουρος 2023). Έλαβε το Βραβείο Νέων Λογοτεχνών ΕΚΕΒΙ (2011) και ήταν υποψήφιος για το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας στην κατηγορία Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα (2012).

Λίνα Ζαρκαδουλα, Τα παγοπέδιλα, Ενύπνιο

Επίσης ωραίο δείγμα γραφής της σύγχρονης Ελληνικής Πεζογραφίας. Τα Παγοπέδιλα είναι η πρώτη συλλογή διηγημάτων από την Λίνα Ζαρκαδούλα, κυκλοφορεί από εκδόσεις Ενύπνιο, ήρθε τυχαία στα χέρια μου και διαβάστηκε μονορούφι.

Peter Cameron, Μια μέρα ο πόνος αυτός θα σου βγει σε καλό, Κέλευθος

Ένα μυθιστόρημα που σε κάνει να σκέφτεσαι και, τελικά, να νιώθεις ότι η κάθε δυσκολία μπορεί κάποια μέρα να μετατραπεί σε δύναμη. Αγγίζει θέματα όπως η αντιπαράθεση των γενεών και η δυσκολία προσαρμογής στις κοινωνικές προσδοκίες. Οι Publishers Weekly, Kirkus Reviews, Amazon.com και Horn Books ανέδειξαν το βιβλίο ως ένα από τα καλύτερα βιβλία του 2007. Εγώ το διάβασα εφέτος, αλλά τα καλά βιβλία δεν έχουν χρονιά, τώρα ήρθε στα χέρια μου. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέλευθος.

Δημοσίευση για το βιβλίο, διαβάζετε εδώ!

Mel Robbins, Η μέθοδος Αφήστε τους – The Let Them Theory, Διόπτρα

Το βιβλίο “Η μέθοδος Αφήστε τους“ ήρθε την πιο κατάλληλη στιγμή στα χέρια μου. Εστιάζει στο πώς παραχωρούμε τη δύναμή μας και δίνουμε ενέργεια σε πράγματα που δεν μπορούμε να ελέγξουμε, πόσο χρόνο και αξία αφιερώνουμε στη γνώμη των άλλων. Όσο και να προσπαθείς, δε γίνεται να ελέγξεις τους άλλους. Ό,τι και αν κάνεις θα βρεθεί κάποιος να το σχολιάσει αρνητικά, και τίποτα να μην κάνεις.

Αν και δεν διαβάζω συχνά τέτοιου είδους βιβλία, το συγκεκριμένο φωτίζει ζητήματα και βάζει σε μια σειρά τις σκέψεις σου. Πιστεύω ξεχωρίζει στο είδος του.  “Η μέθοδος Αφήστε τους“ εστιάζει στην ουσία των σχέσεων, των προκλήσεων της καθημερινότητας και της περιπλοκότητας των σκέψεων. Κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Για το βιβλίο είχα γράψει δημοσίευση στο blog, τη διαβάζετε πατώντας εδώ.

Thomas Erikson, Ανάμεσα σε ηλίθιους, Διόπτρα

Το βιβλίο «Ανάμεσα σε ηλίθιους» του Thomas Erikson, μου το έκαναν δώρο τις ημέρες των Χριστουγέννων και το διάβασα σε λίγες ώρες. Aναλυτική προσέγγιση στη συμπεριφορά και την επικοινωνία, που προσφέρει πολύτιμα εργαλεία ώστε να κατανοήσουμε και να αλληλεπιδράσουμε αποτελεσματικά με τους γύρω μας. Ο συγγραφέας αναδεικνύει τους τέσσερις βασικούς τύπους συμπεριφοράς, καθορίζοντας ένα νέο πλαίσιο για την επικοινωνία.

Η πλοκή του βιβλίου είναι γεμάτη παραδείγματα και πρακτικές συμβουλές που περιγράφουν τους Κόκκινους, Κίτρινους, Πράσινους και Μπλε χαρακτήρες.

Αν θέλεις να βελτιώσεις την επικοινωνία σου και να κατανοήσεις καλύτερα τους ανθρώπους γύρω σου, το «Ανάμεσα σε ηλίθιους» μπορεί να βοηθήσει, προσωπικά και επαγγελματικά.

Επίκτητος, Ο δρόμος προς την ελευθερία, Διόπτρα

Ο δρόμος για την Ελευθερία – η πυξίδα των Στωικών (Επίκτητος), διαβάστηκε στο πλοίο, Μάιο μήνα, καθώς επέστρεφα από τις Κυκλάδες στον Πειραιά. Ίσως δεν υπάρχει καλύτερο σκηνικό για να διαβαστούν κείμενα του Επίκτητου για την Ελευθερία. Όποτε σταματούσα την ανάγνωση χάζευα την θάλασσα από το παράθυρο. Έπειτα επέστρεφα ξανά μετά το βλέμμα μου στις σελίδες. Τελικά τα ταξίδια είναι και τα βιβλία που διαβάζουμε σε αυτά. Μέχρι να φτάσουμε στον Πειραιά, είχε διαβαστεί.

R. Fisher, Η επιστροφή του ιππότη με τη σκουριασμένη πανοπλία, Όπερα

Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ του ιππότη με τη σκουριασμένη πανοπλία είναι αρκετά συμπαθητικό βιβλίο, αφορά τις σχέσεις και την ανακάλυψη του εαυτού μας. Η ιστορία αποτελεί μια πρόσκληση να αναγνωρίσουμε τις προκλήσεις της καθημερινότητας, της αγάπης και της συντροφικότητας. Πώς η ικανότητα να προσαρμόζεσαι μπορεί να μεταμορφώσει τις σχέσεις  σου. Με πολύ απλό λόγο, ο αναγνώστης προσεγγίζει σημαντικά θέματα. Αν και μάλλον δε μπορεί να συγκριθεί με το πρώτο βιβλίο του R. Fisher, το γνωστό best seller Ο ιππότης με τη σκουριασμένη πανοπλία και πάλι όμως θεωρώ ότι αξίζει να διαβαστεί.

Tolle Eckhart, Η δύναμη του τώρα, Η Δυναμική της Επιτυχίας

Το βιβλίο “Η Δύναμη του Τώρα” του Eckhart Tolle εκδόθηκε στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Δυναμική της Επιτυχίας το 2005 και θεωρείται πλέον ένα κλασικό έργο για την πνευματική αφύπνιση, την παρουσία στο παρόν, με στόχο την απελευθέρωση από τον πόνο του παρελθόντος και την αγωνία του μέλλοντος, εστιάζοντας στην ουσία της ύπαρξης στο “Τώρα”. Αν σας ελκύουν τέτοιου είδους βιβλία, πέρα από της λογοτεχνίας, αξίζει να το διαβάσετε, αν δε το έχετε ήδη στη βιβλιοθήκη σας.

ΛΙΣΤΕΣ ΒΙΒΛΙΩΝ, ΑΝΑΓΝΩΣΕΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΕΤΩΝ:

Σχεδόν κάθε χρόνο ανεβάζω λίστες με βιβλία που διάβασα ανά χρονιά και προτάσεις ανάγνωσης. Αν αναζητήσετε στο blog θα βρείτε πολλές προτάσεις. Παρακάτω links με κάποιες από αυτές τις αναρτήσεις. Όρεξη και διάθεση να έχετε μόνο να διαβάσετε!

Λίστα Βιβλίων: αναγνώσεις 2023

Λίστα βιβλίων: Αναγνώσεις 2022

Λίστα Βιβλίων: Αναγνώσεις 2021

το μακρινό 2012: Λίστα βιβλίων: Αναγνώσεις 2012

Αναγνώσεις (ξανά) 2012

Λίστα βιβλίων: Αναγνώσεις 2014

[ …και για περισσότερα αναζητήστε στην ετικέτα “βιβλίο”, “λογοτεχνία”. ]

Ανυπομονώ για τις αναγνώσεις αυτού του νέου έτους που ξεκίνησε. Δεν παίζει κανένα ρόλο αν θα είναι πολλά τα βιβλία, αλλά το πώς θα φτάσει καθένα έως εμένα, ποια τελικά θα με κερδίσουν και ποια όχι. Το τι θ’ αφήσουν, αν θα με ταξιδέψουν. Να είμαστε καλά να αντέχουμε, να διαβάζουμε και να μοιραζόμαστε!

Η κεντρική ηρωίδα, η δεκάχρονη Μόνα, έχει μπροστά της μόλις λίγες εβδομάδες για να ανακαλύψει την ομορφιά του κόσμου πριν χάσει, ίσως οριστικά, την όρασή της. Με καθοδηγητή τον παππού της, έναν άνθρωπο με βαθιά μόρφωση και ευαισθησία, κάθε Τετάρτη απόγευμα, μετά το σχολείο, πηγαίνουν στα μουσεία, όπου ο παππούς της γνωρίζει τα μεγάλα έργα τέχνης: από τα αριστουργήματα στο Μουσείο του Λούβρου και το Μουσείο Ορσέ μέχρι το Κέντρο Πομπιντού.

Εκεί λοιπόν, σε αυτούς τους χώρους, εκ των πραγμάτων θεματοφύλακες πολύτιμων έργων της ανθρώπινης δημιουργικότητας και ευαισθησίας, θα αναζητούσε ένα ισχυρό γιατρικό για την αγαπημένη του εγγονή. Όντας φιλότεχνος με τον δικό του τρόπο, ο παππούς της Μόνα δεν αρκούνταν να απολαμβάνει έναν άψογα ζωγραφισμένο θρόνο σε έναν πίνακα του Ραφαήλ, ή τις άψογες γραμμές σε ένα σκίτσο του Ντεγκά. Το ζητούμενο ήταν για εκείνον έργα που να σε συνταράζουν, να σε αναστατώνουν, να μένουν ανεξίτηλα στη μνήμη σου.

Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου, ο αναγνώστης ζει τη σχέση ανάμεσα στη Μόνα και τον παππού της. Βλέπει μαζί τους τα έργα τέχνης, διαβάζει τις αναλύσεις και περιγραφές, τα συναισθήματα και τις σκέψεις που γεννούν. Αντιλαμβάνεται το πώς η τέχνη μπορεί να διαμορφώσει τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο και πώς αυτός ο τρόπος επηρεάζει την ίδια μας τη ζωή.

«Νταντέ, αν με ρωτήσουν η μαμά και ο μπαμπάς που πήγαμε, τι θα πω;»

«Θα πεις ότι ο γιατρός που είδαμε λέγεται Μποττιτσέλλι»

Μία φορά τη βδομάδα, πηγαίνουν με τη Μόνα για να δουν ένα έργο τέχνης. Ένα μόνο κάθε φορά. Πρώτα το βλέπουν απλώς, χωρίς να μιλάνε, αφήνουν τα χρώματα και τα σχήματα να κατακλύζουν τις αισθήσεις και το μυαλό τους. Έπειτα ακολουθεί χαλαρή συζήτηση μεταξύ τους, ώστε η οπτική εμπειρία και απόλαυση να συμπληρώνεται από σκέψεις πάνω στα έργα.

«…και ο ίδιος ο Λεονάρντο υποστήριζε ότι η ζωγραφική ωθεί συχνά τον θεατή να μιμηθεί αυτό που βλέπει: αν εικονίζεται ένας άντρας που χασμουριέται, είναι πιθανό σύντομα να χασμουρηθείς κι εσύ• αν εικονίζεται μια σκηνή βίας, είναι πιθανό να σου γεννηθούν τάσεις προς βίαιη συμπεριφορά. Έτσι και η εικόνα μιας γυναίκας που χαμογελάει, και μάλιστα με τόσο αφοπλιστικό χαμόγελο, είναι και μια έμμεση προτροπή να χαμογελάσεις κι εσύ. Η Τζοκόντα σε καλεί, κατά κάποιον τρόπο, να χαμογελάσεις στη ζωή, έστω και αν η περιρρέουσα ατμόσφαιρα είναι μουντή, βλοσυρή. Μακάρι το χαμόγελό της να μην είναι απλώς το χαμόγελο μιας ικανοποιημένης γυναίκας της Αναγέννησης καθισμένης στην αναπαυτική της πολυθρόνα· μακάρι να είναι –ή έστω να γίνει κάποτε- χαμόγελο όλης της ανθρωπότητας»

H έκδοση του βιβλίου είναι εξαιρετική. Από την ποιότητα του χαρτιού, τους πίνακες, τις πληροφορίες, τη μυθοπλασία. Το διάβασα αργά, όχι με τους σημερινούς γρήγορους ρυθμούς της εποχής των social media, αλλά βιβλιοφιλικά και απολαυστικά.

Στις πρώτες σελίδες του υπάρχουν τα έργα τέχνης στα οποία στέκονται ο παππούς και η εγγονή, σε κάθε ένα μουσείο. Έπειτα τα κεφάλαια χωρίζονται ανάλογα με τους πίνακες. Κάθε έργο γίνεται αφορμή και για μια πνευματική αναζήτηση, για μια κουβέντα.

Για κάποιον που έχει σπουδάσει Ιστορία της Τέχνης είναι πολύ εμφανές ότι ο συγγραφέας θα είναι γνώστης. Και όντως διαβάζοντας το βιογραφικό του, βλέπουμε ότι ο Τοµά Σλεσσέρ διδάσκει Ιστορία της Τέχνης στην Ecole Polytechnique στο Παρίσι και είναι διευθυντής του Ιδρύµατος Hartung-Bergman στην Αντίµπ. Έχει γράψει µελέτες και δοκίµια για τη σύγχρονη τέχνη, όπως και τα σενάρια για τρία ντοκιµαντέρ µε θέµα καλλιτέχνες του εικοστού αιώνα.

«Τα μάτια της Μόνα» (Εκδόσεις Πατάκη, 2025, μτφρ. Ανδρέας Παππάς), είναι το δεύτερο µυθιστόρηµά του, πρωτοκυκλοφόρησε στα γαλλικά το 2024 και έχει µεταφραστεί σε τριάντα οκτώ γλώσσες, συµπεριλαµβανοµένης της γλώσσας Braille. Το 2025 βραβεύτηκε ως συγγραφέας της χρονιάς από το σηµαντικό βιβλιοφιλικό έντυπο Livres Hebdo και την εφηµερίδα Le Figaro. Το 2022 η Γαλλική Δηµοκρατία τού απένειµε το παράσηµο του Ιππότη του Τάγµατος των Γραµµάτων και των Τεχνών.

Στο βιβλίο μέσα από τη µατιά καλλιτεχνών όπως ο Μποττιτσέλλι, ο Βερµέερ, ο Γκόγια, ο Κουρµπέ, ο Πικάσσο, αλλά και η Φρίντα Κάλο και η Μαρίνα Αµπράµοβιτς, η μικρή Μόνα ανακαλύπτει τη δύναµη της τέχνης να παρηγορεί, να ενθουσιάζει, να εκφράζει και συχνά να προκαλεί έννοιες και συναισθήµατα, την εξέγερση, την αμφισβήτηση.

Ο αναγνώστης μέσα από τις 560 σελίδες του, μυείται σε μερικά από τα σημαντικότερα έργα τέχνης, επανεξετάζει τη σχέση του με τον κόσμο, τα συναισθήματα που γεννά η αληθινή παρατήρηση τους. Διαβάστε το και αφεθείτε στις εικόνες και στις περιγραφές του. Ένα ταξίδι στις εποχές, στους καλλιτέχνες και στην επίδραση τους μέσα μας.

«Τα μάτια της Μόνα» του Τοµά Σλεσσέρ, εκδ. Πατάκης

Ο Τζέιμς είναι 18 ετών, μοναχικός, ευαίσθητος και εξαιρετικά έξυπνος. Παιδί μιας αστικής, διαλυμένης οικογένειας της Νέας Υόρκης. Προσπαθώντας να βρει «τι θα κάνει στη ζωή του», αρνείται να ακολουθήσει το «λαμπρό μέλλον» για το οποίο τον προορίζουν οι δικοί του.

Αντιμετωπίζει τους γονείς του, τους φίλους και την ψυχολόγο του με ειρωνεία, ενώ βρίσκει στη γιαγιά του το μοναδικό άνθρωπο που τον καταλαβαίνει, το μόνο σύμμαχο. Ένας νέος που δεν βρίσκει θέση στον κόσμο, περιπλανιέται αμήχανα, σε αδιέξοδα και μοναξιά. Ο συγγραφέας του βιβλίου, Peter Cameron, αφήνει τον ήρωα του να εκτεθεί, να μπερδευτεί, να πει την αλήθεια του με τρόπο που άλλοτε σου προκαλεί γέλιο κι άλλοτε ένα κόμπο στο λαιμό.

Ένα μυθιστόρημα που σε κάνει να σκέφτεσαι και, τελικά, να νιώθεις ότι η κάθε δυσκολία μπορεί κάποια μέρα να μετατραπεί σε δύναμη. Αγγίζει θέματα όπως η αντιπαράθεση των γενεών και η δυσκολία προσαρμογής στις κοινωνικές προσδοκίες. Οι Publishers Weekly, Kirkus Reviews, Amazon.com και Horn Books ανέδειξαν το βιβλίο ως ένα από τα καλύτερα βιβλία του 2007. Στην Ελλάδα κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέλευθος.

Η αφήγηση εκτείνεται από τις 26 Απριλίου έως τις 11 Μαΐου του 1947. Ένας Κύπριος δημοσιογράφος έχει άδεια από τους Βρετανούς να συνομιλήσει με τους κρατούμενους Εβραίους και να καταγράψει τα αιτήματά τους. Ακούγοντας τις μαρτυρίες των προσφύγων, ο δημοσιογράφος ανασυνθέτει την παροντική τους κατάσταση και τις προσδοκίες τους για το μέλλον, με φόντο το πιο ακραίο κακό που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα.

Η συγγραφέας έχει αντλήσει πληροφορίες από διάφορες πηγές, ενώ έχει αξιοποιήσει μαρτυρίες. Για το βιβλίο της απονεμήθηκε το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας 2022.

Διάβασα το βιβλίο μονορούφι μέσα σε μια μέρα, δε μπορούσα να το αφήσω από τα χέρια μου. Πολύ ενδιαφέρουσα ανάγνωση.

Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πόλις.

Αποσπάσματα:

“Λίγο ακόμα και χαράζει. Θα ξεκινήσω νωρίς για τους Κάμπους, πρώτη μέρα σήμερα των συνεντεύξεων. Σκέφτομαι πως στον καθένα έρχεται η ώρα που πρέπει να αποφασίσει μια για πάντα σε τι θα ωφελήσει η ζωή του. Εγώ δεν έχω τίποτε παρά μόνο τις λέξεις – που αν από δικές μου δεν γίνουν των άλλων, μένουν του κανενός. Ρωτιέμαι αν τούτο μονάχα αρκεί: το να μιλήσει κανείς την αλήθεια κι έτσι να σταθεί απέναντι στη λήθη· απέναντι, εννοώ απ’ τη μεριά της ανθρωπιάς. Λέω πως, ναι, έστω, αρκεί. Και πως μ’ αυτόν τον τρόπο ίσως κάποτε να λυτρωθούμε από την ελεεινή αίσθηση πως καθόμαστε με σταυρωμένα τα χέρια, ενώ το κακό εξακολουθεί να συμβαίνει αδιάκοπα.”

“Αργεί, αργεί το ξημέρωμα, σκέφτεται, οι σκέψεις κλούθουνται μες στο κεφάλι της και οι θόρυβοι στο περβόλι τη συντρομάζουν ένα κλαδί που έτριξε, πορτοκάλι που έπεσε, φτερούγισμα βρεγμένου πουλιού, σκούξιμο μιας γάτας-, θόρυβοι που μοιάζουν να φτάνουν από τον άλλο κόσμο, σαν γρατσουνίσματα άταφων σκιών. Κι όλο εκείνη προσεύχεται -Κύριε Δέσποτα, φώτισέ με-, αφού όσο κι αν ξέρει να πει το καλό από το κακό, το δίκιο απ’ τ’ άδικο και πως ένα τέτοιο άδικο δεν συγχωρείται, ξέρει ακόμα πως με το γύρισμα της μοίρας μπορεί ο ένας να βρεθεί στη μεριά του άλλου, διότι είναι τέτοιες οι μοίρες των ανθρώπων, που ανακατώνονται, ποιος φεύγει και πού έρχεται, ποια χώρα κάρπισε και ποια θα γερημώσει, πόσες ανεστραμμένες διαδρομές πάνω στην ίδια θάλασσα, κι η θάλασσα πάντοτε αλμυρή, η θάλασσα πάντοτε κλάμα. Ποιος σκοτωμός τάχα να δικαιώθηκε ποτές;”

“Έμοιαζαν μεταξύ τους, μα ήξερε πως δεν ήταν ίδιοι, γιατί κανένας στον κόσμο δεν είναι ίδιος με κανέναν άλλον, κανένας, ούτε καν οι κόκκοι της άμμου. Ούτε οι κόκκοι της άμμου, ούτε κι οι βράχοι που πάνω τους χτυπούν αδιάκοπα τα κύματα, σχηματίζοντας γούβες, κεντώντας απαρχής τις ακτογραμμές, κάνοντας τους χάρτες να μοιάζουν πάντα κατά τι λαθεμένοι. Αλλά ούτε κι η λάβα κάτω απ’ τους βράχους, ούτε τα κήτη, τ’ αφρόψαρα, οι αστερίες, τα καβούρια, οι αχινοί, όλα όσα λιώνουν στον βυθό της θάλασσας και γίνονται άλας, γίνονται άλας και νερό. Κι ακόμα ούτε τα παραφορτωμένα καΐκια που βούλιαξαν, οι τσακισμένες ψαρόβαρκες, τα σχισμένα δίχτυα, τα μπαούλα με τον χρυσό, οι αμφορείς με τα μύγδαλα, οι μπόγοι με τα ρούχα και τις παιδικές κούκλες. Τίποτε δεν είναι ίδιο κι ας γίνονται όλα στο τέλος άλας και νερό, κι ας γίνονται θάλασσα. Μόνο η μοίρα των ανθρώπων ίδια, τόδος σέμος ουν ιγουάλ. Και τα δάκρυά τους, ίδια αλμυρά σαν τη θάλασσα.”

“Ο ορίζοντας δεν λαθεύει, σκεφτόταν, μόνο οι χάρτες λαθεύουν, μόνο οι άνθρωποι που σχεδιάζουν τους χάρτες και τις μοίρες των άλλων ανθρώπων, και τότε απομένει μονάχα ως πέρασμα η θάλασσα, πάνω της να ταξιδεύουν οι άνθρωποι, κουβαλώντας την κιβωτό της διαθήκης τους, πάντα φτιαγμένη από ξύλο ακακίας για να μη σαπίζει, κουβαλώντας τις πέτρινες πλάκες με τις εντολές, μια μεζουζά απ’ το κούφωμα της πόρτας, το μπροστινό κλειδί, κουβαλώντας μια αλλαξιά για το παιδί, μερικές σταφίδες, χαρτιά για να τους αναγνωρίσουν, σπόρους, λίγο χώμα από τον τόπο τους.”

Το Τι είναι ένας Κάμπος είναι το δεύτερο πεζογραφικό βιβλίο της Νάσιας Διονυσίου. Η Νάσια Διονυσίου γεννήθηκε το 1979 στη Λευκωσία και σπούδασε Νομικά. Το 2017 εξέδωσε τη συλλογή διηγημάτων Περιττή ομορφιά, εκδ. Ροδακιό, αποσπώντας την προσοχή των κριτικών και αρκετές διακρίσεις (Κρατικό Βραβείο διηγήματος/νουβέλας στην Κύπρο, μικρή λίστα Βραβείων του Αναγνώστη).

Μπορείτε να αγοράσετε το βιβλίο εδώ.

Επίσης, αξίζει να διαβάσετε δημοσίευση στο εκπληκτικό βιβλίο Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος του Primo Levi,  ένα από τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας με θέμα τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Σε μια καλή τιμή το αγοράζετε από εδώ.

Βρισκόμαστε στην «Αιώνια Πόλη», στις αρχές του 1970. Ο Λέο Γκατζάρα, είναι ένας νέος μποέμ από το Μιλάνο, ο οποίος ζει στην Ρώμη. Περνάει τον χρόνο του ανάμεσα σε πρόσκαιρες εργασίες, ταπεινά δωμάτια ξενοδοχείων, δείπνα σε πλούσιους και μορφωμένους φίλους, στοίβες βιβλίων και άφθονο αλκοόλ.

Εργάζεται ως δημοσιογράφος όμως χωρίς πάθος για τη δουλειά του, πίνει, περιπλανιέται, αγαπά επιφανειακά και καταστρέφει μεθοδικά ό,τι έχει ως πιο αληθινό. Στη Ρώμη –μια πόλη που μοιάζει σαν θεατής στη δική του εσωτερική κατάρρευση– η ομορφιά είναι συνώνυμη της θλίψης, και το φως του καλοκαιριού δεν σε φωτίζει απλά, σε καίει.

Το βράδυ που κλείνει τα τριακοστά του γενέθλια, θα γνωρίσει την Αριάννα, μια γοητευτική κοπέλα που θα εισβάλλει στη ζωή του με την εφήμερη παρουσία της, αναστατώνοντας τη μελαγχολική καθημερινότητα ενός ανθρώπου που μόνο εκείνη μπορεί να σώσει από την απέραντη μοναξιά στην οποία έχει βυθιστεί μέσα στην πολύβουη πόλη.

Ο Gianfranco Calligarich εμφανίστηκε στη λογοτεχνία το 1973 με αυτό το βιβλίο. Τα 17.000 αντίτυπα της πρώτης έκδοσης εξαντλήθηκαν σε ένα καλοκαίρι. Το βιβλίο όμως παρά τη μεγάλη του  ζήτηση, δεν ξανατυπώθηκε. Έπειτα από χρόνια, το 2010, ένας άλλος εκδοτικός οίκος το ξανατύπωσε. Επίσης μόνο μια φορά. Και πάλι εξαντλήθηκε. Τρίτος εκδοτικός οίκος το ξανατύπωσε το 2020. Αυτή τη φορά η φήμη του Calligarich ξεπέρασε τα ιταλικά σύνορα. Μεταφράστηκε σε περισσότερες από είκοσι χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.

Το μυθιστόρημα είναι ένας ύμνος για τη Ρώμη. Πρόκειται για ένα ξεχασμένο διαμάντι της ιταλικής λογοτεχνίας που σε κερδίζει με την ατμόσφαιρα του. Το βιβλίο μοιάζει με τον απόηχο μιας ζωής που δεν έζησες αλλά τη νιώθεις τόσο οικεία.

H Δήμητρα Δότση  έχει κάνει εξαιρετική δουλειά. Οι λέξεις σε ταξιδεύουν και σε καλούν να αφεθείς ανάλαφρα στις σελίδες, το βιβλίο σε έλκει να βυθιστείς σε μια αναγνωστική απόλαυση και να ερωτευτείς (ξανά και ξανά) την υπέροχη Ρώμη.

Ένα μικρό μυθιστόρημα που μιλά για την απώλεια, τον εαυτό που διαλύεται και τις σχέσεις που περνούν από μέσα μας όπως οι εποχές: οριστικά και ανεξίτηλα.

Αν αγαπάς τη λογοτεχνία που δεν φωνάζει αλλά ψιθυρίζει, διάβασέ το.

Βρίσκεις το βιβλίο εδώ: «Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη», Gianfranco Calligarich, μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Ίκαρος, 2022.

Αποσπάσματα:

«Η Ρώμη ήταν η πόλη μας, μας ανεχόταν και μας κολάκευε, κι εγώ είχα καταλήξει στο συμπέρασμα πως παρά τις περιστασιακές δουλειές, τις εβδομάδες πείνας, τα σκοτεινά και γεμάτα υγρασία δωμάτια των ξενοδοχείων με τα κιτρινισμένα έπιπλα που έτριζαν λες και τα είχε σκοτώσει και απομυζήσει μια ζοφερή ασθένεια του ήπατος- ήταν το μοναδικό μέρος όπου θα μπορούσα να ζήσω.»

«H Ρώμη κουβαλάει μέσα της μια πρωτόγνωρη μέθη που κατακαίει τις αναμνήσεις. Πιο πολύ κι από πόλη είναι ένα μυστικό κομμάτι του εαυτού σου, ένα κρυμμένο αγρίμι. Δεν υπάρχουν ημίμετρα μαζί της. Ή θα γίνει ο έρωτας της ζωής σου ή θα πρέπει να την παρατήσεις, διότι ένα πράγμα απαιτεί το γλυκό αγρίμι: να το αγαπήσεις.  Κι αυτά είναι τα μοναδικά τέλη διοδίων που θα σου επιβληθούν απ’ όπου κι αν έρχεσαι, είτε από τους πράσινους ανηφορικούς δρόμους του βορρά, είτε από τις κυματοειδείς ευθείες του νότου, είτε από τις αβύσσους της ψυχής σου.

Αν την αγαπήσεις, θα σου δοθεί έτσι όπως την ποθείς, κι εσύ δεν πρέπει να κάνεις τίποτε άλλο παρά να αφεθείς στον ρου της, πλέοντας σε απόσταση αναπνοής από την ευτυχία που σου αξίζει. Και τότε θα αντικρίσεις καλοκαιρινές βραδιές διάστικτες από φως, ανοιξιάτικα πρωινά που σφύζουν από παλμό, τα τραπεζομάντιλα των καφέ που φαντάζουν σαν φούστες έτσι όπως τα ανασηκώνει ο άνεμος, τσουχτερούς χειμώνες και ατελείωτα φθινόπωρα όταν εκείνη θα σου φανερωθεί ανυπεράσπιστη και αδύναμη, αποκαμωμένη, γεμάτη από πεσμένα φύλλα που θα πνίγουν το βήμα σου.

Μα θα αντικρίσεις και τα εκτυφλωτικά σκαλοπάτια της, τα πολύβουα σιντριβάνια της, τους ερειπωμένους ναούς και τη νυχτερινή σιγαλιά των έκπτωτων θεών της, ώσπου ο χρόνος θα χάσει κάθε άλλο νόημα εκτός από το πιο κοινότοπο: να σπρώχνει τους δείχτες των ρολογιών. Έτσι κι εσύ, μέρα με τη μέρα, προσμένοντας, θα γίνεις κομμάτι της. Έτσι κι εσύ θα θρέφεις τούτη την πόλη. Ώσπου μια ηλιόλουστη μέρα, καθώς θα οσμίζεσαι τον άνεμο που έρχεται από τη θάλασσα και θα κοιτάζεις τον ουρανό, θα ανακαλύψεις ότι δεν έχεις πια τίποτα άλλο να περιμένεις.»

Μπορείς να βρεις το βιβλίο εδώ: «Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη», Gianfranco Calligarich, μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Ίκαρος, 2022.

Ο ήρωας έχει καταγωγή από το Βιετνάμ και ζει στην Αμερική με την οικογένειά του. Το έργο αποτελεί μια εξιστόρηση της πορείας της οικογένειάς του από τον πόλεμο του Βιετνάμ μέχρι την εγκατάστασή τους στην Αμερική. Εστιάζει στη δύσκολη ζωή της στοργικής αλλά συχνά βίαιης μητέρας του και της ταλαιπωρημένης γιαγιάς του.

Είναι πραγματικά συγκινητική η αγάπη του συγγραφέα για εκείνη, όπως και ο τρόπος που την μοιράζεται μαζί μας. Μέσα από την εξερεύνηση των τραυμάτων του παρελθόντος, αποκαλύπτονται σκέψεις και πτυχές της ζωής του που η μητέρα του δεν γνώριζε: τις αγωνίες, τους φόβους του και έναν μεγάλο του έρωτα.

Λένε πώς τίποτα δεν διαρκεί για πάντα, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή φοβούνται πώς θα διαρκέσει περισσότερο απ’ όσο μπορούν να το αγαπήσουν.

Όλο τούτο τον καιρό έλεγα στον εαυτό μου ότι γεννηθήκαμε από τον πόλεμο – όμως έκανα λάθος. Γεννηθήκαμε από την ομορφιά. Ας μην αφήσουμε κανέναν να μας θεωρήσει καρπό της βίας – αφού η βία αυτή, έχοντας περάσει μέσα από τον καρπό, δεν κατάφερε να τον χαλάσει.

Ο Vuong αποτυπώνει συγκλονιστικά το ψυχισμό του συγγραφέα, άλλωστε πρόκειται για μια ημι-αυτοβιογραφική, εξομολογητική αφήγηση. Η γραφή του είναι λυρική, συναισθηματική, ποιητική, σπαρακτική. Και όμως ο συγγραφέας παρόλες τις δυσκολίες του, είναι σημαντικό ότι κατάφερε να γίνει ένας από τους πιο πετυχημένους λογοτέχνες σε τόσο νεαρή ηλικία.

Το 2017 του απονεμήθηκε το κορυφαίο βραβείο T.S. Eliot για την ποιητική του συλλογή Νυχτερινός ουρανός με τραύματα εξόδου. Το 2018, πριν κυκλοφορήσει το μυθιστόρημά του Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι, πάνω από 15 εφημερίδες και sites το συμπεριέλαβαν στα πλέον αναμενόμενα βιβλία της χρονιάς.

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 2019 και εκτοξεύθηκε στη λίστα των μπεστ σέλερ των «New York Times» για έξι εβδομάδες. Στη χώρα μας κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Gutenberg, σε εξαιρετική μετάφραση της Έφης Φρυδά.

Λυπάμαι που λέω συνέχεια “Τι κάνεις;” όταν αυτό που θέλω να σε ρωτήσω είναι “Είσαι ευτυχισμένος”;

Ένα από τα βιβλία που λάτρεψα. Μπορείτε να το βρείτε από εδώ : Ocean Vuong | Στη γη είμαστε πρόσκαιρα υπέροχοι | μτφρ.: Έφη Φρυδά | Gutenberg

Μια μέρα το μοναδικό άλογο ενός φτωχού αγρότη έφυγε από το λιβάδι κι εξαφανίστηκε. Όταν το νέο μαθεύτηκε οι υπόλοιποι χωρικοί συνειδητοποιώντας τη σοβαρότητα της κατάστασης και σκεπτόμενοι πόσο δύσκολο θα ήταν τώρα για τον φτωχό χωρικό να καλλιεργήσει τη γη του και πως να θρέψει τη οικογένεια του, τον βοήθησαν να ψάξει για το άλογο κι όταν τελικά δε μπόρεσαν να το βρούν πουθενά, με μεγάλη λύπη του είπαν:  «Μα τι ατυχία και αυτή που σε βρήκε!» Ο αγρότης απλά απάντησε: «Κακή τύχη, καλή τύχη, κανείς δεν ξέρει – θα δείξει…» Μετά από μερικές μέρες το άλογο επέστρεψε. Οι χωρικοί με έκπληξη αλλά και με χαρά διαπίστωσαν πως το άλογο είχε φέρει μαζί του και άλλα άλογα που ήταν άγρια μεν αλλά νεαρά και γερά. «Τι καλή τύχη» είπαν οι χωρικοί, τότε. «Μπορείς να τα δαμάσεις κι έπειτα να τα πουλήσεις!». Ο αγρότης απλά απάντησε: «Καλή τύχη, κακή τύχη, κανείς δεν ξέρει – θα δείξει…»

Παρόλα αυτά, ο αγρότης έκανε αυτό που του πρότειναν. Αυτός και ο γιος του άρχιζαν να τα δαμάζουν και να τα εκπαιδεύουν. Η διαδικασία ήταν δύσκολη. Κάποια μέρα, ο γιος του αγρότη, καθώς εκπαίδευε ένα από τα άλογα, έπεσε και έσπασε το πόδι του.  Η οικογένεια ήταν φτωχή και έπρεπε τώρα να διαθέσει πολλά χρήματα για ιατρική περίθαλψη. Τα νέα γρήγορα εξαπλώθηκαν στο χωριό. Και πάλι οι χωρικοί μαζεύτηκαν για να εκφράσουν τη λύπη τους στον αγρότη. «Φοβερή κακοτυχία», του είπαν. Ο αγρότης για μια ακόμη φορά ανασήκωσε τους ώμους του και είπε «Κακή τύχη, καλή τύχη, κανείς δεν ξέρει – θα δείξει…» Ο καιρός πέρασε και έγινε πόλεμος. Στρατιωτικοί ήρθαν στο χωριό για να επιστρατεύσουν όλους τους νέους άντρες. Ο γιος του χωρικού, μη έχοντας αναρρώσει ακόμα και όντας ανίκανος να περπατήσει έμεινε στο χωριό. Οι χωρικοί είπαν στο αγρότη: «οι γιοί μας πήγαν να πολεμήσουν. Μπορεί και να σκοτωθούν ή να τραυματιστούν βαριά. Ο δικός σου γιος όμως όχι. Είσαι τυχερός!» Ο αγρότης για άλλη μια φορά τους απάντησε: «Καλή τύχη, κακή τύχη, κανείς δεν ξέρει – θα δείξει…» Πέρασαν τα χρόνια και ήρθε ειρήνη αλλά βρήκε το χωριό με ελάχιστους άντρες σε κάπως καλή φυσική κατάσταση ο γέρος χωρικός πέθανε κι εκείνος και λίγο αργότερα ο γιος του (που δεν είχε στρατευθεί και ήταν γερός και δυνατός) ανέλαβε την ηγεσία και διοίκηση του χωριού. Όταν οι χωρικοί πήγαν να τον συγχαρούν για την καλή αυτή εξέλιξη και τύχη εκείνος τους απάντησε στωικά: «Καλή τύχη, κακή τύχη, κανείς δεν ξέρει – θα δείξει…»

–**–

 «Όταν έρχονται τα μαύρα σύννεφα, εσύ να προχωράς.» Γιατί… «κακή τύχη, καλή τύχη, κανείς δεν ξέρει – θα δείξει…».

Κάθε χρονιά είναι (και) τα βιβλία της. Το 2022 τελειώνει και αυτή είναι η καλύτερη στιγμή να μοιραστούμε μια επιλογή με κάποια από τα βιβλία που διάβασα φέτος, μόνο όσα μου άρεσαν και προτείνω ν’ αναζητήσετε. Είναι ωραίες αυτές οι βιβλιοφιλικές ανασκοπήσεις, γιατί κάθε βιβλίο συνδυάζεται μαγικά με μια στιγμή, σ’ ένα ταξίδι, ένα καφέ, ένα απόγευμα. Τα καλά βιβλία προσθέτουν στις στιγμές, δίνουν ενέργεια και επιφορτίζουν τις μέρες με αναμνήσεις. Δεν κατάλαβα πώς πέρασε ένα έτος από την αντίστοιχη περσινή ανάρτηση, ίδια μέρα πριν ένα χρόνο… Ας δούμε τις φετινές μου επιλογές!

Ακολουθούν οι προτάσεις βιβλίων, επιλογές απ’ όσα διάβασα φέτος, με μικρά σχόλια:

 Ξένη Λογοτεχνία

1. Χρονοκαταφύγιο, Georgi Gospodinov, μτφρ. Α. Ιωαννίδου | Εκδόσεις Ίκαρος

«Το μουσείο ήταν σαν καταφύγιο από άλλη εποχή. Ήταν γεμάτο από κόσμο που το είχαν σκάσει από τις ειδήσεις της μέρας. Ένα κορίτσι που φορούσε πουλόβερ και τζιν στεκόταν μπροστά από το “Κορίτσι με το μαργαριταρένιο σκουλαρίκι”. Στεκόμουν ένα βήμα μακριά και δεν κουνιόμουν. Τα πρόσωπά τους ήταν ολόιδια. Που σημαίνει ότι ο χρόνος είναι μόνο ένα ρούχο, ένα σκουλαρίκι… Ο φύλακας στην αίθουσα έμοιαζε με τον Βερμέερ.»

Αυτό ήταν τo πρώτο βιβλίο που διάβασα το 2022. Μόλις είχε κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ίκαρος και αποδείχτηκε μια δυνατή, καλή επιλογή. Μυθιστόρημα στοχασμών, εξομολογήσεων, θεωρήσεων σχετικά με την έννοια του χρόνου, της μνήμης, για το παρελθόν και το μέλλον της Ευρώπης.

2. Αυτό είναι ευτυχία, Williams Niall | Εκδόσεις ΔΩΜΑ

Πολύ ωραίο βιβλίο! Το δεύτερο που διάβασα τη χρονιά αυτή.  Ίσως η φωτογραφία μπόρεσε να δείξει την απόλαυση στις στιγμές της ανάγνωσης. Το γέμισα υπογραμμίσεις και σημειώσεις. Με γέμισε εικόνες. Πίστευα ότι αυτό θα ήταν το βιβλίο αυτής της χρονιάς… 

3. Ντελφίν Μινουί, Συλλέκτες βιβλίων στην Νταράγια, μτφ. Ε. Κορομηλά | Εκδ. Μίνωας

Ένα βιβλίο-ντοκουμέντο γραμμένο με βαθιά ευαισθησία. Από το 2012 έως το 2016 η πόλη Νταράγια, προάστιο της Δαμασκού, υπέστη μια ανελέητη πολιορκία από τις δυνάμεις του Μπασάρ αλ-Άσαντ. Χρόνια βομβαρδισμών, επιθέσεων με χημικά αέρια, στερήσεων, πείνας. Μπροστά στη βία, κάποιοι νέοι αποφασίζουν να ελευθερώσουν χιλιάδες βιβλία θαμμένα κάτω από τα ερείπια και να τα συγκεντρώσουν σε μια βιβλιοθήκη σε ένα υπόγειο.  Σταδιακά διασώζουν 15.000 τόμους από τα συντρίμμια. Θεατρικά κείμενα του Σαίξπηρ, βιβλία αυτοβοήθειας, τόμοι ισλαμικής κουλτούρας, εκδόσεις αραβικής ποίησης… Βρίσκουν διέξοδο σε αυτά. Τα διαβάζουν υπό το φως κεριών.  

Σας το συστήνω ανεπιφύλακτα. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα σε σχετική αφιερωμένη δημοσίευση πατώντας εδώ.

4. Erich Kastner, Στο χείλος της αβύσσου. Η πλήρης έκδοση του Φάμπιαν | Εκδ. Πόλις

Γραμμένο πριν την άνοδο του Χίτλερ, όταν η Ευρώπη έμοιαζε -και τελικά πραγματικά ήταν- στο χείλος της αβύσσου. Όσο και αν οι εποχές αλλάζουν, η ιδιοσυγκρασία και η ψυχοσύνθεση του ανθρώπου παραμένει τόσο ίδια. Ο Κέστνερ, ένας από τους σημαντικότερους Γερμανούς συγγραφείς, με εντυπωσιακή γλωσσική μαεστρία, προσφέρει στους αναγνώστες ένα εξαιρετικά απολαυστικό μυθιστόρημα και ταυτόχρονα προφητική μαρτυρία για την Ευρώπη του Μεσοπολέμου και την εποχή πριν από την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία. 

5. Εντουαρ Λουι, Αγώνες και μεταμορφώσεις μιας γυναίκας | Εκδ. Αντίποδες

Ένα βιβλίο γεμάτο μηνύματα, αφιερωμένο στη γυναίκα που έζησε στη φτώχεια και την ανάγκη, στο περιθώριο, πολλές φορές ταπεινωμένη από τη βία των αντρών. Η ύπαρξή της έμοιαζε να οριοθετείται απολύτως από τη διπλή κυριαρχία που ασκούνταν πάνω της, την κυριαρχία της τάξης και την ανδρική κυριαρχία. Φεύγει από την καταπίεση και σιγά σιγά θεμελιώνει την ελευθερία της. Το βιβλίο είναι η ιστορία αυτής της μεταμόρφωσης.

6. Άννα Σόλιομ, Neko το καφέ των γάτων | Εκδ. Μίνωας

Ευκολοδιάβαστο, ευχάριστο βιβλίο που σε ταξιδεύει σ’ ένα καφέ κάπου στη Βαρκελώνη ή στο Λονδίνο (ή όπου επιθυμεί ο καθένας) και σου γνωρίζει -σαν να τις παρατηρείς εσύ- τη ζωή των γατών. 

Στο Neco καφέ, φιλοξενούνται κάποια γατάκια με σκοπό οι πελάτες να δεθούν με κάποιο και να το πάρουν σπίτι τους! Οι γάτες έχουν τους δικούς τους κανόνες για τη ζωή, τους οποίους θα μοιραστούν με τη Ναγόρε, μια γυναίκα που αν και τις φοβάται, θ’ αναγκαστεί να εργαστεί στο καφέ και τελικά θα “πάρει” πολλά από τη σοφία τους. Κάποιοι από τους κανόνες ζωής των γατών:

«Αποδέξου τον εαυτό σου όπως είναι και δεν θα χρειαστείς την αποδοχή των άλλων»

«Να είσαι γνήσια αυθεντικός.»

«Δεν χρειάζεσαι επτά ζωές. Μπορείς να είσαι ευτυχισμένος σε αυτήν εδώ!»

Τους υπόλοιπους θα τους ανακαλύψετε εσείς διαβάζοντας το.

7. Lucia Berlin, Οδηγίες για οικιακές βοηθούς, μτφ. Κ. Σχινά | Εκδ. Στερέωμα

Από τα πιο ωραία βιβλία που βρέθηκαν στα χέρια μου αυτή τη χρονιά ήταν τα διηγήματα της Lucia Berlin, η οποία κάνει θαύματα με υλικό την “ασήμαντη” καθημερινότητα. Μέσα από τα κείμενα της, με ηρωίδες γυναίκες, αναδύεται ένας κόσμος σε ασταμάτητη κίνηση, γεμάτος χρώματα, γεύσεις, αρώματα, ένας κόσμος ο οποίος, παρ’ όλο τον πόνο που κατά καιρούς μας προκαλεί, πάντοτε ξαφνιάζει και θα μας σαγηνεύει. Εύστοχη ματιά στις σχέσεις, στις συμπεριφορές από μια σπάνια συγγραφέα που αναγνωρίστηκε μετά θάνατον ως έξοχη εκπρόσωπος της μποέμ γενιάς του ’60 και ’70.

8. Lucia Berlin, Βράδυ στον Παράδεισο – Ακόμα λίγες ιστορίες, μτφρ. Κ.Σχινά | Εκδ. Στερέωμα 

Η δεύτερη συλλογή της Αμερικανίδας Lucia Berlin που κυκλοφορεί στη χώρα μας. Η Berlin πέθανε το 2004 σε ηλικία 68 ετών. Έντεκα χρόνια μετά, τα βιβλία της βρέθηκαν στην κορυφή, αλλά η ίδια δε ζούσε για να το δει να συμβαίνει. Η αποτίμηση της αξίας της άργησε. Σπουδαία μάτια στην καθημερινότητα. Ωραία διηγήματα.

9. Carson McCullers, Η καρδιά κυνηγάει μονάχη | Εκδ. Διόπτρα

Το διάβασα ένα φθινοπωρινό απόγευμα, με βροχή και ήταν πραγματικά μια πολύ όμορφη αναγνωστική στιγμή. Γεμάτη ελευθερία, γεμάτη ηρεμία και ζεστασιά. Ωραία έκδοση από τις εκδόσεις Διόπτρα που στρέφονται σε πιο ποιοτικές, πιο προσεγμένες επιλογές.

10. Α. Καμιλλέρι, Ίχνη στην άμμο | Εκδόσεις Πατάκη

11. George Simenon, Ο γάτος | Εκδ. Άγρα

12. Massimo Recalcati, Με ανοιχτό βιβλίο. Μια ζωή είναι τα βιβλία της | Εκδ. Κέλευθος

 «Το να μιλήσουμε για τα βιβλία που αγαπήσαμε σημαίνει να μιλήσουμε για τη ζωή μας. Γιατί μια ζωή είναι τα βιβλία της.»

  Είμαστε και τα βιβλία που έχουμε διαβάσει, κάθε βιβλίο αποτελεί μια συνάντηση με κομμάτια του εαυτού μας που είχαμε ξεχάσει ή δε γνωρίζουμε.

Το «Με ανοιχτό βιβλίο», είναι ένα δοκίμιο για την ανάγνωση, ένα βιβλίο για τα βιβλία. Ο Massimo Recalcati, ένας από τους πιο γνωστoύς Ιταλούς ψυχαναλυτές με αναγνωρισιμότητα στη διεθνή επιστημονική κοινότητα, και ευρύτερα στην ιταλική κοινωνία μοιράζεται τη δική του συνάντηση με βιβλία που έχει αγαπήσει, όπως την “Οδύσσεια” του Ομήρου, τα “Γραπτά” του Λακάν, τη “Θεία Κωμωδία” του Δάντη, το “Δρόμο” του Κόρμακ Μακάρθυ και άλλα που τον επηρέασαν. Όσα παραθέτει, αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο ένα βιβλίο διαμορφώνει την ταυτότητά μας & μας ανοίγει προς τη ζωή.

✓ Διαβάστηκε εν πλω. 

13. Clarissa Pinkola Estes, Γυναίκες που τρέχουν με τους λύκους: οι ιστορίες ως γιατρικό | Εκδόσεις Κέλευθος

Ένα βιβλίο σταθμός που αξίζει να υπάρχει σε κάθε βιβλιοθήκη. Το βιβλίο παρέμεινε 145 εβδομάδες στον κατάλογο ευπώλητων της New Work Times, έχει εκδοθεί σε 38 γλώσσες και πωληθεί σε περισσότερα από 2 εκατομμύρια αντίτυπα. Διαβάζεται αργά, όπως το έγραψε και η Clarissa Pinkola Estes – storyteller, ψυχαναλύτρια ειδικευμένη στη μετατραυματική θεραπεία και ακτιβίστρια στο πλευρό «όσων δεν έχουν φωνή».  Η Μάγια Αγγέλου είχε πει: «Όσες ξέρετε ανάγνωση, διαβάστε το!». Δημοσιεύθηκε σχετική ανάρτηση στο blog την οποία μπορείτε να διαβάσετε εδώ!

14. Βίκτωρ Φρανκλ, Το νόημα της ζωής | Εκδ. Ψυχογιος

 

15. Μάρτα Μπαρόνε, Βυθισμένη πολιτεία | Εκδ. Κέλευθος

Άλλη μια ενδιαφέρουσα πρόταση από τις εκδόσεις Κέλευθος. Τα μολυβένια χρόνια της δεκαετίας του ’70 στον ιταλικό βορρά, οι ελπίδες αλλά και οι αυταπάτες μιας ολόκληρης εποχής ξετυλίγονται στις σελίδες αυτού του μυθιστορήματος. Η Μάρτα Μπαρόνε διερευνά την ιστορία του πατέρα της κινούμενη μεταξύ μυθοπλασίας και κυρίως ιστορικής έρευνας και πραγματικών γεγονότων. Μέσα από αρχεία, συναντήσεις με παλιούς συντρόφους του, προσπαθεί να φτιάξει ένα πορτρέτο του κι ας μοιάζει συνεχώς να διαφεύγει. Ένα ταξίδι στο Τορίνο…

16. Erri De Luca, Το αδύνατο | Εκδ. Κέλευθος

«Αδύνατο είναι ο ορισμός ενός γεγονότος μία στιγμή προτού συμβεί»

Ένα μικρό βιβλίο το οποίο ισορροπεί ανάμεσα στη λογική και στον ποιητικό λόγο, στη ξερή δικανική γλώσσα και το συναίσθημα. Κείμενο σε σημεία σχεδόν θεατρικό, που ασχολείται με «τις συμπτώσεις που διέπουν τη ζωή μας», με τους «κόμπους που σκόπιμα δεν λύνονται». Δύο άντρες, συναντιούνται, δεκαετίες μετά το τέλος της φιλίας τους, σ’ ένα ορεινό μονοπάτι. Ο ένας καταλήγει σε γκρεμό και πεθαίνει. Σπρώχτηκε ή έπεσε; Υπάρχει ένοχος; Μέσα από τη διαδικασία μιας ανάκρισης ξεδιπλώνονται δύο διαφορετικές οπτικές της ηθικής, του αγώνα, της προδοσίας. Ανακριτής και κατηγορούμενος μάχονται καθένας για το δικό του δίκαιο. Το Αδύνατο αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά έργα του Erri de Luca, καθώς συνδυάζει την ιδιαίτερη λογοτεχνική γραφή του με τον πολιτικό λόγο.

Ελληνική λογοτεχνία

Και κάποιες επιλογές από την ελληνική λογοτεχνία, από τα βιβλία που έτυχε να βρεθούν στα χέρια μου και ξεχώρισα στις φετινές αναγνώσεις:

18. Χρήστος Μαρκογιαννάκης, Στον 5ο όροφο της Νομικής | Εκδ. Μίνωας

19. Μιχάλης Μακρόπουλος, Μαύρο νερό | Εκδ. Κίχλη

Στο «Μαύρο νερό» του Μιχάλη Μακρόπουλου παρακολουθούμε τη ζωή των λιγοστών κατοίκων σ’ ένα χωριό απ’ όπου οι περισσότεροι έφυγαν λόγω του μολυσμένου νερού που προκάλεσε μία γεώτρηση. Αρκετοί αρρώστησαν και πέθαναν, άλλοι έψαξαν αλλού να μείνουν ώστε να σωθούν. Αντιμέτωποι με τα αδιέξοδα και την παράνοια της Πολιτείας. Το βιβλίο είναι διαποτισμένο από τη βαριά ατμόσφαιρα και τη ζοφερή καταχνιά της ηπειρώτικης επαρχίας.

20. Ούρσουλα Φωσκόλου, Ήσυχα να πας | Εκδ. Κίχλη

Το τρίτο βιβλίο της Ούρσουλας Φωσκόλου, η οποία έχει τιμηθεί με Κρατικό Βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα για τη συλλογή διηγημάτων της «Το κήτος». Στο «Ήσυχα να πας», συναντιέται η φαντασία με το μεταφυσικό στοιχείο, το θάνατο, τη μοναξιά και τις υπαρξιακές ανησυχίες. Σε έναν πλανήτη με οργιώδη βλάστηση, αλλόκοτα ζώα και ανθρωποειδή…

21. Σοφία Πολίτου, Τα φαγώσιμα | Εκδόσεις Έναστρον

Τα ποιήματα της Σοφίας Πολίτου ήρθανε στα χέρια μου σε μια πολύ παράξενη στιγμή της χρονιάς. Τα έλαβα ενώ ήμουν θετική στο κόβιντ και τελικά τα διάβασα, ενόσω η μητέρα μου νοσηλευόταν στο νοσοκομείο και ήμουν κοντά της. (Όπως βλέπετε απ’ όλα είχε αυτή η χρονιά). Σε μια τρελή κατάσταση με μετακινήσεις, ξενύχτια, διαδρομές, αυτό το βιβλίο ποίησης ήταν το μόνο που μπόρεσα να διαβάσω εκείνο το διάστημα. Κάθε ποίημα οδηγούσε τη σκέψη μου αλλού. Αναζητήστε το εδώ!

Τελικά ήταν μια γεμάτη χρονιά (και) από αναγνώσεις! Κοιτάζοντας τα βιβλία ξανά, αισθάνομαι ευγνωμοσύνη για καθένα από αυτά. Ήταν μικρά ταξίδια σε κόσμους, ανθρώπους, σκέψεις, συναισθήματα. Πρόσθεσαν πλούτο σε αυτή την τόσο προκλητική χρονιά. Και το να είναι αναγνωστικά η χρονιά σου τόσο γεμάτη, είναι ένας καλός λόγος για να νιώθεις όμορφα. 

Πιστεύω ότι θα βρείτε στο post ενδιαφέρουσες προτάσεις και ιδέες, για ν’ αναζητήσετε βιβλία και συγγραφείς. Είναι σαν παράδοση να μοιραζόμαστε εντυπώσεις ως αναγνώστες, ιστολόγοι, να προτείνουμε ο ένας στον άλλο καινούργια ή παλαιότερα βιβλία και συγγραφείς, χωρίς να έχουμε κανένα συμφέρον, αποτελώντας ίσως το πιο ανιδιοτελές κομμάτι του χώρου και συμβάλλοντας ν’ ακουστούν αξιόλογα πρόσωπα και κείμενα. 

Τώρα που σας γράφω, έχω στο δωμάτιο τόσα αδιάβαστα να με περιμένουν και αυτό είναι πραγματικά τόσο όμορφο.  Επίσης είμαι βέβαιη ότι κάθε μέρα που περνά θα έρχονται κοντά μου και άλλα, είτε ως δώρα, είτε αγορές, και με κάθε μαγικό τρόπο. Αν είμαστε καλά του χρόνου τέτοιες μέρες θα μοιραστούμε και πάλι τις καλύτερες επιλογές της επόμενης αναγνωστικής χρονιάς! Μείνετε συντονισμένοι! Ως τότε ακολουθήστε το blog στα social media!

Ημέρα της γυναίκας σήμερα, και θεώρησα ότι αυτό είναι το ιδανικό βιβλίο να μοιραστώ μαζί σας, ένα βιβλίο ύμνος για την γυναίκα. Βιβλίο θησαυρός, ουσιαστικό, πρωτότυπο και ίσως μοναδικό στο είδος του, που μιλά στη ψυχή. Κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κέλευθος σε μια εξαιρετική απόδοση, μετάφραση. Μπορείτε να το αγοράσετε πατώντας εδώ.

Η Αμερικανίδα ποιήτρια, storyteller, ψυχαναλύτρια ειδικευμένη στη μετατραυματική θεραπεία και ακτιβίστρια στο πλευρό «όσων δεν έχουν φωνή», Κλαρίσα Πίνκολα Εστές, έχοντας μελετήσει δεκάδες αρχετυπικές ιστορίες και παραμύθια που αφορούν τις Γυναίκες, μας παρουσιάζει σε αυτό το βιβλίο τις πλευρές της γυναικείας φύσης.

Η ίδια μεγάλωσε στην περιοχή των Μεγάλων Λιμνών στις Η.Π.Α., ανάμεσα σε οικογένειες Ούγγρων και Σουαβών μεταναστών, που δεν γνώριζαν γραφή και ανάγνωση, αλλά διατηρούσαν πλούσια προφορική παράδοση και είχαν τη σοφία που δίνει η φύση. Κληροδότησαν έτσι στην Εστές την προφορική παράδοση των μύθων, των ιστοριών και των αρχαίων θεραπευτικών τρόπων.  Οι ιστορίες και οι μύθοι του βιβλίου είναι κατά λέξη απομαγνητοφωνήσεις από αφηγήσεις και διαλέξεις της. Τα παραμύθια παρουσιάζονται με κάθε λεπτομέρεια στο βιβλίο και παραμένουν πιστά στην πρώτη τους, αρχέτυπη μορφή.

Μέσα από τα παραμύθια, τους μύθους και τις ιστορίες μιας παμπάλαιας παράδοσης συνειδητοποιούμε αλήθειες που ακονίζουν την αντίληψη μας, ώστε να επιλέγουμε το μονοπάτι που ανοίγει για εμάς η άγρια φύση μας. Ευτυχώς οι οδηγίες που μας δίνονται στα παραμύθια είναι καθησυχαστικές: Το μονοπάτι δεν έχει σβηστεί, εξακολουθεί να οδηγεί τις γυναίκες βαθιά, όλο και πιο βαθιά, στη γνώση του εαυτού τους.

«Οι ιστορίες είναι φάρμακο. Με συνεπήραν από τότε που τις πρωτάκουσα. Έχουν τεράστια δύναμη και δεν απαιτούν από εμάς να κάνουμε, να είμαστε, να πράττουμε. Μόνο να ακούμε. Οι ιστορίες περιέχουν το γιατρικό για να αποκαταστήσουμε ή να ξαναβρούμε τη χαμένη ψυχική δύναμη. Οι ιστορίες προκαλούν τον ενθουσιασμό, τη λύπη, τα ερωτήματα, τη λαχτάρα και την κατανόηση, που αυθόρμητα ανασύρουν στην επιφάνεια το αρχέτυπο, σε αυτή την περίπτωση την Άγρια Γυναίκα.

 

Οι ιστορίες περιέχουν οδηγίες που μας δείχνουν το δρόμο όταν αντιμετωπίζουμε δυσκολίες. Μας δίνουν να καταλάβουμε σε τι μας χρειάζεται το αρχέτυπο που αναδύεται από τη διήγηση και πώς να το φέρουμε στην επιφάνεια.»

H Εστές πηγαίνοντας βαθύτερα, προσεγγίζει αυτά τα παραμύθια όχι θεωρητικά: αλλά σωματικά και βιωματικά. Είναι πρωτίστως ποιήτρια και κανταδόρα, δηλαδή αφηγήτρια παλαιών ιστοριών. Ως Storyteller, «φύλακας παλιών ιστοριών», ψυχαναλύτρια και ακτιβίστρια, γεφυρώνει με μαεστρία τον κόσμο του απώτατου παρελθόντος με τη σύγχρονη εποχή. Σκοπός της είναι μέσα από παραμύθια, αρχετυπικούς μύθους και ιστορίες διαφορετικών πολιτισμών να ανασύρει την Άγρια Γυναίκα, την αδάμαστη, που συγγενεύει ψυχικά με τους λύκους.

Όπως γράφει, μας δίνει ιστορίες για να τις έχουμε «σαν βιταμίνες της ψυχής, καθώς και κάποια σχόλια, σαν κομμάτια του χάρτη, μερικά κομματάκια ρετσινιού για να στερεώσετε στα δέντρα πούπουλα που θα σας δείξουν προς τα πού να πάτε, και μερικά πατημένα χαμόκλαδα για να βρείτε τον δρόμο της επιστροφής στο mudno subterraneo, στον υποχθόνιο κόσμο, την έδρα της ψυχής.»

Το βιβλίο γράφτηκε για να ενθαρρύνει, να γίνει οχυρό για όσες γυναίκες βρίσκονται καθ’ οδόν, για όσες παλεύουν με τους προσωπικούς τους δαίμονες, αλλά και για όσες μοχθούν για τον κόσμο στο σύνολο του. Ένα γυναικείο ψυχογράφημα, ένα βιβλίο γιατρικό για τη γυναίκα κάθε εποχής. Θα κλείσω την ανάρτηση με μια φράση της Μάγιας Αγγέλου για αυτό το βιβλίο: «Όσες ξέρετε ανάγνωση, διαβάστε το!» 

Το βιβλίο παρέμεινε 145 εβδομάδες στον κατάλογο ευπώλητων της New Work Times, έχει εκδοθεί σε 38 γλώσσες και έχει πωληθεί σε περισσότερα από 2 εκατομμύρια αντίτυπα.

«Αν δεν σας έχουν ποτέ
αποκαλέσει «προκλητική, αδιόρθωτη, ανυπόφορη γυναίκα», μην απογοητεύεστε, ποτέ
δεν είναι αργά».

«Νιώθω ευγνωμοσύνη τόσο για το βιβλίο Γυναίκες
που τρέχουν με τους λύκους όσο και για τη δρ Κλαρίσα Πίνκολα Εστές. Είναι ένα
βιβλίο ύμνος στη γυναίκα, στην τόλμη της, στη φροντίδα και στο νοιάξιμό της. Το
λέω και το εννοώ: Όσες ξέρετε ανάγνωση, διαβάστε το!» 

Maya Angelou

«Το έργο της Κ. Π. Εστές, με ρίζες σε παραδοσιακά
οικογενειακά τελετουργικά και στην αρχετυπική ψυχολογία, αναγνωρίζει ότι η
γυναικεία ψυχή στις μέρες μας βρίσκεται σε κατάσταση ύπνωσης. Όμως δεν έχει
χαθεί. Το βιβλίο έρχεται να μας θυμίσει ότι κάτω από την εκλεπτυσμένη της όψη η
γυναίκα είναι η φύση, είναι η παντοτινά άγρια, και μέσα από αυτή τη ζωτική
δύναμη βρίσκει τη σωστή της θέση στον κόσμο». 

Thomas Moore 

 

Μύθοι και
ιστορίες για το αρχέτυπο της άγριας γυναίκας

Συγγραφέας: Clarissa Pinkola Estés

Μεταφράστρια:
Δέσποινα Παπαγιαννοπούλου

Επιμελήτρια:
Συλβί Ρηγοπούλου

Έτος Έκδοσης:
2020

Σελίδες: 624